30 augustus 2011 - 9 september 2011
Like ons op Facebook

30 augustus 2011 - 9 september 2011

door Frans Verhagen

De blogposts op deze pagina zijn geschreven door Frans Verhagen (Oud beheerder van Amerika.nl)

9 september 2011

Obama 2.0

Goede speech van Obama. Low key, geen zwevende retoriek. Doelgroep: niet het Congres maar de gewone Amerikaan, in herkenbare termen. Effectief in het leggen van de blaam bij zowel het Congres en hemzelf, Washington kort samengevat. Maar hij was ook duidelijk in het uitleggen wat het stimulusprogramma zou doen, behoorlijk concreet. Combinatie van een schok voor de economie en een verdediging van de rol van de overheid. Slim ook om de voorstanders van bepaalde onderdelen in het Congres te benoemen en te vertellen waarom ze niet tegen deze wet konden zijn. De brug tussen Ohio en Kentucky is iets waar iedereen een beeld bij heeft. China die een hele infrastructuur opzet terwijl in Amerika bruggen instorten en wegen vol gaten zitten terwijl er werkers in de VS werkeloos zijn.

Hoever komt het verhaal? John Boehner zat meestal met een stalen gezicht, zoals altijd onnatuurlijk gebruind in zijn foute zonnebank. De congresleden waren iets bedachtzamer dan ze vorig jaar waren, of zelfs vorige maand. De feedback van de achterban over het obstructiewerk van de Republikeinen heeft geleid tot een lage waardering en risico's voor herverkiezing. Zelfs afgevaardigde Cantor die zo dom was, of zo rechtlijnig, om noodhulp na orkaan Irene te koppelen aan een overheidsreductie ergens anders, leek minder dwars dan normaal.

De commentaren zijn geen goede maatstaf. De Fox menigte claimt dat Obama out of touch is, maar een belangrijk deel van hen is zelf de weg kwijt.

De echte test is wat er van dit plan, met 450 miljard groter dan verwacht, terecht komt. De Republikeinen zullen het in stukjes proberen te scheuren, dingen die ze wel willen en dingen die ze niet willen. Maar Obama moet staan op het totaalpakket. Alle maatregelen zijn toegesneden op onmiddellijk effect, met resultaten in 2012. In die zin is het een sterker en directer plan dan de stimulus in 2009. Een goede avond voor Obama en voor Amerika. Nu na de woorden de actie.

Vooral het laatste deel van de speech, de laatste tien minuten, was een mooie verdediging van waar je de overheid voor nodig hebt. Obama haalde Lincoln erbij, als Republikein, maar hij had ook nog Eisenhower te hulp kunnen roepen. Deze tien minuten geven eindelijk het verhaal dat Obama zo lang heeft uitgesteld, waarom een samenleving dingen samen moet doen. Het was het begin van de campagne van 2012 maar het had het begin van Obama's eerste termijn moeten zijn. Beter laat dan nooit maar veel energie en kracht is al verloren.

8 september 2011

Baantje met publiek geld, rechtstreeks uit Capelle aan de Ijssel

Ik begrjp wel dat Joost Eerdmans, de zich journalist noemende politieke promotor, een baantje moet hebben bij de Wakkere Staatgesubsieerde Omroep, maar dat hij mijn half uur tussen half zeven en zeven nog verder moet verpesten met een discussie/inbel programma dat aanzienlijk slechter is dan het vroegere Standpunt Café, is me een raadsel. Waar is zo'n zendercoördinator als je hem nodig hebt? Eerst moest WNL een half uur vullen voor de middenstanders, inclusief een oubollig beursnieuws item, want dat was op dat tijdstip interessanter dan Standpunt. Café, zei de coördinator. Nu is de discussie (nou ja) terug maar op zo'n eenzijdig en laag niveau dat veel luisteraars zullen afhaken. Dat zal weer zijn weerslag hebben op het beste Radio 1 programma, Kunststof. Als je eenmaal bent weggejaagd door Eerdmans' onzin, kom je niet meer terug om zeven uur.

Soeverein inleveren.

Nederland wil een sterke eurocommissaris met veel bevoegdheden. Hoe zat het ook weer met het afstaan van soevereiniteit? Dit binnenlandse ballonnetje is voor Wilders en toch ook weer niet. Waar is het eigenlijk voor? Iemand die kan rekenen, ja dat is wel handig voor Rutte.

Sven Kockelman was uitermate vervelend, zowel gisteren bij het interview met Cohen, als vanochtend toen hij praatte met Kroes, door er meteen namen aan te verbinden. Cohen werd de naam Bos ontlokt, in eerste instantie als bijvoorbeeld iemand die dat zou kunnen, wat door ons doorbijtertje meteen als kandidatuur werd neergezet. Zagen, zagen. Kroes mocht wat over haar auto's vertellen maar was ook meteen kandidaat bij Sven. Parmantige, onzinnige en nutteloze journalistiek.

Hillen is niet dom

Hans Hillen weet precies wat hij doet. Het was geen misverstand, zoals Rutte ons probeerde wijs te maken. Het was een boodschap. Hillen is niet dom, geen klungel op het onnavolgbare niveau van Rosenthal. Dat Jolanda Sap alle ellende over zich heen krijgt is onterecht maar niet verrassend. Pechtold zou ook een dosis kritiek moeten krijgen en ook in de media moeten reageren op deze opzichtige misleiding. Hij krijgt een schone lei. Hoeft niets. En binnen D66, de debat partij, daar woedt ... juist ja, alles behalve debat.

Kan Obama ook vechten? Uh?

Ik hoop dat ik vanavond blij verrast wordt door een stoutmoedige president Obama die duidelijk uitlegt waarom een grote stimulus nodig is om de economie een impuls te geven. Die vertelt dat de kosten om te lenen op dit moment minimaal zijn en dat economische groei noodzakelijk is om het begrotingstekort te verkleinen. Een investering daarin betaalt zichzelf terug. Als hij echt moedig is, vertelt Obama ook dat het land een upgrade nodig heeft om echt mee te kunnen draaien en dat, jazeker, daarvoor offers nodig zijn. Van iedereen maar vooral van de mensen met een hoger inkomen.

Mijn verwachtingen zijn laag gespannen. Obama is geen politieke straatvechter, geen tacticus die opkan tegen de destructieve krachten van de Republikeinen. Zijn natuurlijke neiging is om met een slap compromisprogramma te komen dat de Republikeinen daarna zullen uitkleden. Hij gaat naar het Congres om het Congres over te halen en dat is een politieke fout. Je moet naar het Congres gaan om het publiek over te halen. Waarom niet direct een toespraak tot het volk gehouden?

Obama maakt niet gebruik van het belangrijkste middel in zijn politieke gereedschapskist: de wetenschap dat het krimpbeleid van de fiscale neuroten enkel leidt tot minder economische groei, meer werkloosheid en grotere tekorten. Hij lijdt onder het slecht verkopen van zijn eerste stimulusplan: dat redde naar schatting drie miljoen banen maar de Republikeinen hebben het publiek weten wijs te maken dat het niets opleverde. Obama heeft geen boodschap, de Republikeinen wel.

Vanavond moet het Obama presidentschap worden heropgestart. Misschien valt het allemaal mee, we beginnen uiteindelijk met zo weinig verwachtingen van de man die eens zoveel hoop uitstraalde. Maar ik ben er niet gerust.

6 september 2011

We zijn belazerd en zeg niet dat we het niet wisten

Minister Hillen heeft natuurlijk gelijk. De missie in Kunduz is een militaire missie. Pechtold en Sap wisten dat ook. Ze hebben de kluit belazerd. Begin en einde verhaal. Het is onheus en een belediging voor onze intelligentie om nu net te doen, zoals Rutte, dat Hillen verkeerd begrepen is. Aan de andere kant, waarom geeft de man zo'n interview met een dergelijke tekst, wetend dat het ellende oplevert? Ijdelheid? Stupiditeit? Allebei? Een oprisping van eerlijkheid lijkt bij Hillen wel de minst waarschijnlijke verklaring. Ik denk dat Hillen, wetend dat de buit binnen is, het gesprek wil veranderen. D66 en Groen Links zijn al door de pomp, kunnen niet meer terug. Nu is het tijd om hen te laten omschakelen en ervan bewust te maken dat het gewoon een militaire missie is, verkleed als een politie opleiding. En dat het allemaal geen bal voorstelt, alleen bedoeld is om Nederlandse steun te laten zien aan de hopeloze Navo missie in Afghanistan. Hillen mag onheus overkomen, Sap en Pechtold kunnen er ook maar beter het zwijgen toe doen.

Rutte is Colijn

Walter Münchau, de financiële redacteur van de Financial Times, heeft vrij consistent gelijk gehad met een intens pessimistische visie op de Eurocrisis. Net als zijn college Martin Wolf verweet hij de politici steeds te laat, te slap, te niets, te onzin, te dit, te dat, te doen en nooit echte besluiten te nemen, waardoor de besluiten hen opgedrongen werden. Gisteren schreef Münchau dat 'het ergste deel van de eurocrisis nog moet komen'. Hij combineert zijn kritiek met de oproep aan de Eurolanden om de fiscale contractie, het bezuinigingsfetichisme van Rutte en zijn vrienden, te laten vallen en op zijn ergst een budgetneutraal beleid te voeren. Inderdaad lijkt het er steeds meer op dat onze fiscale rechtlijnigheid, in alle landen tegelijkertijd, alleen maar kan leiden tot een enorme teruggang in economische groei in de wereld, waardoor alle bestaande problemen nog erger worden.

De sterke landen in de EU moeten samenwerken en zegt hij dan, 'ik zou heel de weg afleggen: en een discretionaire fiscale stimulans bepleiten in Duitsland, Nederland en Finland om de bezuinigingen in het zuidelijk deel van de EU te compenseren.' Hij let daarbij op het fiscale plaatje van de hele unie en constateert dat de unie als zodanig geen fiscaal probleem heeft, maar wel Italië, Spanje, Portugal, Griekenland en Ierland. Als die allemaal verkrampen, moet de rest wat oprekken om de zaak gaande te houden.

De reactie van de fantastieloze 18 miljard bezuinigers (en de oppositie die ook niets origineels te melden heeft) in Nederland zal ongetwijfeld weer hetzelfde zijn: nog meer bezuinigen. Rutte is Colijn.

4 september 2011

De beperkte betekenis van 9/11

We zullen deze week overspoeld worden met artikelen over 9/11. Veel overbodigs, veel zinnigs en een enkel nieuw inzicht. Ik heb mijn bijdrage al geleverd in de Groene van deze week. Mijn stelling, kort samengevat, is dat 9/11 als gebeurtenis nogal beperkte gevolgen heeft gehad maar dat vooral de psychologische en politieke gevolgen van de reactie erop Amerika en de wereld hebben veranderd. Het maakte van Bush een historische president (een historische mislukking). Het verleidde Amerika tot een bewakingssamenleving met een absurd Home Security apparaat, tot het voeren van twee onbetaalde oorlogen die de schatkist verruïneerden en Amerika's rol als leidende macht in de wereld permanent schade toebrachten, en tot een war on terror die Amerika als voorbeeldland buiten spel zette.

Mijn stelling is dat 9/11 niets veranderde aan al op weg zijnde trends: met name de afbrokkeling van macht en gezag van de Verenigde Staten en de opkomst van China. Het is de financiële crisis van 2008 die een keerpunt zal blijken in de geschiedenis van het westen, niet 9/11. Wat de aanslagen vooral deden was de rot blootleggen onder het vernis van Amerika's status als supermacht, de enige supermacht, the American moment zoals de hallucinerende neocon Charles Krauthammer in 1990 had verkondigd.

Tussen twee haakjes: het heeft weinig zin om erover te speculeren maar de vraag of 9/11 had plaatsgevonden als Al Gore was gekozen en Richard Clarke, Clintons aangebleven terrorisme expert serieus genomen was door de Bush klunzen, valt wat mij betreft nog steeds te stellen. Een tweede twee haakjes: 9/11 was niet een aanslag op westerse waarden, op democratie of wat dan ook, het was een slag in een 'oorlog' waarin Amerika al decennia aanwezig is, het in stand houden van de gevestigde machten in het Midden Oosten. In die zin was het, je mag dat schijnbaar niet zeggen, een vorm van 'verdiende loon'. Het was volstrekt logisch, in het rationele denken van Osama Bin Laden om Amerika zodanig te treffen dat er een prijskaartje duidelijk werd voor Amerika's bemoeienis met de wereld. Ik weet niet waarom je dat niet mag zeggen, maar daar.

Geheel terzijde en beside the point in de herdenkingen van deze week: er zal weer vaak 'onschuldige slachtoffers' gezegd worden. Dat irriteert me altijd. Alsof er 'schuldige slachtoffers' zouden zijn die wel vermoord mogen worden. Het is net zoiets als de corrumperende aangename verontwaardiging over 'onnodig geweld', alsof er zoiets is als 'nodig geweld' waarbij burgers om het leven mogen komen. Enfin, dat terzijde om de geest nog wat verder te prikkelen.

Maarten van Rossem kreeg bakken stront over zich heen toen hij al in het najaar van 2001 zei dat 9/11 als historische gebeurtenis niet vreselijk belangrijk zal blijken. Hij had gelijk. Er zijn van die gebeurtenissen die wel opwinding veroorzaken, emotie en verontwaardiging en zelfs woede, maar eigenlijk, in the great scheme of things, niet zo belangrijk zijn. 9/11 was zo'n gebeurtenis, en dichter bij huis, ook de moord op Theo van Gogh.

Zelfdiskwalificatie als rechter in de Hoge Raad

Yvo Buruma zou alsnog zijn positie in de Hoge Raad afgenomen worden. Zo dom en intellectueel ridicuul was zijn opzegging van het PvdA lidmaatschap waarover de Partij van het Verbieden een nummertje had gemaakt. Buruma zegde alsnog op 'zodat de PVV kiezer nooit kon denken dat hij partijdig was'. Je moet je ogen uitwrijven, het twee keer lezen en dan geloof je het nog niet. Als hoogleraar had Buruma ongetwijfeld verdiensten, als rechter heeft hij zich al bij voorbaat gediskwalificeerd. Die PVV'ers vertrouwden hem toch al niet, denkend Nederland voegt zich daar nu bij.

Van Dis, voor al uw platitudes over grote landen

Adriaan van Dis is een man van de wereld. Hij weet wat grote, chaotische landen met een geschiedenis van geweld nodig hebben. Strikt leiderschap, of zoiets, tenminste. Misschien heeft hij zelfs gelijk. Maar om dat te poneren als reactie op Chinees dwarszitten van collega schrijvers en het gebrek aan vrijheid in China, is onheus en diskwalificeert Van Dis als intellectueel. Misschien moet hij maar samen met Buruma iets gaan doen.

Palin doet niet mee, laten we niet net doen alsof

Geheel voorspelbaar - en anders dan de Volkskrant opgewonden onkondigde - heeft Sarah Palin dit weekend opnieuw niet gezegd dat ze meedoet aan de Republikeinse race. De reden is eenvoudig. Ze heeft al lang besloten dát ze niet meedoet en wil de definitieve vaststelling daarvan en het ruimen van het podium voor Bachmann Overdrive en Perry zo lang mogelijk uitstellen.
De visionaire politica, bewonderd door Nederlandse conservatieven zoals Bart Jan Spruyt, gaf wel haar inzichten over wat Amerika nodig heeft. Geen beroepspoliticus. Nou, die zit, Sarah! Ik weet niet waar ze zichzelf toe rekent, misschien show personality of gewoon, Bekende Amerikaan, maar het betekent in elk geval dat ze zichzelf geen rol toebedeelt. Het beste is maar de dame geheel te negeren.

2 september 2011

Subsidieverslaafden en het afkicken van Bolkenstein

Het openingsverhaal in de NRC gisteren, onder de kop Nederlands cultuurbeleid kweekt subsidieverslaafden, bood voor mensen die al langer over het onderwerp hebben gedacht geen nieuws. Maar het is een welkome aanvulling op de verongelijkte verontwaardiging van de culturele wereld en de cultuurelite, zowel aan de producenten als de consumentenkant die het afgelopen jaar domineerde.
Niets nieuws in de zin dat er al langer mensen zijn - ik reken mezelf daartoe - die pleiten voor een systeem van matching funds waarbij nooit meer dan vijftig procent van de kosten door de overheid wordt gesubsidieerd. Sterker, ik zou dat systeem voor meer soorten subsidie willen toepassen, met name voor ons rariteitenkabinet dat publieke omroep heet. De NRC meldde dat de eisen van staatssecretaris Zijlstra vergeleken met andere landen nogal laag zijn, een 17 procent eigen financiering. Sommige instellingen, zoals het Concertgebouworkest, doen het veel beter met vijftig procent eigen financiering.

Het verhaal in de NRC is een welkome aanvulling op het gekakel over de vermeende afbraak van cultuur in Nederland. Het zet ook lui als Bolkenstein te kakken die de subsidies wil handhaven en het geld wil weghalen bij ontwikkelingshulp. De absurditeit van dat standpunt zou Bolkenstein onmiddellijk het zwijgen moeten opleggen. Het gaat natuurlijk om de essentie van de zaak en niet om het verschuiven van geld, een punt dat Bolkenstein als het hem wel uitkomt niet aarzelt om te maken. Beter zou hij kunnen betogen dat als cultuur zo belangrijk is de elite, dat wil zeggen de grootverdieners, daaraan een bijdrage zouden kunnen leveren, laten we zeggen door de hoogste schijf van de inkomstenbelasting een tiende procent te verhogen. Dat is voldoende om Bolkensteins culturele vrienden te helpen. Ik kan me het antwoord zo al voorstellen.

Het vervelende met deze regering is dat ze een aantal dingen doen, zoals de subsidiecultuur aan de kaak stellen en het integratiebeleid afschaffen, die prima zijn maar slecht verkocht worden of onder verkeerde argumenten. Het wraakzuchtige verhaal van Wilders en zijn hitman Bosma over de linkse hobbies maakt een serieus onderwerp van gesprek tot een tombola van geen stijl achtige schreeuwstellingen.

Laat die koning maar blijven

Over interessante en verstandige stellingnames gesproken, de PVV steekt met zijn standpunt over het koningshuis zijn nek uit. Het is een standpunt dat D66, Groen Links en een deel van de PvdA zouden delen, of zouden moeten delen, gegeven hun stelingnames. Ze zullen dat niet doen omdat het PVV materiaal is. Dat is dom.

Wat de substantie betreft, ik geef weinig om die macht van de koning. In de kabinetsformaties biedt het een welkome afkoeltank om de gesprekken via de koning te laten lopen. Zolang er geen gekozen minister president is en die komt er niet, ben ik er niet op tegen om het zo te houden. Die officiële functie in de Raad van State is nauwelijks relevant. Van mij mag het allemaal zo blijven.

Ik ben geen republikein maar ja, zegt de PVV, dat zijn zij ook niet. Ik ben ook niet koningsgezind. Ik ben praktisch. Het koningschap is een aantrekkelijke en relatief goedkope manier om een staatshoofd te hebben dat toonbaar is. Het voorkomt dat je iedere vijf jaar of zo een verkiezing moet houden waarbij in een land als Nederland het risico niet denkbeeldig is dat een weinig aantrekkelijke gladjakker wordt gekozen, of een oud minister president of een sluwe operator als Fortuyn. Verdeeldheid zou dan de norm worden, terwijl nu er niemand wat om geeft.

Nu weten we wat we hebben en zit de koning voor een groot aantal jaren. Zo hoeft hij ook niet iedere paar jaar op staatsbezoek. De invloed op de politiek is zo groot als politici toelaten.

Kortom, voor de verandering respect voor de PVV dat ze dit onderwerp nu eens serieus nemen terwijl partijen die er al lang over roepen, zoals D66 en de PvdA, er steeds langs scheren. Het is goed mogelijk dat de persoonlijke rancune van de Grote Leider hiervoor verantwoordelijk is, maar dat doet niets af aan de relevantie van het voorstel zelf.

Hoe lang kun je het presidentschap beschadigen?

Obama vernedert door Boehner. Zeggen ze. Het is een nieuw hoofdstukje in de afdeling trash the president en ik denk dat het zich geleidelijk aan tegen de Republikeinen zal gaan keren. Of Obama's email dat hij zich gepiepeld voelt veel helpt, staat te bezien. Hij heeft zich het afgelopen jaar al een paar keer in het pak laten naaien.
Maar er is een grens aan de mate waarin je een president en via hem, het presidentschap, met disrespect kunt behandelen. Ik vermoed dat Obama's email aangeeft dat het Witte Huis denkt dat die grens bereikt is. Het op de inhoud oneens zijn met politieke standpunten is één ding, het vernederen en bekladden van het presidentschap is iets waar de meeste Amerikanen niet van gediend zijn. We konden hier wel eens een keerpunt gezien hebben.

Wat de inhoud aangaat, ik zo zeggen dat Obama maar moet stellen dat wie denkt dat deze Republikeinse kandidaten, die de avond tevoren debatteren, een oplossing hebben voor de economische malaise, maar op hen moet stemmen. De eenvoudige werkelijkheid is dat ze niets te bieden hebben.

Verspilling in Irak, zakken gevuld in Texas

Volgens een rapport dat deze week werd gepresenteerd heeft de VS in Irak 60 miljard dollar verspild. Door het weggeven van contracten zonder bidding, door corruptie, door incompetentie, door vriendjespolitiek, door een overmaat van welwillendheid van de Cheney bende in zijn hoedanigheid als Halliburton aandeelhouders, is dit geld over de balk gegooid. Het komt bij de triljoenen die de oorlog in Irak sowieso al gekost heeft. Geen verrassing maar toch schokkend.

Abortus in Texas

Wie meer wil weten over Rick Perry hoeft alleen maar kennis te nemen van zijn abortuswet die nu gelukkig is verworpen door de Hoge Raad van Texas. Het plannetje van de geloofsverdwaasde Perry was om vrouwen die een abortus wensen te dwingen een echo te zien van de foetus en de hartslag van hun kind te laten horen. De wreedheid van dit verhaal zegt alles over Perry. In Texas vinden jaarlijks 18.000 abortussen plaats. De manier om dat aantal te reduceren is een ruime verstrekking van informatie over geboortebeperking en van middelen daartoe. Daarover wil Perry niet praten want dat zet mensen maar aan tot meer seks. Hij heeft liever abortussen dan seksuele voorlichting. hopelijk wordt hij daarover in de campagne nog flink aan de tand gevoeld.

1 september 2011

De anti-exceptionalist

In de Wall Street Journal legt Shelby Steele uit waarom Obama een anti-exceptionalisme denker is en daarom eigenlijk on-Amerikaans. Het is een fascinerend verhaal van afkeer en tegelijk bizar vertrouwen in Amerika's bijzonder bestemming. Steele is een conservatieve zwarte intellectueel die in 2008 een boek schreef met de spannende titel A bound man: why we are excited and why he can't win. Steele zat natuurlijk spectaculair fout en veranderde de titel later, althans in de nederlandstalige uitgave. Never mind. Hij meent het nu weer zeker te weten. De Reps doen net alsof wie het niet met hen eens is dat Amerika godgekozen, uniek en uniek goed is, een landverrader is.

Meer ideologie graag, of ten minste een verhaal

Mooi interview in de Groene met Arie Oostlander en Paul Kalma, beide voormalig hoofd van het wetenschappelijk bureau van hun partij, respectievelijk CDA en PvdA. Beiden zetten hun partij weg als campagne machines, veel meer dan programmatische partijen. In het CDA geval zitten ze nu vastgeklonken aan de onverdraagzaamheid agenda van Wilders die slecht spoort met waar het verantwoorde CDA verhaal altijd over ging. De PvdA zit vol met strateegjes maar ontbeert visie en programma en daardoor een band met de kiezers. Kalma stelt dat ideologie ontbreekt en dat ideologie noodzakelijk is om keuzes te maken, 'een middel om de dagelijkse zorgen van mensen te verbinden met politieke doelen.' De zorgen van mensen zijn hetzelfde, de antwoorden niet.
Het is me uit het hart gegrepen. Bij mijn falende pogingen om D66 een programmatische grondslag te geven, probeerde ik ook duidelijk te maken dat ideologie geen vies woord is. Dat je een ideologie nodig hebt om keuzes te maken en om keuzes te rechtvaardigen. Ideologie brengt duidelijkheid. Een kiezer weet waarom een partij een bepaalde keuze maakt. Bij de huidige partijen en zeker bij D66 weet je dat nooit. In mijn discussiestukken gebruikte ik vaak een uitspraak van Clinton die er op neer kwam dat ideologie voorkomt dat je iedere keer weer moet beslissen over waar je staat als je een besluit moet nemen.

Pragmatisme is de dood in de pot. Het is kiezen op basis van wat er op tafel ligt, niet op basis van je maatschappijvisie. Niemand weet waar D66 voor staat, wat voor keuze ze wanneer maken - en net als bij andere partijen hebben de leden er nauwelijks invloed op.

Kalma merkt op dat het wonderlijk is dat er geen debat wordt gevoerd over de principiële vraag hoe groot de overheid moet zijn of wat precies de rol ervan moet zijn. De financiële crisis komt en gaat en het enige wat we doen is accepteren dat een haffeltje ambtenaren beslist heeft dat we 18 miljard moeten bezuinigen. Ik wil nog wel verder gaan: er vindt nergens serieus debat plaats. Niet binnen de partijen, niet in de samenleving en al helemaal niet in de Tweede Kamer met zijn politieke kleine zelfstandigen. Nederland is debatloos. Er zijn allerlei mensen die dingen roepen, die stellingen poneren, maar debat, dat is er niet.

Wat me ook opvalt in hun betoog is dat de klachten die ze hebben over hun beide partijen voor vrijwel alle andere partijen gelden. Machtsmachines, beleidsgeile politici, steeds maar weer proberen te scoren in peilingen zonder iets op te bouwen op een programmatische basis: het geldt voor bijna alle partijen, met uitzondering van de SP. Voor belangenbehartigers zoals de VVD, is dat geen probleem. Die hebben geen ideologie nodig, ze kijken gewoon naar de maatschappelijke pot en hoe ze er het voordeligst mee weg komen. De rest verkeert in een ideologisch en debat vacuüm.

Beide heren hebben het ook over 'het verhaal' dat hun respectieve partijen niet vertellen. Ze hebben gelijk. De PvdA met name heeft geen verhaal. Terwijl ze zich zouden kunnen beroepen, overigens samen met het CDA, op de harmonieuze, stabiele samenleving die de verzorgingsstaat heeft geschapen, proberen ze op kleine dingen te scoren of, erger nog, mee te huilen met de populisten. Dat lukt natuurlijk niet en daarmee verergert het probleem.

De bovenkop van het artikel is 'de crisis van het midden'. Dat lijkt me fout gekozen. Het is niet de crisis van het midden, dit is de crisis van de samenleving als geheel. Dat op de rechter en linkerflank partijen profiteren, waarbij de SP een gedegen programmatisch verhaal heeft en de PVV een populair populistisch verhaal, wil niet zeggen dat het midden in crisis is. De samenleving wordt simpelweg niet bediend. Niemand daagt uit, niemand jaagt het debat aan. Ja, 'geen stijl' achtige kreten, die zijn er bij de vleet, maar dat is nog geen debat.

Kalma werd door zijn partij uit de fractie gezet. Jacques Monash mocht terugkomen. Hoewel het een selfserving punt is voor Kalma de intellectueel, is het wel juist: de denker werd ingeruild voor de marketeer. Denkende politici zijn überhaupt erg zeldzaam. Elders in de Groene staat een Haagse editorial over de roep om 'leiding', met een verhandeling over Adorno en diens f-schaal voor autoritaire volgzaamheid. Ik denk dat de Nederlandse politiek behoefte heeft aan leiders, aan mensen die niet naar de wens van de kiezer kijken maar een visie aanbieden, die uitleggen en proberen te verkopen aan de kiezer. Daar heb je misschien marketeers bij nodig. Maar wie zonder visie iets probeert te verkopen heeft waarschijnlijk alleen gebakken lucht te bieden. Daar trapt de kiezer niet in. De PvdA en het CDA blijven de basis van het Nederlandse politieke bestel, mits goed opgetuigd en van een programmatische basis voorzien. In die zin gaat het wel over het midden, want beide partijen hebben (of hadden) visies die nauw op elkaar aansloten. Vanuit een andere achtergrond kwamen ze vaak tot hetzelfde uitgangspunt. Dat kan nog steeds zo zijn. Het echte probleem is dat ze het niet eens meer proberen en zo het veld open leggen voor de kortzichtige belangenbehartigers en de kwaadwillende populisten.

31 augustus 2011

De disconnect tussen ideologie en werkelijkheid

De dreiging van een double dip recessie, of stagnatie a la Japan, heerst alom. Het normale recept van een stimulus wordt aanbevolen door de meeste economen, met als kanttekening dat je misschien extra tekorten kunt beperken door de rijken hoger te belasten. De rijken zelf, althans een deel van hen, het denkende deel, realiseren zich dat de samenleving waarin ze hun weelde danken, bedreigd wordt omdat de overheid krachteloos gemaakt wordt en vragen om hogere belastingen, zie Warren Buffet.

Maar de kans dat er in de VS een stimulus komt is minimaal. Het onderwerp is taboe verklaard door het huidige roedel Republikeinse kandidaten. Nadat de Republikeinen deze zomer hun ware aard hebben laten zien, namelijk dat ze liever het land naar de kloten helpen dan per ongeluk, door te doen wat nodig is, president Obama politiek krediet geven, hangt er een vreemd soort disconnect rondom economisch beleid. Vooral in de VS maar ook in Europa.

De fiscale kramp waarin de overheden zich hebben geplaatst door enkel en alleen te bezuinigen en niet te kijken naar bronnen van extra inkomsten voor de overheid, creëert een spiraal omlaag. Ben Bernanke, de bedeesde, door een op Wilders toon sprekende Rick Perry bedreigde, centrale bankier van de VS roept voorzichtig op om politiek iets positiefs te doen. Christine Lagarde vindt dat je de fiscale krampachtigheid niet moet overdrijven.

De disconnect is dat het politieke debat alleen nog maar gaat over bezuinigen en tekorten, in de VS voorzien van een destructieve anti-overheidstoon. De kortzichtigheid van de Republikeinen is adembenemend. Hun destructieve instincten onvoorstelbaar. Ik neem hen serieus. Ze menen wat ze zeggen. Maar geen van hen, zelfs niet geloofsverdwaasde dommeriken zoals Michele Bachman, afgestudeerd aan de Oral Roberts Universiteit van Bijbelvaste idioten, zou als hij of zij aan de macht zou zijn het eigen beleid uitvoeren. Ze roepen maar wat, ze spelen in op de instincten en onderbuik van de Republikeinse harde achterban. Als president zouden ze anders handelen.

Is dat geruststellend? Nee, het onderstreept een zich verdiepend gevoel van pessimisme over Amerika dat zich in elk geval van mij meester maakt. Een land dat de basisvoorwaarden voor een goed functionerende samenleving, van infrastructuur tot gezondheidszorg, van onderwijs tot wetenschap, zo negeert of zelfs ver van zich af werpt, dat land kan alleen maar achteruit gaan. Een land waar politiek zozeer in belangenbehartiging is gewikkeld dat iedereen die jouw belangen niet behartigt, in casu Barack Obama, kapot wordt gemaakt, dat land kan geen leiding geven. Daar kan niets goeds van komen.

China: heeft de onderklasse belang bij het regime?

Peinzend over wat ik in China gezien heb, deze observatie over de werkgelegenheid. Wat me opviel was dat de steden schoon zijn, goed verzorgd en dat er een buitengewoon hoog aantal mensen in overheidsdienst daarvoor zorgt. Er moeten miljoenen Melkert banen bestaan in China, mensen die in dienst van de overheid kleine werkjes verrichten. Het deed me denken aan Griekenland. Schoonmakers, straatvegers, parktuinlui die hun werk doen met grote pauzes, of zoals in het geval van de onkruidverwijderaar in Fuxing Park, met in één hand een harkje en in de andere een mobiele telefoon. Het is één grote patronage economie. Wat daarvan te denken? Ik weet het nog niet. Het verzekert mensen van een inkomen en van werk. Is het vol te houden?

Het complement van deze publieke make-jobs was de eindeloze hoeveelheid meisjes en jongens die in de winkels staan niets te doen. Het was onvoorstelbaar. In de grote warenhuizen schrokken ze op als je langs kwam en probeerden je iets te verkopen, maar even zo vaak, in kleinere winkels, moest je een verveelde tiener losrukken van een mobiel schermpje. Het was duidelijk dat het personeel geen aandeel had in de winkels, ze bemanden alleen de tent. Maar opnieuw: veel mensen met een baan en een inkomen. Ik moet erbij zeggen dat er ook veel winkels waren, vaak de wat duurdere, waar personeel zich wel betrokken toonde.

Het is maar een observatie. De inkomens zijn zo laag dat het mogelijk is om een enorm aantal banen in de private en publieke dienstverlening te behouden. De productiviteit is laag, net als de inkomens. Het zijn niet deze mensen die de middenklasse genereren die China echt interessant gaat maken: kan die middenklasse blijven functioneren zonder een eigendomsstructuur en de vrijheid die we in het westen kennen? Ik weet het niet. Maar je kunt zien dat er een tegenstelling gaat ontstaan tussen de mensen die hun kleine baan danken aan het autoritaire regime - direct of indirect - en de mensen die hun baan danken (of menen te danken) aan hun eigen ondernemend vermogen. Ik zou zo inschatten dat het regime de eerste groep gemakkelijk kan mobiliseren om bij eventuele politieke onrust een stabiel tegenwicht te bieden. De afhankelijke onderklasse is groter dan de middenklasse. Als daar een clash van komt, wint het regime, denk ik.

Maar misschien lost het zichzelf op als die onderklasse zich uit zijn afhankelijkheid werkt. Nogmaals, China is een enigma, in elk geval voor mij maar voor zover ik heb gelezen, ook voor veel mensen die er heel veel van weten.

Hypotheekrente subsidie

Nog even terugkomend op een oude NRC die ik deze week tegenkwam: kudo's voor Jaap van Duyn, de ex Robeco man, voor het haarfijn duidelijk maken waarom de hypotheekrente subsidie zo destructief is. En het aan de kaak stellen van de labbekakkerige lafheid van de politici om er wat aan te doen. Las ik bij hem ook dat de Nederlandse private schulden de hoogste van Europa waren? Het zou me niet verbazen. Al die graaiende en calculerende burgers die bij hypotheekten en het geld belegden of opmaakten, ervan uitgaande dat de huizenmarkt zou blijven stijgen - het waren geen domme Amerikanen maar domme Nederlanders.

30 augustus 2011

Ron Paul hoef je helemaal niet serieus te nemen

In de Volkskrant vraagt Sebastaan Timmermans zich af waarom Ron Paul als Republikeinse kandidaat niet serieus genomen wordt. Hij stelt dat Paul erg populair is bij conservatieven, de Tea Party omarmd heeft en in peilingen redelijk goed scoort. Bovendien zou zijn boodschap: weg met de federale bank, minder overheid en een einde aan de oorlogen van de VS, populair zijn bij de Republikeinse conservatieven.

Het is een gemankeerd verhaal dat Timmer schrijft. Ron Paul is een libertarian, een fanatieke anti-overheids apostel. Niet een opportunistische anti-Washington basher zoals Bachmann of Perry, die zelf profiteren van federale gelden, maar iemand die echt de overheid zoveel mogelijk wil afschaffen. Paul is een aanhanger van Ayn Rand, de hogepriesteres van deze libertijnse visie, van wie bijvoorbeeld ook door Federal Reserve president Greenspan de voeten werden gekust. Zijn zoon heet niet voor niets Rand Paul. Het is ook misvatting te denken dat de Paul familie (Rand is senator voor Tennessee) zo populair is bij de theedrinkers. Ze wantrouwen extreem libertarian denken omdat in die visie alle evangelische verbodsregels op abortus, homohuwelijk en allerlei andere burgerlijke vrijheden niet mogelijk zouden zijn. Moeten mensen kunnen doen wat ze willen? Niet volgens evangelische verdwaasden. Rand Paul kreeg nogal wat kritiek toen de theedrinkers er achter kwamen dat hij zelfs in hun ogen extreem is.

Ron Paul wil de federal reserve afschaffen en een goudstandaard, de overheid terugbrengen tot defensie en politie taken. Het klinkt als een karikatuur maar hij komt dicht in de buurt bij dat libertarian ideaal. Dat is helemaal niet wat overheidsruif etende Republikeinen wensen en verklaart perfect waarom Ron Paul in 2008 weinig stemmen won en ook 2012 niet erg ver zal komen in de voorverkiezingen. De reden dat Paul populair is in peilingen én in Iowa is dat studenten daar een buitengewone rol spelen. Het is retailpolitiek en in caucus verkiezingen gaat het erom zoveel mogelijk mensen in te huren die voor je stemmen. Daarom had Paul in de Iowa straw polls het meeste geld uitgegeven voor een stand en had hij veel supporters.

Waarom steunen studenten deze oude Texaanse afgevaardigde? Libertarians zijn de marxisten van tegenwoordig. Extreem ideologisch, een gesloten wereldbeeld en iets waar je gemakkelijk voor warm gemaakt kunt worden. In het conservatieve klimaat aan de universiteiten lopen heel wat keurig evangelische heilsoldaten rond, plus een behoorlijk aantal mensen die ergens in geloven en dat geloof is dat de overheid onze vijand is. Het is een wereldbeeld.

Het Volkskrant verhaal geeft een erg scheef beeld van Paul, erg onvolledig en weinig nuttig in het verklaren waarom Paul door de serieuze media wordt genegeerd. En waarom hij geen potten zal breken in de voorverkiezingen. Hij is een predikant van de Rand boodschap en geen serieuze politicus. Zijn invloed is minimaal.

Niet Navo en EU maar Frankrijk en Engeland wonnen in Libië

Interventie in Libië heeft gewerkt. So far, tenminste. Obama kan die pluim in zijn hoed steken en het roedel keffende keeshondjes die zijn baan willen overnemen een trap geven. Zal hij niet doen maar je zult er weinig meer over horen van de Republikeinse helden.

Interessant artikel in de Trib van François Heisbourg dat de situatie na Libië analyseert. Hij stelt vast dat de VS de leiding overliet aan Frankrijk en Engeland en dat dit goed werkte. Tegelijkertijd bleven belangrijke Navo partners zoals Duitsland, Polen en Turkije aan de kant staan. Het was een goede ervaring voor Frankrijk en Engeland (en Nederland als minipartner, steeds roepend dat de portemonnee bijna leeg was) maar stelt Heisbourg vast, de vaststelling is ook gerechtvaardigd dat de Europartners van Navo dicht bij huis wel mee willen doen maar verder van huis, in Afghanistan, de leiding aan de VS laten. Lijkt me een terechte conclusie en ook niet een waar ik problemen mee heb. Het idee om Navo als wereldwijde interventiemacht te gebruiken vond ik altijd te hoog gegrepen.

De verdeeldheid leidde er wel toe dat niet de Navo maar de coalitiepartners de leiding namen en de oorlog voerden in strategische en politieke termen. De rol van Navo was een 'service provider', noodzakelijk voor het resultaat maar niet uitgevoerd door de Navo als zodanig. Heisbourg stelt dat Navo als politieke organisatie een slachtoffer is gebleken van de oorlog in Libië. Nog veel slechter kwam de EU er af, die geen rol van enige betekenis speelde in de oorlog.

De EU landen geven al jaren aan dat ze geen interesse hebben in een stevige defensie en bezuinigen maar door, zelfs Rutte/Wilders deed daar aan mee, in weerwil van het VVD verkiezingsprogramma en zijn decennialange pro-defensie kretologie, meestal gericht tegen de pacifisten van links. Heisbourg denkt dat met Amerika 'van achteruit leidend' de onzekerheid groter zal worden over waar en hoe er ergens wordt ingegrepen. Frankrijk en Engeland kunnen niet veel meer doen dan ze gedaan hebben. Maar Assad bijvoorbeeld, hoeft zich geen zorgen te maken. Na Afghanistan halen Navo en EU ook hier een zeperd.

Op dezelfde pagina schrijft Roger Cohen over de cyclus van interventionisme. Die wordt steeds gedomineerd door de meest recente ervaring van de beleidsvormers en opiniemakers. Vietnam beheerste het spectrum tot in de jaren negentig. Na Bosnië was er een ommekeer. Irak draaide dat weer terug.

De Heer straft Washington

De geleidelijke teloorgang van een rationeel en vertrouwenwekkend Amerika werd deze week nog eens onderstreept door Michele Bachmann, de lieveling van de geloofsfanaten in de VS. Volgens de presidentskandidate - ze zal het nooit worden maar is nu een serieuze participant en mogelijk vice presidentskandidaat - waren de recente mini aardbeving in het oosten van de VS en de storm Irene waarschuwen van God aan Washington. Je kunt er om lachen, zoveel domheid. Maar de man die wel serieus genomen moet worden, Rick Perry, houdt er even lachwekkende en onwetenschappelijke ideeën op na. Het is een thema waar ik de komende wekend nog op terug wil komen: hoe serieus is een land in de problemen als politieke leiders die evolutie afwijzen en voortdurend de Heer aanroepen om zijn heilzame werk te doen onderwijl de zittende president het werk onmogelijk makend, of meer serieus, leiders die hun wrakkige land nog verder willen verzwakken door de overheid niet efficiënter en effectiever te maken maar juist helemaal willen weghalen, als die politieke leiders de toon zetten? Is het een teken dat de VS op een glijbaan omlaag zitten? Hoe serieus kan je zo'n land als wereldleider nemen, zelfs als de militaire macht ervan onomstreden is? Erger nog, als democratie dat soort idioten oplevert aan de top van de politiek, hebben die Chinese autocraten dan toch niet gelijk dat zij beter de belangen van de bevolking kunnen behartigen dan degenen die door die bevolking zelf gekozen zouden worden? Lastige vragen zonder gemakkelijke antwoorden.

Onaangename waarheden

Ben Bernanke, de president van de Federal Reserve, heeft in Jackson Hole het Amerikaanse politieke systeem in gebreke gesteld. Bernanke is een beleefd en terughoudend persoon, helaas. Hij had wel wat harder te keer mogen gaan. Ik vraag me dat altijd af: je hebt zo'n positie, ligt onder vuur voor landverraad (door de ideologische Republikeinen), waarom dan niet je positie hard uitspelen en eens een echte toespraak houden? Toegegeven, het is niet zijn rol. Obama zou dat moeten doen en blijft in gebreke. Maar ik denk dat iemand als Paul Volcker, die eind jaren zeventig, begin tachtig de anti belasting idioten in de regering Reagan tot de orde riep, meer gebruik had gemaakt van zijn positie. Maar in feite geldt dezelfde vraag die voor Bernanke geldt, voor Obama. Waarom niet die positie die je hebt gebruiken om onaangename maar belangrijke waarheden te vertellen? Waarom ben je president geworden? Enkel om te worden herkozen?

Kunduz

De Nederlandse missie in Kunduz wordt, geheel volgens verwachting, opgerekt tot wat nodig is. Zoals de hele besluitvorming rondom de missie werd opgerekt om Nederland mee te laten doen op basis van politieke overwegingen, niet op basis van wat Afghanistan nodig heeft of Nederland heeft te bieden. Het is een onzin missie in een onzin land. Groen Links en vooral D66 hebben zich in dit pak laten naaien. Bij D66 maakt dat niets uit, daar beslissen Pechtold en De Wijk over dit soort dingen, bij Groen Links zal het een eindeloos door etterende zweer blijken. Eigen schuld, dikke bult.

China

De afgelopen drie weken in China rondgereisd. Ik zal er nog op terugkomen, de komende maanden, maar een eerste reactie is: daar gebeurt het. Shanghai steekt Manhattan naar de kroon als stad van de actie. En stukken plezieriger, mag je erbij zeggen. Afgezien van een waanzinnig verkeer. Van het regime merk je weinig maar ik ben me ervan bewust dat dat misleidend is. De vraag hoe lang zo'n land zo vrij kan functioneren zonder reële vrijheid is fascinerend en niet zo gemakkelijk, of misschien wel helemaal niet te beantwoorden. Veel verrassender nog dan Shanghai was Xi'an, meer midden in het land. Ook daar een veel modernere stad dan ik had verwacht, oude sovjet industrieën worden in rap tempo vervangen door moderne chemische fabrieken. Overal worden appartementen gebouwd, ook daar is consumptie op een onverwacht hoog niveau. Wordt vervolgd.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors