9 mei 2010 - 22 mei 2010
Like ons op Facebook

9 mei 2010 - 22 mei 2010

door Frans Verhagen

De blogposts op deze pagina zijn geschreven door Frans Verhagen (Oud beheerder van Amerika.nl)

22 mei 2010

Bla, bla, bla, vervolgd

Partijen die niet bereid zijn de hypotheekrente aftrek af te bouwen en op termijn af te schaffen doen aan herverdeling ten bate van de hoge inkomens. De reden waarom veel lage inkomens zich toch zorgen maken over veranderingen, en dat doen ze, dat weten Rutte en Balk heel goed, is onzekerheid. Bij een zo gecompliceerd onderwerp loont het om het denken te vertroebelen. Dat is eenvoudig en effectief. Je jaagt mensen angst aan, ook al is daarvoor geen reden. Die partijen verdienen de stem van de denkende kiezer niet (tenzij die natuurlijk een hoog inkomen en een hoge hypotheek heeft want dan hebben we het gewoon over waar het werkelijk om gaat: belangenbehartiging). De andere partijen valt te verwijten dat ze er niet in slagen om van een eenvoudig probleem een eenvoudig verhaal te maken en zich laten framen door de anderen.
Maar ja, dat is de essentie van verkiezingen.

Ik heb het debat op de radio gisteren niet gevolgd maar van de verslagen begreep ik dat het weinig meningen veranderd zal hebben. Balk houdt vast aan de hypotheekrente aftrek en Rutte aarzelde toen hem gevraagd werd dat als ononderhandelbaar te kwalificeren (dat pleit voor Rutte want hij weet heel goed dat het een absurd systeem is). Op zich is de stellingname van de wanhopige Balk en Ruttes reactie wel aardig. Het betekent dat het CDA zich buitenspel zet. Te veel ononderhandelbaar verklaard. Ook dit: Balk gaat weg als het CDA niet de grootste wordt. Mooi. De kiezer weet wat hem te doen staat. Dit was een uitnodiging voor de afvallige CDA kiezer om bij de VVD te blijven. Dat het keizersbedrog is om een lijst voor de kamer aan te voeren als je daar niet in wil, hebben we inmiddels al geaccepteerd.

Iets als voor de renteaftrek geldt voor het leenstelsel voor studenten. Weg met die bureaucratie van de studiebeurs. Maar het leidt tot onzekerheid, tot houden wat je hebt, ook onder studenten (juist onder studenten) en daarom zijn ze tegen verandering. D66 staat ervoor en dat pleit voor hen, zeker omdat ze op andere terreinen de studenten juist opzichtig proberen te lijmen.

Wel begint het gehengel van Halsema en Pechtold naar een 'linkse coalitie' te irriteren. Zet nou eens gewoon neer waar jullie voor staan, daar hebben we tenminste wat aan. En die riedel die de D66 campagne bedacht heeft, dat je hen moet stemmen om te voorkomen dat Cohen met de SP in zee gaat? Welke mafketel heeft dat nou weer bedacht? Wat een flutverhaal. Net als D66 Amsterdam zit Pechtold nog steeds in de anti-PvdA, of ik-ben-bang-voor-Cohen modus.

De campagneleider van de PvdA, Diederik Samson, doet zijn leider ook geen plezier met de voortdurende 'technische' aanpassingen. En wat de PvdA gewoon nalaat is het woord van de auteur Tony Judt volgen: verdedig nou eens de beschaafde, open en kansrijke samenleving die de sociaal democratie tot stand heeft gebracht. Weg met die details, grote lijn.
Overigens was het radio(!) debat in één opzicht anders dan we gewend waren: ik zag een foto van de deelnemende heren en ze zaten allemaal strak in het pak met kleurige dassen. Geen open boorden meer. Het is formaliteit troef.

Op naar de volgende crisis

De financiële wetgeving van Obama is door de senaat. De versie van het huis is niet zo heel veel anders, dus dat komt wel goed. Enige punt waar nog over gesteggeld wordt en de banklobbyisten zich voor inspannen is de dwang tot het afsplitsen van de afdelingen van derivatives in apart gefinancierde instellingen. Het is gecompliceerde wetgeving maar als ik het goed begrepen heb gebeurt er het volgende. Er komt een conusmer protection agency, hetzij als onafhankelijk instituut of als deel van de FED. Voor betere coördinatie van beleid komt er een nieuwe toezichthouder binnen het ministerie van Financiën. De kapitaalvereisten voor banken worden strenger en er zijn andere maatregelen die de graaiers tegen zichzelf moeten beschermen (anders roept Bolkenstein weer dat het de overheid was die ze tot diefstal heeft aangezet). Er komen ook betere regelingen om falende banken te ontmantelen zonder dat het het hele systeem bedreigt. In de senaatsversie zit een beperkte Volcker regel, een scheiding van handelen voor eigen risico en traditionele bankiersactiviteiten. Een door de FT populistisch genoemd amendement in de senaat vereist van banken dat ze hun handel in swaps stopzetten. De regering wil dat niet en waarschijnlijk sneuvelt het (maar omdat bedreigde Democratische senator Blanche Lincoln het heeft ingediend, kon het wel eens tijdelijk overleven - tot zij veilig is).
Gaat het allemaal ver genoeg? Ik weet het niet. Te ingewikkeld voor my pay grade, om Obama te citeren. Wat mij betreft moet het eindresultaat van hervormingen zijn dat instellingen die risico's nemen daarvoor zelf gestraft worden (en vooral de mensen aan de top die ervoor verantwoordelijk zijn) zonder dat er systeemrisico optreedt. Met andere woorden, het moet onnodig zijn voor de samenleving om banken of financiële instellingen te redden. Zover zijn we nog niet. Dat moet de volgende crisis opleveren.

21 mei 2010

Financiële regulering aangenomen

Obama heeft zijn tweede grote wetgevende resultaat geboekt met de acceptatie door de senaat van de her-regulering van de financiële wereld. Net als de gezondheidswetgeving niet ideaal maar niettemin, een historisch resultaat. Alle doemsprekerij en Republikeinse obstructie ten spijt kan de president zo toch bogen op behoorlijke successen.

Von der Dunk schiet er weer wild op los

Ik kan u de column van Thomas van der Dunk aanbevelen in de Volkskrant, voornamelijk om te laten zien hoe inferieur onze schrijvers op de opiniepagina's zijn. Von der Dunk, die altijd al heeft voorspeld wat hij heeft voorspeld dat zal gaan gebeuren, rommelt in zijn column over Iran van alles aan elkaar. Hij schiet op de neoliberalen, de VVD, de Pax America, de CIA en zo nog wat dingen. Het behelst helemaal niets maar raakt alle punten die een luid roepende maar weinig origineel denkende schijnbaar provocerende columnist in Nederland moet raken. Nutteloos en zinloos. Ik had het kunnen voorspellen. Von der Dunk is een wonder van consistentie, altijd hetzelfde niveau. Een vergelijking met Cohen en Stephens (zie hieronder) maakt
duidelijk waar het in de Nederlandse pers aan ontbreekt.

Een andere kijk op de Iran deal/sancties

Roger Cohen van de New York Times biedt op de opiniepagina een andere kijk op de ontwikkeling in Iran. Hij ziet het als een gemiste kans op zijn best, vuil spel op zijn slechtst van de Amerikaanse kant. Hij vertelt nog eens het verhaal over onderhandelingen die in oktober bijna leidden tot het uit Iran weghalen van nucleair materiaal (LEU) om onderhandelingsruimte te verschaffen voor een grotere deal. In ruil daarvoor zou Iran fuel rods krijgen voor zijn medisch onderzoek reactor in Teheran.
Iran irriteerde de VS door, in de woorden van Cohen, zijn bazaar routine: 'Iran zei ja, misschien en nee'. Iran wilde het materiaal opslaan in Iran en onder toezicht van de IAEA. Obama zei: laat maar.
In de deal van maandag hebben Turkije en Brazilië die deal in essentie hersteld. 1200 kilo LEU gaat naar Turkije en er zit een jaar voor onderhandelingen tussen deze verwijdering en de import van de fuel rods. Het antwoord van de VS was de aankondiging van een akkoord over sterkere sancties (inderdaad niet meer 'crippling sanctions' zoals die eerste geplanned waren). De regering Obama had kunnen zeggen, meent Cohen, dat Iran had ingegeven en kon dan claimen dat de druk werkte. De Turkse minister van BZ schijnt woedend te zijn omdat de VS hem had laten weten dat hij moest proberen die deal tot stand te brengen. Volgens Cohen waren de Franse en de Chinese reacties - voorzichtige steun voor de Turkije/Brazilië deal - op hun plaats, de Amerikaanse niet. Die werden gepusht door het congres dat graag de simplistische versie van de Iraanse/Amerikaanse relaties aanhoudt. En nu doet de regering dat ook, stelt Cohen. Obama had een doorbraak kunnen maken, in plaats daarvan schoffeerde hij twee belangrijke nieuwe wereldmachten en bewees hij, voor wie wil, dat zijn gebaar van de open hand uitgestrekt naar Iran leeg was. Een interessante analyse.
Minstens zo interessant is Philip Stephens in de FT die de deal ook interessant vindt maar meer vragen heeft over de uitwerking en Iran verwijt voortdurend last minute concessies te doen die eigenlijk alleen maar bedoeld zijn om te traineren. Niets bijzonders daar, maar Stephens plaatst met name de eigen diplomatie van Turkije in een context. Sinds de route naar de EU feitelijk is afgesneden door de angsthazen in Europa, heeft Turkije zijn eigen weg gevonden en diplomatieke macht verworven. Ze heeft langlopende conflicten aan haar grenzen beslecht, met Syrië en Irak onder andere, en heeft daardoor meer en meer de handen vrij om elders een serieuze rol te spelen. Als er ongenoegen is over de rol van Turkije en Brazilië (en impliciet ook van China en India), zegt Stephens, dan is het omdat deze landen weigeren het spel te spelen volgens de regels van het westen. Beide landen zijn op hetmoment lid van de Veiligheidsraad en hebben meer tot stand gebracht dan de permanente vijf op dit terrein. De sneren moeten berusten op afgunst en realisering dat de oude regels misschien niet meer gelden.

Een verspilde campagnedag

De cijfers van het CPB brachten precies wat je ervan kon verwachten: een hele dag van partijen die riepen dat zij het toch wel erg goed hadden gedaan. Ik kan me niet voorstellen dat iemand er meer inzicht door heeft gekregen maar zoals dat gaat, de media konden er niet genoeg van krijgen. Ik wel.

20 mei 2010

De Iran deal

In een last minute actie heeft Iran afgelopen maandag met Turkije en Brazilië afspraken gemaakt om nucleaire brandstoffen uit te ruilen. Het was een doorzichtige maar niettemin weer slimme deal van het regime om de strengere sancties die eraan zitten te komen in de wielen te rijden. Het lukte niet, althans voorlopig niet, omdat de VS erin is geslaagd om China en Rusland aan boord te krijgen voor een strenger sanctieregime dat nu aan de VN wordt voorgelegd. China en Rusland hebben ervoor gekozen om niet de confrontatie aan te gaan op wat de regering Obama een van de belangrijkste dossiers beschouwd, maar ze waren wel ze tweetongig dat ze de deal met Turkije en Brazilië ook prezen.
Ondertussen lijkt het er niet op dat de gang naar kernwapens, of althans de dreiging daarmee tot het meest lucratieve diplomatieke niveau, wordt gestopt. Of dat zal leiden tot ingrijpen van Israël zoals hardliners wensen, staat te bezien. Dat zou tot desastreuze en onnodige escalatie leiden waarin alle landen in de regio betrokken zouden raken. Ik houd het erop dat dit niet zal gebeuren omdat een eventueel kernwapen of de dreiging ervan niets verandert aan de feitelijke situatie in de regio en de VS zich niet zal laten meeslepen door de radicalen in Israël. Maar er zit niets anders op dan te hopen dat ze hun verstand erbij houden, wat voor een land dat Noam Chomsky de mond snoert misschien te veel gevraagd is.

Het establisment

Nog even een steek aan D66. Het ledenmagazine De Democraat heeft een prachtige sullige cover. Daarop drie heren in pak, Wijers, Pechtold en Rinnooy Kan, respectievelijk AKZO, D66 en de SER. Nog afgezien van het saaie herengezelschap is de onderkop 'Wij kiezen voor verandering' wat bevreemdend voor deze pilaren van het establishment. Dat het ledenmagazine vol staat met hoeraverhalen is misschien normaal voor het gemiddeld lid en zeker voor het bestuur dat dit duur orgaan ziet als pr middel. Voor een debatpartij is het wel een erg mager statement. De debatsectie, die na eindeloos traineren vorig jaar werd ingevoegd (nadat twee moties door het congres die vroegen om een discussieblad waren genegeerd) is inmiddels weer een zachte dood gestorven. Hoezo debatpartij? Waar vindt het debat eigenlijk plaats? Over bijvoorbeeld het sturen van politie opleiders en soldaten naar Afghanistan?

Stop met integratiebeleid

Ik hield deze week een lezing voor nieuwe raadsleden in Brabant. Het thema: integratie. Mijn thema: maak vooral niet teveel beleid gericht op specifieke groepen. Als het per se moet, maak dan generiek beleid. Het was vloeken in de kerk van een organisatie die zijn brood verdient met de integratiebusiness. Dat is een heikel probleem natuurlijk: de clubs die zich bezig houden met integratie en daarvoor allerlei fondsen opstrijken, hebben er belang bij problemen groter of acuter voor te stellen dan ze zijn. Dat geldt zelfs voor het hoogste niveau. In Den Haag, zo vertrouwde ons een ambtenaar toe, doen ze nu maar even niets bij integratie want ze weten niet wat het volgende kabinet wil. Volgens VVD'er Paul de Kort waarmee ik eerder in Nijmegen debatteerde, moet integratie weer verhuizen, dit keer naar Sociale Zaken. Mijn suggestie om op te houden met beleid en daar de 35.000 ambtenaren te vinden die de VVD kwijt wil, viel bij hem niet in goede aarde. Volgens een andere werker in het veld zou het opheffen van integratiebeleid alleen al 100.000 banen kosten - zoveel mensen zijn actief op dit terrein. Tijd voor een grote opschoning van beleid zou ik zeggen. Weg met integratiebeleid, alle beleid moet integreren. Het is jammer dat integratie in het huidige politieke debat ineens niet meer interessant is. Dat zou mooi zijn als het zou betekenen dat beleid ook niet interessant is, maar dat is niet zo. Alleen D66 claimt dat door in zijn programma er helemaal geen paragraaf over op te nemen. De rest loopt er omheen of maakt, zoals de kwaadwillende Bolkenstein, maar weer een islam probleem van.

Hoe een verkiezing, zoals voorspeld, geheel onvoorspelbaar uitpakt

Ik moet bekennen dat ik de opkomst van de VVD niet heb voorzien. In een aantal opzichten had ik beter moeten weten. Want waarheen zouden die kiezers van de PVV gaan als die inderdaad, zoals ik voorspelde, tot rond de twintig zou zakken? En waarheen de D66'ers als die partij zou dalen tot zijn normale niveau van rond de tien? Juist, voor een belangrijk deel naar de VVD. Ik had ook niet voorzien dat veel CDA kiezers zo ontevreden zijn over Balk dat ze naar de VVD zouden lopen. En natuurlijk heeft de komst van Job Cohen de dynamiek veranderd.
Door het wegvallen van Balk gaat de premierstrijd ineens tussen Rutte en Cohen. Daarbij valt op dat de framing van Cohen minder heeft plaatsgevonden als slappe theedrinker (hoewel Bolkenstein via het anti islam platform van de Volkskrant daaraan mocht bijdragen) dan via zijn imago als onvoldoende onderlegd op economisch terrein. Wat er ook waar mag zijn van dat verwijt, de VVD kwam er onmiddellijk mee en het heeft de toon gezet. Dat Cohen in zijn economische praatjes niet geweldig overtuigend overkomt zal ook hebben meegeholpen. Rutte tegen Cohen, dat is een mooie ouderwetse rechts/links tegenstelling, veel gemakkelijker voor de VVD dan als er een gematigde CDA'er tussen zou zitten.
Ondertussen is duidelijk dat alle geneuzel over de versplintering van het politieke landschap dat na de gemeenteraadsverkiezingen opgeld deed, niet meer dan geneuzel is. Ed van Thijn schreef er een heel boek over dat nutteloos is, de krantenartikelen waren al sneller vergeten.

In een zich toespitsende verkiezingsstrijd worden de kleine middenpartijen altijd weer uitgekleed omdat de kiezers zeker willen weten dat de grote andere partij niet gaat regeren. Daarom verliest D66 naar links en naar rechts, ook al roept Pechtold dat hij een nieuw paars verhaal wil - maar zet hij zich tegelijkertijd af tegen Cohen. Nu blijkt ook de foute keuze van D66 om niet de liberale standaard af te pikken van de VVD toen dat kon, in 2007. Een echte liberale partij, daar ontbreekt het aan in de Nederland. D66 had dat gat kunnen invullen. In plaats daarvan zocht de partij het in heilloos krabbelen met vijf richtingaanwijzers en een toenemend hangen op één persoon, beide verschijnselen aloude D66 kwalen.
Ook Groen Links heeft last van druk op het midden maar minder, schat ik zo. PvdA kiezers kunnen met een gerust hart op GL stemmen en D66'ers die zeker willen weten dat hun partij niet voor centrum rechts kiest, ook.

Ondertussen is de les voor partijleiders ook duidelijk: je moet je moment kiezen. Het heeft geen zin om in 2008 en 2009 te schitteren, zoals Wilders en Pechtold. Je moet scoren in 2010 en dan moet je aanwezig zijn. Rutte heeft dat, door omstandigheden gedwongen, goed kunnen uitbuiten. Of het voor Halsema ook zo werkt - zij trok zich min of meer terug na de teleurstellende kabinetsformatie van 2007 - staat nog te bezien. De Halsema boom, aangejaagd door DWDD'spinner van Nieuwkerk en zijn reutelende maten Rottenberg en de nu afgevoerde Jack de Vries (leuk om te zien hoe hij het gevaar opzocht in de volle wetenschap dat zijn glazen huis op instorten stond), lijkt over zijn hoogtepunt heen. Rutte heeft niets gedaan, weinig gezegd en dat lijkt behoorlijk op te leveren. Dat zijn boodschap van belangenbehartiging van de rijken en de autobezitters en diepe bezuinigingen in de rest van de samenleving zo aanslaat, of in elk geval goed overkomt bij kiezers, moet aan het falen van de andere partijen liggen.

Weg met de keurmeester

Het CPB heeft een vervelende rol gekregen in onze corporatistische samenleving. Zoals verkiezingsprogramma's worden toegeschreven naar de kieswijzer, zo worden ze ook opgesteld om er zo goed mogelijk uit te komen bij de CPB analyse. De aannames van het CPB ter discussie stellen doen alleen Wilders en Verdonk en voor de verandering hebben ze nu eens gelijk. Het gaat niet aan dat een overheidsinstelling de maat neemt van politieke programma's. Wat dan wel? Dat weet ik niet precies, moet ik bekennen. Maar misschien is het een idee om de kiezer zelf de geloofwaardigheid van programma's en kandidaten te laten beoordelen.

19 mei 2010

Anti-incumbents?

Aardige resultaten van de voorverkiezingen in Pennsylvania en Kentucky. In Pennsylvania verloor de bejaarde Arlan Specter die vorig jaar overstapte van de Republikeinen naar de Democraten van een Democratische uitdager. Geen grote verrassing en een soort van gerechtigheid. Specter is een van die mensen die al een tijdje met pensioen hadden moeten zijn. Nu krijgt hij dat van de partij die dankbaar gebruik maakte van zijn zelfzuchtigheid om een meerderheid te verwerven. De NYT noemt dit anti-imcumbent sentiment maar hier speelt veel meer. De Democraten willen gewoon zelf hun zetel innemen. Politiek is ruw spel.
In Kentucky zie je wel anti-Washington sfeer en ook hier een vorm van gerechtigheid. Rand Paul, de zoon van de libertijnse tachtiger die in 2004 en 2008 aan de presidentsverkiezingen meedeed met een programma om de overheid af te schaffen, Ron Paul, en daarmee succes had bij studenten, de Republikeinse voorverkiezingen. Hier verloor de kandidaat van het establishment die werd gesteund door de leider van de overal tegen stemmende Republikeinse senatoren, Mitch McConnell.

Eerder deze maand werd in Utah senator Bennett, ook al zo'n bejaarde, weggestemd ondanks de steun van de opportunistische presidentskandidaat Mitt Romney. Mooie tijden voor de Tea Party én voor de Democraten. In alle gevallen namelijk is het gemakkelijker voor hen om de radicalen van het thee gebeuren en hun vrienden, de radio en televisie schreeuwjournalisten, te bestrijden dan establishment kandidaten. En in Pennsylvania geeft het hen ook een betere, namelijk echtere kandidaat - al garandeert dat daar zeker geen Democratische overwinning.

Bla, bla, bla

De PvdA kwam gisteren met nieuwe invullingen van zijn bezuinigingsprogramma. Het was een pantonimespel dat je bijna zonder geluid kon volgen. Cohen die probeerde economisch beleid neer te zetten en dat verbazend krukkig deed (veel uh's en aarzelingen). Rutte en Balk die beide op hun eigen manier, zonder echte argumenten, de PvdA van tafel veegden. Ik begreep dat er gisteren ook een debat was tussen de nummer twee's op de lijsten. Radio 1 kon er niets van maken omdat het alleen gehakketak was. Dat is het probleem van de Nederlandse politiek: ze hebben het vooral over wat de ander fout doet, veel minder over hun eigen programma en maatschappijvisie.
In de vergelijking van campagneposters bleken de meeste partijen hun leider prominent te laten figureren. Wat mij opviel was dat D66 nu alleen nog maar Pechtold erop zet met de naam van de partij. Geen leuzes, al is het winst dat het absurde Ja. D66. Verandering. in de prullenbak is verdwenen.

18 mei 2010

Onze eigen Marshall hulp

Ik zat een paar dagen in Polen en slaagde er zo in om, voor de tweede keer in drie weken, met een gesloten Schiphol te worden geconfronteerd. Voorlopig maar even niet vliegen. Wat opvalt in Warschau en Krakau is hoe snel Polen 'gewoon' middeleuropees is geworden. In mij vochten altijd de gedachte dat de EU door de uitbreiding enorm aan dynamiek heeft verloren en die dat het onze vorm van Marshall hulp was aan landen die veertig jaar op ons achter lopen. Het was een goed idee om deze landen in de EU te halen.
Polen haalt de achterstand snel in, voor zover je kunt zien (ik geef toe, het zijn oppervlakkige waarnemingen). We kunnen ook zien waar onze EU euro's heen gaan. Zoals in Ierland bij elke verkeersrotonde zowat een Europees logo staat als teken dat er subsidie bij ging, zo steekt Polen ook heel wat in de zak in het opkalefateren van musea en historische monumenten. In het geval van het zomerpaleis aan de rand van Warschau een goede investering, bij het 'Engineering Museum' in de Joodse wijk van Krakau leek me dat wat minder. Op eigen kracht heeft Polen een prachtig museum ingericht over de opstand in Warschau in augustus/september 1944 waarbij de oude stad werd vernietigd nadat de beloofde steun door de Russen uitbleef en de Duitsers wraak namen. Het museum is overweldigend in zijn informatie maar op zo'n manier dat het werkt voor de vele bezoekers.

Dat kon je niet zeggen van het Chopin museum dat 1 april openging. Ik vroeg me al af hoe je met muziek zo'n museum kon opzetten, net als de bedenkers natuurlijk. Ze hebben een giga conceptuele fout gemaakt. De muziek is in zo'n vorm ondergebracht dat de bezoekers zo'n honderd koptelefoons ter beschikking hebben (vaste koptelefoons, niet individuele). Daardoor zitten steeds honderd mensen te luisteren terwijl de rest probeert de informatie tot zich te nemen (vooralsnog alleen in het Pools als het om gesproken teksten gaat). Een groot deel van de interactieve opstellingen werkte niet, wel waren er, in Griekse stijl zou ik haast zeggen, vele hulpvaardige studenten die zich verontschuldigden (in elk geval in Warschau en Krakau is Engels behoorlijk courant, meer dan Duits in elk geval). Kortom, dat Chopin museum is waarschijnlijk gehaast opgeleverd omdat het de 150ste sterfdag is van de man (of iets dergelijks). Het is simpelweg nog niet klaar maar het is conceptueel ook een mislukking. Jammer.
Krakau is gespaard voor de oorlogschade en daardoor inderdaad een van de mooiste middeleuropese steden. Ook uitzonderlijk gezellig door het studentenleven, veel muziek en veel restaurants. Iets te veel toeristen, maar goed. Wat je je minder gemakkelijk realiseert (of ik had dat althans niet gedaan) is dat je bijna op de grens met de Oekraïne zit - de helft van Gallicië ging naar Polen, de andere helft naar de Oekraïne.

12 mei 2010

Coalities?

Het geroep om een coalitieafspraak voor de verkiezingen lijkt me onzin. Mogen we als kiezers eerst even de krachtsverhoudingen bepalen? Misschien is het nuttig als sommige partijen hun voorkeur laten blijken maar afspraken a la de jaren zeventig zijn niet opportuun. Het is nog maar drie weken te gaan en er moet ook nog campagne gevoerd worden, soms tegen concurrenten die dicht bij elkaar staan. Het argument dat er dan na de verkiezingen sneller kan worden geformeerd lijkt me onzin. Als je nu, met nog maar drie weken te gaan iets in elkaar zou kunnen draaien dan kun je het ook na de verkiezingen. Een zeepbel die is opgeblazen door onder meer Alexander Pechtold maar aangejaagd door de media die behalve het noteren van de afbladdering van lijsttrekkers niet veel te melden heeft over de campagne of de inhoudelijke agenda's van de diverse partijen.

Gevraagd: publieke officials met visie

David Brooks schrijft zijn column vandaag over Supreme Court rechter in waiting Elena Kagan. Maar eigenlijk gaat het over wat anders en dat is veel interessanter. Hij vraagt zich of Kagan niet een specimen is van de huidige public official: een professional met sociale vaardigheden die erin slaagt om jarenlang de kerk in het midden te houden en haar werk goed te doen. Anders gezegd, geen intellectueel uitdagende denker, of iemand die eens flink aan de boom schudt. Uitdagend denken is in de politiek niet lonend, daar komt zijn verhaal op neer.

Het sluit aan bij wat Matthijsvriend Felix Rottenberg in zijn reïncarnatie van wijze man in de Groene zegt (ik vind zijn wijsheid vaak nogal opportunistisch, maar dat terzijde - ik heb weinig waardering voor Rottenberg sinds hij alle tegenstellingen in zijn eigen partij onderschoffelde door een pact voor het voorzitterschap te sluiten met Ruud Vreeman). Parlementskandidaten worden gekozen om hun verwachte teamspirit, specifieke kennis en/of sociale vaardigheden, zelden om hun uitdagende denken. Hij wijst op Paul Kalma, niet eens de meest revolutionaire denker maar wel een denker binnen de PvdA, die naar plaats 43 is afgeschoven. Hij noemt ook René Cuperus waarmee je het inhoudelijk behoorlijk oneens kunt zijn (en ik ben dat) maar die wel aanzet tot denken. Het institutionele denken domineert de fracties, zeker daar waar de partijleider een doorslaggevende of alles bepalende stem heeft in het opstellen van de lijsten (waaronder D66, met een lijst van ambtenaren). Daardoor worden debatten in het parlement technisch en gedetailleerd en daardoor oninteressant voor de burgers en weinig uitdagend voor de beleidsmakers. Het leidt tot een vicieuze cirkel van afkeer van de politiek.

Er zijn geen visionairen. Nou ja, die ene, Wilders. Van hem kun je veel zeggen maar hij heeft een visie. Een getormenteerde, maar het is er een. De rest is allemaal aan het organiseren, aan het ordenen, aan het schaven en marginaal rommelen. Het is waar dat het opnemen van buitenstaanders risico's oplevert. Ik herinner me de man van Artsen zonder Grenzen die binnen een week verdwenen was. De LPF gaf aan dat niet iedereen zomaar geschikt is. En A.J. Boekenstijn, geselecteerd door de VVD omdat hij zo fijn grote visies ophing en die luidruchtig en met grote ijdelheid verkondigde, ging precies daaraan ten onder. Maar er moeten tussenvormen te vinden zijn. Parlementsleden, politieke partijen, zouden met grote visies bezig moeten zijn. Brooks en Rottenberg leggen de vinger op een zere plek.

Een mooie traditie op nummer 10

De premierwissel in Engeland is altijd mooi om te zien. Binnen een uur is het gebeurd. Het zij de Britse televisie vergeven dat ze Downingstreet 10 het 'beroemdste adres ter wereld' noemen - en misschien hebben ze wel gelijk aan gezien 1600 Pennsylvania Avenue minder courant is - maar ik moet zeggen dat ik een zwak heb voor deze machtswisseling. Brown deed het in stijl. Met ingehouden emotie en plodding van een uitgeschreven tekst waarop hij zelfs keek toen hij zijn vrouw Sarah bedankte. Cameron deed het evenzeer in stijl. Zonder tafeltje, uit de losse pols (de BBC zoomde mooi in op zijn zenuwachtig gebalde rechtervuist) en welsprekend zonder papier voor zijn neus.
Het lijkt ook een echte coalitie te worden waarin vier Lib Dem ministers zitten en nog een stuk of tien, vijftien andere kabinetsleden. Omdat je in de UK in het parlement moet zitten om in de regering te kunnen zitten, betekent dit dat zowat een derde deel van de Lib Dem fractie in de regering opduikt. Slim beleid van de Conservatieven want het betekent dat de parlementaire fractie een stevig eigenbelang heeft in het succes van de regering. Ondertussen hebben de Liberal Democrats goed onderhandeld, voor zover je het kunt overzien. Of er hervorming komt van het kiesstelsel betwijfel ik, maar ze hebben de belastingverlaging voor de rijken (de successierechten) van tafel gekregen en hun stimulans voor de onderkant (het uit het belastingsysteem halen van de laagste inkomens) op tafel. Maar vooral over Europa zullen ze nog een flink robbertje te vechten hebben.

Het gaat al lang niet meer om Griekenland

Het Euro stabiliseringsfonds kost niets zolang er geen ongelukken gebeuren. Het zijn leningen of garanties van leningen. Met Griekenland had het allemaal weinig meer te maken, de herfinanciering van de leningen van dat land waren al voor drie jaar gedekt. Dit pact ging over Portugal, Spanje en Italië, de volgende klanten op de speculantenlijst. Maar vooral ging het, opnieuw, over het beschermen van de banksector die tot over zijn nek zit in de obligaties van de bedreigde landen. Niet onder het pact maar even goed bedreigd is het Britse pond. De Britten konden nog eens raar opkijken als zij worden meegezogen in de financiële problemen, niet omdat het de schuld van de Grieken is maar omdat de Britten zelf grote tekorten en kwetsbaarheden hebben. Alleen zijn ze niet 'beschermd' zoals de Eurolanden. Dat kan nog een leuke paradox opleveren voor de anti-Europese vleugel van de Conservatieve partij.

In de FT voegt Gillian Tett nog een aardig element toe. Waarom was Griekenland zo'n probleem en Ierland niet? Van Ierland verwachtte iedereen een jaar geleden dat het onderuit zou gaan, met grote tekorten, een absurde bouw boom en bijzonder kwetsbare banken. Het gebeurde niet want de Ieren hebben in een jaar enorme stappen genomen om die problemen aan te pakken. En daar zit hem het verschil met Griekenland (en impliciet ook met andere Zuideuropese landen, het Italië van de clown Berlusconi voorop). Griekenland, stelt ze vast, heeft twee dingen niet die Ierland wel heeft. Het eerste dat in Athene ontbreekt is een politieke infrastructuur die het land in staat stelt om de begrotingstekorten terug te dringen. Het tweede is een minder tastbare factor, namelijk de vraag of een regering in staat is de benodigde maatregelen op te leggen zonder politieke instabiliteit op te roepen en sociale onrust of ernstiger.

Griekenland is wat dat betreft een serieus probleem, zoals we de afgelopen weken gezien hebben. Ik heb er al eerder over geschreven, Griekenland heeft ook een harde geschiedenis van tegenstellingen, met de burgeroorlog in de jaren veertig, de ingeslepen tegenstellingen die daaruit zijn voortgevloeid en de dictatuur van 1967 tot 1974. Daardoor kampt het land niet alleen met een olifantengeheugen zoals ze dat op de Balkan maar al te goed kennen maar ook met een ouderwetse communistische partij en agressieve vakbonden. Premier Papandreou, een socioloog, noemt zijn land een 'cliëntelisme staat', waar de baantjes politiek verdeeld of zelfs gecreëerd worden om politieke steun te garanderen. Het valt Papandreou niet te verwijten dat zijn vader, die in 1981 premier werd, daaraan stevig heeft bijgedragen, maar zijn analyse is correct.
In Ierland zit dat allemaal anders in elkaar en dat is het afgelopen jaar gebleken. Tetts analyse onderkent de zorgen die we moeten hebben over andere relatief instabiele landen (ik zeg dat met enige aarzeling, maar de geschiedenis spreekt voor zich) als Portugal, Spanje en Italië. De vraag die Tett zich stelt aan het einde van haar column is of Groot Brittannië zelf in staat is de pijnlijke maatregelen te nemen die nodig zijn zonder onrust op te roepen.

11 mei 2010

Schaken in Londen, of is het poker?

Premier Brown treedt terug. Dat lijkt een overbodige aankondiging na zijn vernietigende nederlaag bij de recente verkiezingen. Toch is het vooruitgang. Browns verlangen om in Downing Street 10 te blijven wonen stond in de weg van open onderhandelingen met de Liberal Democrats. Nu David Milliband of een andere leider het kan overnemen, is dat obstakel in elk geval opgeruimd. Of het verstandig is voor de Liberal Democrats om alle opties open te houden en zowel met Conservatieven als Labour te blijven praten, is een open vraag. Het heeft in elk geval het resultaat gehad dat Conservatieve leider Cameron nog wat heeft moeten toegeven op de wens tot herziening van het kiesstelsel - zij het niet verder, begrijp ik althans, dan het houden van een referendum met een onduidelijke vraag aan de kiezers.
Na 13 jaar Labour is het goed om de Conservatieven te laten regeren, lijkt me. Dat zal ongetwijfeld ook Nick Clegg door het hoofd spelen. Hij moet oppassen dat hij niet zijn hand overspeeld door alles open te houden, en tegelijkertijd zichzelf niet opknopen aan de Conservatieven of aan Labour. En hij moet zorgen dat zijn partij als onafhankelijke partner overeind blijft in een coalitie met één van beide. Cameron heeft wat dat betreft minder te bieden dan Labour, maar daar staat tegenover dat een Lib Lab coalitie geen meerderheid heeft en moet rekenen op de Schotse Nationalisten. Ik weet niet precies hoe het zit met nieuwe verkiezingen; ik neem aan dat een meerderheid in het parlement nodig is om zichzelf te ontbinden. Dat kan nog leuk worden. Het verhindert Cameron om vrij snel in een Conservatieve regering, al of niet met steun van de Liberal Democrats, om verkiezingen te roepen zodat hij een grotere meerderheid kan vergaren. En de Liberal Democrats zullen geen verkiezingen willen voordat het stelsel veranderd is, anders schieten ze er nog niets mee op. Een leuk potje politieke schaak daar in Londen.

De Grote Leider in vrije val

Hero Brinkman, voormalig corifee van de PVV, wil een meer democratische partij dan het éénmansclubje van de Grote Leider. Dat zegt hij nu hij op plaats 13 is gezet door diezelfde baas. De argumenten die Brinkman aanvoert zijn de meest vanzelfsprekende voor een open politieke beweging die je kunt bedenken (een originele geest is Brinkman niet). Zo komt het rampscenario voor Wilders steeds dichter bij. Dalende peilingen, een frutlijst voor de kamer, mislukkingen in Almere en Den Haag, onvrede met een prominent kamerlid, vragen over zijn partijstructuur en een programma dat voor zover het helder is, hoofddoekjes, onzinnig is. Leuk.

10 mei 2010

Kan Californië ooit Amerika's Griekenland worden?

Hoe zit het met Amerikaanse staten die niet in staat zijn hun financiën op orde te krijgen? Californië bijvoorbeeld, de staat die ertoe moest overgaan zijn medewerkers met schuldbewijzen te betalen (met IOU's, I owe You)? Een staat zal niet failliet gaan maar moet net zo goed als Griekenland lenen op de kapitaalmarkten. Dat gebeurd in de VS op de zogenoemde 'muni' markt ter waarde van 2.8 triljard dollar, vooral gebruikt door investeerders die het bijbehorende lokale belastingvoordeel willen uitbuiten. Het afgelopen jaar is die financiering van tekorten veranderd. Er gaat nu 100 miljard dollar om in zogenoemde 'Build America Bonds' die niet meer werken met dat lokale belastingvoordeel. Daarmee zijn deze obligaties wereldwijd verhandelbaar en zijn de schuldeisers ook buiten de staten zelf te vinden. Daarmee komt ook het perspectief in zicht van een noodzakelijke bail out als die investeerders ooit worden opgejaagd. Zo zou Amerika, met andere woorden, meer op Europa kunnen gaan lijken. Met dat verschil dat er een centrale overheid is die besluiten kan nemen.

Elena Kagan nieuwe rechter Supreme Court

President Obama heeft gekozen voor Elena Kagan als nieuwe rechter in het Supreme Court. Ze is de vierde vrouw die zo'n post krijgt. Als topjurist, ex-dean van Harvard Law School en het laatste jaar als sollicitor general (dat is degene die namens de regering de zaken behandelt bij het Supreme Court) heeft Kagan de ervaring die nodig is - al betekent haar rol als sollicitor general dat ze zich moet verschonen van zaken die het afgelopen jaar zijn bepleit voor het Supreme Court. Ze heeft geen ervaring als rechter. De laatste decennia werden steeds rechters benoemd en minder dan tevoren ervaren politici (ex-president Taft bijvoorbeeld, die zich als opperrechter een stuk gemakkelijker voelde dan in het Witte Huis). Het betekent ook dat Kagan geen 'paper trail' heeft van uitspraken die door tegenstanders gebruikt kunnen worden als lakmoesproef. Het betekent ook dat progressieven twijfels hebben over haar mate van liberalism. Omdat ze een zeer liberale rechter vervangt (althans in zijn latere jaren was John Paul Stevens progessief) verandert er weinig of niets aan de balans in het Supreme Court. Maar als relatief jonge vijftigjarige kan Kagan lang blijven zitten. Hoe relevant dat is blijkt als je je realiseert wat het betekent dat Kagan sinds 1789 de 112de rechter is in het hoogste hof. In die tijd heeft Amerika 44 presidenten gehad. Aangezien het Supreme Court negen leden mag je vaststellen dat de termijnen van rechters ongelooflijk lang zijn en hun invloed op de samenleving misschien groter dan die van presidenten.

Omdat Kagan niet omstreden is en een duidelijk record heeft, zal het moeilijk zijn voor de Republikeinen om hun obstuctiepraktijken opnieuw op te voeren. Een relatief gemakkelijk confirmatie lijkt voor de hand te liggen. Is ze een liberal, een gematige of een conservatieve rechter? De geschiedenis leert dat we daar pas over tien jaar wat zinnigs over kunnen zeggen. Kagan is joods wat de samenstelling van het Supreme Court nog verder uit balans brengt met de religieuze opbouw van Amerika: in het hoogste gerechtshof zitten nu zes katholieken en drie joodse Amerikanen en, zoals de NYT er fijntjes aan toevoegt, ze hebben allemaal gestudeerd aan Harvard of aan Yale.

Discrepantie tussen beeld partijen en hun kiezers

In de Volkskrant begint een aardige serie columns van Peter Kanne die het programmatische (ideologische?) gehalte van partijen afzet tegen hun achterban. Bij de PVV stelt hij vast dat nu op rond de 17 zetels de achterban van bange mensen stabiliseert - hun angst is er zowel voor alles wat vreemd is als voor de afbouw van de verzorgingsstaat. Bij D66 ziet hij, terecht denk ik, grotere discrepantie. Het sociaal economisch beleid van D66 staat verder af van de kiezers dan haar culturele beleid. Of beter gezegd, D66 kampt, zoals altijd, met een groep naar 'rechts' neigende kiezers die graag met de VVD samen werken en de oude achterban die nog steeds wacht op het tweede kabinet den Uyl en de voorkeur geeft aan een 'linkse' samenwerking. Ik zet beide termen tussen aanhalingstekens omdat ze veel van hun betekenis hebben verloren maar in deze context verhelderen ze wel het een en ander. De persoon Pechtold, veel te veel de verpersoonlijking van de partij, lijkt, in elk geval in de publieke perceptie, niet erg naar die progressieve kant te neigen ook al roept hij nu om duidelijkheid over de samenwerking na de verkiezingen. Een deel van de virtuele D66 aanhang is al terug naar de PvdA en naar de VVD. Als Pechtold gedwongen wordt te kiezen of probeert dat te ontlopen, kon het wel eens zijn dat kiezers nog afdwarrelen naar Groen Links (wie de beide stemwijzers probeert, komt bij beide partijen uit en dan hangt het van je voorkeur of vertrouwen af voor respectievelijk Pechtold of Halsema). Kanne heeft het enkel over de lokroep van Cohen of Rutte, ik denk dat ook Halsema mooie lokgeluiden maakt voor menig potentieel D66 stemmer. Het blijft dan ook een nadeel voor D66 dat ze niemand heeft om naast Pechtold in te zetten om enige balans te bieden, laat staan tegenwicht.

Waar haalt de VVD het vandaan?

k moet bekennen dat ik niet veel begrijp van de opkomst van de VVD en de premier praatjes van Rutte. Bij de PvdA zag je altijd al aankomen dat er een wederopstanding zou komen en Cohen heeft dat in één klap geincasseerd. Maar ik heb onderschat, denk ik, de mate waarin VVD kiezers waren weggelopen naar Wilders. De ook voorspelbare neergang van de grote leider legt Rutte geen windeieren maar betekent ook dat zijn partij weer meer de bekende Januskop zal tonen van half conservatief/half liberaal. Ik heb steeds mijn twijfels over het liberale gehalte van de VVD - de partij komt op mij vaker over als een belangenbehartiger van de hoge inkomens, het bedrijfsleven, de autobezitters en hypotheekhouders (maar, toegegeven, dat zijn niet direct de mensen die je bij Wilders verwacht). Ik zou ze dan ook niet vertrouwen in de regering. Maar goed, laten we eerst maar eens zien wat er overblijft van de virtuele positie op 9 juni.

9 mei 2010

De oorlog in/met Pakistan

De vaststelling door minister van Justitie Holder dat de Pakistaanse Taliban verantwoordelijk is voor de mislukte aanslag op Times Square heeft interessante implicaties. Het betekent dat Pakistan het terrein is waar de terreurorganisaties zich ophouden en niet Afghanistan. Het betekent ook dat niet Al Qaida maar de Taliban zelve nu deel is geworden van het terreurnetwerk, een onbedoeld gevolg van de klungelig gevochten oorlog in Afghanistan tegen een Taliban die oorspronkelijk enkel de beschermheer was van Al Qaida. De aanslag in New York heeft ook te maken met de toegenomen aanvallen op de Taliban in Pakistan door middel van drones, onbemande raketten. De oorlog heeft zich al lang uitgebreid naar Pakistan terwijl het westen schooltjes bouwt en goede daden verricht in Afghanistan. En de oorlog heeft zich (weer) uitgebreid tot de Verenigde Staten zelf. Meer aanvallen op Pakistaans grondgebied leiden tot meer aanvallen op de VS. Wat het verder doet voor de ondermijning van de verhouding met Pakistan en hoe instabiel dat land al is, blijft de vraag. De aanslagpleger in New York kwam uit de beste Pakistaanse kringen, nauw gelieerd aan de militairen. Tel uit je winst.

Winst voor de Tea Party in Utah

Pleng een traan voor Robert Bennett, de 76-jarige senator voor Utah. Hij wilde dit jaar voor een vierde termijn gekozen worden. Zijn eigen partijcongres maakte een selectie uit de beschikbare kandidaten van wie de top twee in juni een primary mogen uitvechten. Twee Tea Party lui wisten Bennett naar de derde plek te drukken. Het is niet nodig om medelijden te hebben met de oude man Bennet. Hij behoort tot de aristocratie van Mormonenstaat Utah. Zijn vader was senator en zijn grootvader lid van de kerkraad van de Mormonen. Twee dingen zijn wel interessant. Zelfs in Mormonenstaat Utah kon de uitgesproken steun van opportunist Mitt Romney, de front runner van de Republikeinen voor 2012, Bennett niet redden. Het andere nieuwsfeit is dat er hoe dan ook een Tea Party senator in Washington komt in 2011. Utah stemt altijd Republikeins en zal dat ook deze keer doen, ongeacht de tegenstander in november. Het zal de obstructionistische vleugel van de Republikeinen alleen nog maar versterken.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors