28 maart 2011 - 6 april 2011
Like ons op Facebook

28 maart 2011 - 6 april 2011

door Frans Verhagen

De blogposts op deze pagina zijn geschreven door Frans Verhagen (Oud beheerder van Amerika.nl)

6 april 2011

Snoepje van week: Paul Ryan

Paul Ryan is de Republikein van het moment. Zijn belastinghervormingsplan, vorig jaar al gelanceerd, is nu uitgebreid. In de komende tien jaar zou hij 5.3 triljard dollar aan uitgaven wegwerken door te korten op Medicaid, Medicare en Social Security, gecombineerd met een belastingverlaging die de hoogste schijf voor inkomstenbelasting én vennootschapsbelasting op 25 procent zet. Dit laatste is een gebaar naar de theekransjes. Gaten in de wetgeving zouden worden gedicht.

Of Ryan erg ver zal komen met zijn plan, staat te bezien, maar hij is in elk geval serieus wat je van weinig Republikeinen kunt zeggen. Persoonlijk lijkt het me absurd om de hoogste schijf zo laag te zetten voor de inkomstenbelasting. Hoge inkomens mogen wel wat meer dan dat bijdragen aan de samenleving waarvan ze de vruchten opstrijken. De vennootschapsbelasting is een fictief getal. Dankzij de lobby activiteiten van grote bedrijven als GE en de slapheid van de congresleden zelf, is de feitelijke belasting voor ondernemingen ongeveer 17 procent, voor GE bijvoorbeeld 7,4 procent. Politiek gezien begrijp ik wel waarom, net als in Nederland belastingverhogingen onbespreekbaar zijn. Maar Ryans plan zou realistischer zijn als hij daarover realistischer was.
Aan de uitgavenkant heeft hij in elk geval de moed om over verworven rechten (entitlements) te praten. Hij wil een soort voucher systeem voor Medicare, de gezondheidszorg voor bejaarden, die ertoe zou leiden dat je ergens je maximum bereikt (een gewone burger tenminste, niet de rijke privé financierder). Hij doet dat door de vouchers niet aan de rechthebbende te geven, maar aan de verzekeraars, die zo een belang hebben bij het beperken van de kosten (maar ook in het beperken van diensten aan bejaarden).

Ik kan me nauwelijks voorstellen dat de bejaarde theegasten die zich beklagen over de overheid die aan hun overheidsgegarandeerde social security (AOW) komt, daarvoor te vinden zullen zijn. Medicaid, het ziektekostenprogramma voor armen, zou in de vorm van een 'block grant' aan de staten gegeven worden. Dan is het gemaximeerd en de staten zoeken het verder maar uit. Dit heeft meer kans op slagen, vooral vanwege de cynische vaststelling dat de armen nauwelijks in het congres vertegenwoordigd zijn. Beide programma's zijn nu open ended, een recept voor problemen. Natuurlijk zouden de Republikeinen onmiddellijk de gezondheidszorg wet van Obama terugdraaien, wat de verzekering wegneemt van 32 miljoen Amerikanen (oplopend tot 54 miljoen in 2020).

Ryan heeft gelijk dat het een totaalpakket moet zijn. En hij heeft gelijk, met de tweepartijen commissie die daarover ging, dat entitlements niet buiten de discussie kunnen blijven. En hij heeft gelijk dat het belastingssysteem verrot is. Maar een eerlijke verdeling in een samenleving staat zijn oplossing niet toe.

Maar er zal niet open en recht voor zijn raap over Ryans plannen gepraat worden. Ze zullen allemaal in de politieke mallemolen worden gestopt en de dwarsliggende Republikeinen zullen niets toelaten, vooral ook omdat het verdeeldheid in eigen kring garandeert. Maar Ryan krijgt kudo's voor zijn hardheid, zijn bereidheid om daar te gaan waar zijn collega's niet durven. Het heeft hem zelfs een rolletje opgeleverd in de aanloop naar de presidentsverkiezingen. Hij is niet geïnteresseerd, zegt Ryan, maar vergeleken met de dwergen die wel willen, springt hij er wel degelijk uit.

Over tot de orde van de dag: een budget deal tussen Obama en de Republikeinen lijkt onwaarschijnlijk. Obama heeft bezworen dat hij geen nieuw 'continuing resolution' wil die dezelfde problemen volgende maand op tafel gooit. Hij wil een begroting. Daarmee komt een sluiting van de overheid dichterbij. Het is een 'game of chicken', oftewel, kijken wie het eerst met zijn ogen knippert. In 1995 verloren de Republikeinen dat spelletje vooral omdat mensen zich ineens realiseerden dat de overheid ook daadwerkelijk iets doet en je niet zomaar kunt ophouden die diensten te leveren.

Het is bizar dat dit nu weer dreigt te gebeuren en opnieuw doordat luidruchtige Republikeinen op een moment dat ze geen uitvoerende macht hebben, de principiële verantwoordelijke politici gaan uithangen. Als ze zoveel lef hadden om achter Ryans plan te gaan staan, dan kon je een serieus gesprek hebben. Nu gaat het over kortingen op National Public Radio en ander klein grut. En kun je het niet serieus nemen. Obama heeft de beste kans om hiervan te profiteren, maar laten we voorzichtig zijn, dit soort van geschiedenissen spelen zich nooit op dezelfde manier af.

5 april 2011

Wat Karzai en de dominee in Florida gemeen hebben

De Koran verbrandende dominee in Florida is verachtelijk. Maar erger nog dan deze fijne christen is Karzai, de baas van Afghanistan, u weet wel, dat land waarvan we deel van de geschiedenis zijn geworden. Karzai putte zich uit in het opstoken van de moslimbendes die zich lieten opjuinen door deze zwarte kous uit Florida. Verantwoordelijkheidsgevoel bij de publiciteitsgeile dominee wordt niet verondersteld. Van Karzai mag je meer verwachten, maar helaas, het past geheel in het patroon van de leider van Afghanistan. Onze man in Kaboel. Tijd om die geschiedenis van dat land achter ons te laten.

Sigaar(tje) uit andermans doos

Ik zat toevallig in de studio toen vanochtend een CDA politicus werd ondervraagd over zijn lumineuze voorstel om de zilvervloot weer in te voeren voor jongeren. Stimulans om te sparen maar dan moest er en mooie bonus op gezet worden. Niet door de overheid, let wel, maar door de banken (van de Hommen bonus kun je behoorlijk wat tienerrekeningen sponsoren, dat wel). Het was onderdeel van de normen en waarden agenda van het CDA, gezinsvriendelijk en zo, weet u wel.

Ik heb daarvoor het CDA niet nodig. Om gezinsvriendelijk te zijn, bedoel ik. Mijn kinderen hadden zo'n rekening en kregen een bonus, ik weet niet meer van wie. Van mij mag zo'n politicus mooi weer spelen met zo'n leuke pr stunt, op kosten van de banken (gaat het CDA ook iets doen om hen op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te wijzen?). De woordvoerder vond het goed dat we minder op krediet leefden en meer spaarden. Helaas vroeg de presentator niet hoe dat te rijmen viel met het CDA beleid dat studenten dwingt om flink te lenen en zich in de schulden te steken. Waarden en normen? Misschien is het in die context goed om je af te vragen wat erger is voor de Nederlandse samenleving: de huidige bezuinigingen op onderwijs of een kleine lastenverhoging voor de hogere inkomens? Gezinsvriendelijk antwoord graag.

Warren Buffett in zijn hemd

Vertrouwen komt te voet en vertrekt te paard. Deze oude wijsheid ervaart deze week Warren Buffet, de op één na rijkste man van de wereld. De tachtigjare 'sage of Omaha' die sinds jaar en dag het grote inversteringsfonds Berkshire Hathaway runt, staat deze week in zijn hemd door het ontslag van zijn onderdirecteur en mogelijke opvolger David Sokol. Buffett hoorde het hoefgeklop van het vertrekkende vertrouwen op de prairie rond zijn hoofdkwartier in Nebraska.

Buffet geniet zoveel vertrouwen, op persoonlijke titel althans, omdat hij nooit heeft meegedaan aan op de borstklopperij en zelfverheerlijking. Hoewel puissant rijk, was Buffet altijd de wijze man van het platteland van Nebraska. Hij gaf investeringstips van de aard van: 'laag instappen en hoog uitstappen' en investeerde altijd in grote blokken van bedrijven die iets tastbaars produceerden. Niet lang geleden nog bijna zestig miljard in de Amerikaanse goederenspoorwegen. Dat hij in de financiële crisis bijsprong bij banken en verzekeraars had minder te maken met een investeringsmogelijkheid die Buffet zag dan met een soort verantwoordelijkheid voor de economie, ongeveer zoals J.P.Morgan in 1907 de banken redde.

Een paar weken geleden kocht Berkshire zo'n klassiek bedrijf: Lubrisol, een producent van allerlei smeeroliën. Nu bleek dat zijn tweede man, David Sokol in december aandelen Lubrisol had gekocht nadat een investeringsbank hem had getipt dat het bedrijf in de markt was om gekocht te worden. Niet veel later pitchte Sokol Lubrisol bij Buffet die in eerste instantie niet geïnteresseerd was. Sokol gaf niet op en Berkshire kocht het bedrijf, wat Sokol een privé winst opleverde van enige miljoenen dollars. Front running noemen ze dat, geloof ik. Toen het bekend werd nam Sokol ontslag, zij het, volgens Buffet, niet om die reden. Nu blijkt uit de NYT dat Sokol er een handje van had om harde managementspelletjes te spelen met overgenomen bedrijven. Hij hanteerde een stijl die niet paste bij Buffett (de krant publiceert vandaag een artikel over rechtszaken tegen Sokol).

Het vervelende voor Buffett is dat hij bekend staat als iemand die met lichte hand het bewind voert over Berkshire maar die alles weet wat hij moet weten. Dat plaatst de affaire Sokol voor Buffett in een lelijk licht. Of hij wist niet wat Sokol deed (onwaarschijnlijk) en is misschien als 80-jarige toch de regie kwijt, of hij wist het wel en dan is zijn heilige Warren imago onverdiend. Sokol is ondertussen voor zichzelf begonnen. Hoewel hij bij Berkshire al ernstig rijk werd, is hij blijkbaar een van die rupsjes nooit genoeg die nu weer overal opduiken. Buffet zich met een geschonden reputatie en misschien ernstiger, de verdenking dat hij te oud is om zijn tent te runnen.

4 april 2011

Immigranten maken overal hetzelfde proces door, zelfs als ze binnenlands verhuizen

De Turkije reportages van Bram Vermeulen zijn mooi gemaakt. De droom van een correspondent: meer dan twee minuten om je land uit te leggen. En Vermeulen doet dat leuk. Inderdaad, door zijn rudimentair Turks ontbreekt het soms aan diepgang. Je hoort wel erg vaak dezelfde woorden terugkeren (ik weet nu weer wat 'veel' is in het Turks - in een ver verleden probeerde ik me ook de taal eigen te maken; zonder succes).

Mooi was zijn beeld van de plattelanders die naar de grote stad komen en daar hun dorpen hercreeëren. Zo gaat het ook met emigranten, of ze nu Koerdisch, Turks of Nederlands zijn. Tegelijkertijd ook fantastisch: dat Koerdische meisje dat graag lerares wil worden. Lerares Turks. Haar vader kreeg een hartverzakking. Hij had net zijn frustratie uitgelegd dat zijn kinderen niet goed Koerdisch konden spreken, laat staan lezen. En nu kwam zijn dochter vertellen dat ze Turks wilde onderwijzen. De vader toonde zich flexibel, zoals immigranten dat ook zijn. Hij zag het voordeel. Kon zijn dochter straks Koerdische Turken Turks leren, anders bleven ze tweederangs burgers in hun land.

Het hele immigratieprobleem in een notendop. Ontheemde immigranten (binnenlands in dit geval), kinderen die de overstap maken naar hun nieuwe omgeving. En ze doen dat snel. Altijd sneller dan hun ouders wensen. In Amsterdam of New York is het niet anders.

Jammer dat Obama geen tegenstand krijgt

Politiek gezien is het goed dat Obama waarschijnlijk geen tegenstand krijgt van binnenuit de Democratische Partij. Dat vergaat presidenten meestal niet erg goed. President Ford moest zich in 1976 Ronald Reagan van het lijf houden; dat kostte hem het presidentschap - hij is nog steeds, en hopelijk voor eeuwig, de enige president die nooit voor een landelijk ambt is gekozen. President Carter kreeg in 1980 een serieuze uitdaging in de vorm van Ted Kennedy, die het sociale geweten van de Democratische Partij zei te vertegenwoordigen - in een tijd van economische recessie, stagnatie en de Iran-gijzelingscrisis. Carter won de nominatie maar verloor het presidentschap.

Kortom, als je een verstandige president wilt behouden dan moet je niet ongelukkig zijn met het gebrek aan concurrentie uit Democratische kring. Het haffeltje Republikeinen dat zich nu aanbiedt, van de pompeuze onroerendgoed boer Donald Trump tot de sinistere opportunist Newt Gingrich, zal ieder weldenkend mens doen besluiten dat het een stuk slechter kan dan Obama.

Toch ben ik er niet gelukkig mee. Obama heeft als president nogal voorspelbaar maar ook nogal opzichtig en soms stuitend onprincipieel het midden opgezocht. Ik denk aan zijn weigering om de Bush elite en de Cheney bende verantwoordelijk te houden voor de puinhopen die ze achterlieten. Door de Republikeinen hun dictatoriale oppositierol te laten spelen en zichzelf lam te laten leggen. Door, vooral, in december een deal te sluiten over de belastingverlagingen voor de rijken. Door zich in te graven in het woestijnmoeras van Afghanistan. Hij heeft het de Republikeinen te gemakkelijk gemaakt om zich verongelijkt over health care en belastingen te verschansen achter anti-retoriek.

Kortom, redenen genoeg om zijn beleid kritisch tegen het licht te houden - en dan niet vanuit populistische, door het grootkapitaal en lobbyisten gesponsorde theedrinkers, maar vanuit de hoek van mensen die een idee hebben over een samenleving. Ik noem ze bewust niet 'links' want zo zit het niet in elkaar. Het land schreeuwt om politici die in staat zijn duidelijk te maken waar een overheid toe dient, wat mensen bindt en wat ze samen doen. In plaats daarvan hakketakken politici over van alles en nog wat, doen net of de tegenstellingen onoverkoombaar zijn en zijn grof in de bek, alsof ze allemaal kleine Wilders zijn.

Een debat in de voorverkiezingen zou helpen om daarover eens serieus te praten, want Republikeinen doen dat niet. Die zijn unosono als het om anti-Obama retoriek gaat en verschillen verder enkel van mening over hoe de samenleving zo ver mogelijk te ontmantelen en de Amerikaanse vlag overal fier te laten wapperen bij interventies - of, in de Palin modus van laten we opzoeken waar Libië ligt, meer voelen voor isolationisme.

In het verleden waren het vooral steekvliegen van de linkerzijde die echte discussies losmaakten. In 1984 was het Gary Hart die als nieuwe politicus en neoliberal de vleesgeworden middle of the roadheid van Walter Mondale aanviel. In 1988 kwam op het laatste moment nog McGovern op de proppen om de vragen te stellen die iedereen vermeed. In 1992 was het saaier maar was het Paul Tsongas die een ander soort Democratische Partij belichaamde. Dat jaar kwam ook Jerry Brown, inmiddels weer gouverneur van Californië, met de eerste grass roots campagne (Brown zou genoten hebben van een internetcampagne), het de gevestigde orde lastig maken.

Het is goed voor de democratie en goed voor het denkvermogen van partijen die aan de macht zijn om oppositie te hebben, om uit te moeten leggen waarom deze weg is gekozen en niet die. Daarom is het jammer dat Obama vrij baan krijgt. Als hij daarna ook nog een onverkiesbare Republikein tegenover zich krijgt, dan wordt het een saaie campagne. Palin - Obama, of Bachman - Obama wordt wel leuk maar vooral omdat deze kandidaten fout op fout zullen stapelen. Winnen kunnen ze niet. Een serieuze strijd wordt het pas als gouverneur Mitch Daniëls van Indiana in de strijd stapt, of gevraagd wordt door wanhopige Republikeinen die wel inzien dat hun huidige negen of tien dwergen inderdaad geen statuur hebben.

3 april 2011

Obama 2.0

Obama is bezig met de voorbereidingen voor zijn herverkiezing. Politiek voelden we dat al toen hij in december de deal maakte met de Republikeinen over de belastingsubsidies voor de rijken (die het begrotingstekort flink opjoegen). Nu gaat hij ook praktisch over tot die orde van de dag en kan hij beginnen met het bijeenschrapen van campagne geld. Het betekent nauwelijks beperkingen voor zijn bewegingsvrijheid. Obama mag niet op een fundraiser spreken, althans niet als president, en moet zijn vliegtripjes in die buurt verantwoorden. Dat zal geen probleem zijn. Is het nooit voor een zittende president. Verdient hij herverkiezing? Als ik zeg dat ik niemand beters heb voor de baan, dan is dat zo ongeveer zoals ik hierover voel. Hij wordt wel herkozen maar je wordt er niet meer warm van zoals in 2008.

J.S.Mill over een boerka verbod

Mooi stukje in de Trib van gisteren over het onzinnige burka verbod in Frankrijk. Mooie citaten van J.S. Mill over het recht om zelf te bepalen wat je gelukkig stemt en wat niet en over de mate waarin overheden daarin mogen treden (wacht u voor partijen die zich liberaal noemen of die een V van 'vrijheid' in hun naam hebben want zij zijn de grootste schenders van Mills' adagium). Ik zal het niet proberen samen te vatten. Het is hier te vinden. Two new French crimes door Ronald Sokol. Sinds kort zit de NYT achter een barrière enkel toegankelijk voor abonnees, maar probeer het te vinden, zou ik zeggen.

En passant, in relatie tot wat ik schreef over de vraag of je met een hoofddoekje geen recht kunt spreken zijn veel van de reacties van een treurig stemmende paternalistische of zo u wilt patroniserende voorspelbaarheid. Hoofddoekjes zijn een symbool van onderdrukking, vinden deze vrijheidslievende reageerders, en dus moeten we ze verbieden of in elk geval niet toestaan in zo'n publiek rol. Ja en vrouwen kunnen niet voor zichzelf beslissen of ze zo'n ding wel of niet willen dragen. Los van de stuitende zelfverzekerdheid die reactionaire lieden zeker doet weten wat waarvan een symbool is, spreekt hieruit een graad van intolerantie voor de vrijheid van anderen dat het je het ergste doet vrezen als deze reageerders het voor het zeggen hadden. Voor de rest van de tegenstand, soms breed gedeeld maar daarom niet minder onzinnig, verwijs ik u naar joop.nl.

Hoe een zieke politicus zichzelf in de weg zit

Je hoeft weinig woorden vuil te maken aan de islamziekte van de Grote Leider van de Stichting voor het Verbieden. Zijn eigen kamerleden en kiezers worden er wanhopig van. Zijn ze lekker inhoudelijk bezig, graaibonussen honderd procent belasten en Libiërs afkatten, komt hun ongeleid kanon weer omhoog van de bank van de psychiater om aan te kondigen dat hij, de specialist op dit terrein, een onthullende reportage gaat maken over een woestijnprofeet uit de zevende eeuw. De goeierd. Geef hem een subsidie van het fonds voor wetenschappelijke projecten, of een bezigheidstherapie, of iets dergelijks. Hij moet echt vrijgesteld worden voor zuiver wetenschappelijk onderwijs. En geef hem een assistent, een werkpaard dat het onderzoek ter plaatse doet, liefst langdurig en midden in de Saoudische woestijn. Hans Jansen zou geheel voldoen.

Alle gekheid op een stokje. Laat Wilders maar schuiven. Zijn Fitna side business is niet iets dat kiezers waarderen (ik heb Maurice de Hond niet nodig om dat te weten) en hoe langer hij er mee door gaat, hoe meer zijn legitieme maar net zo bedrieglijke winkeltje van oppositie tegen Den Haag terwijl hij in de achterkamer zit om mee te besturen, in gevaar komt. Wilders is een ziekelijk gedreven man én een machtspoliticus. Die twee botsen. Lekker laten gebeuren.

Reacties op reacties over Sahar

Een paar overpeinzingen over reacties op mijn stukje over Sahar, de Afghaanse gymnasiaste die minister Leers eraan herinnert dat hij ergens, diep weggestopt, een geweten heeft.

Iemand schreef: neem haar dan zelf in huis. Ik vrees dat dit het niveau is waarop sommige discussianten zijn afgezakt in wat in Nederland voor debat doorgaat - het niveau van 'spring zelf in de put'. Sahar vraagt niet om onderdak. Ze vraagt om een kans om zoveel mogelijk van haar leven te maken in het land waarin ze opgroeide. Niets meer, niets minder.
Er zijn nog wel 400 andere gevallen zoals zij. Tjonge. Dat is indrukwekkend. Dit land kan niet omgaan met 400 kinderen die enkel vragen niet worden naar een barbaars en achterlijk land gestuurd te worden? Dan hebben we als samenleving wel erg weinig meer te betekenen.

De zwakte van Hillen blijkt uit zijn verdedigers

Martin Sommer van de Volkskrant houdt van dit kabinet. Maar zijn verdediging van Hillen (Hillen als jachttrofee) was zwak en patroniserend ten opzichte van juist deze geslepen machtspoliticus. Sommer geeft niet veel om onze roestige helicopter daar op het strand (let op het taalgebruik - hij probeert het fiasco, want dat was het, te bagatelliseren). 'Er gaan wel eens dingen fout in het leven', stelt hij grootmoedig.

Ja. Je maakt wel eens fouten en het had deze regering wel bekomen als ze dat hadden kunnen toegeven. Het was een fiasco en daar waren zij verantwoordelijk voor. Maar held Rutte zou het zo weer overdoen. Sommer heeft gelijk als hij de roep om nieuwe regels onzin vond. Regels helpen niet tegen domheid of slecht beoordelingsvermogen en daar ging het hier om. Tabaco Hillen is een grote jongen, inderdaad een machtspoliticus die niet flauw is. Dat hij verdedigd moet worden door iemand als Sommer, ach, het geeft aan hoezeer zijn positie verzwakt is.

Verder, los van dit gekeutel, was het amusant om de meest zelfingenomen politici van Den Haag een ander het verwijt te horen maken van arrogantie. Voldoende om de knop om te draaien.

2 april 2011

Het voorspelbare einde van de wisselcolumn

Peter Vandermeersch heeft eieren voor zijn geld gekozen. De drie politici die een wisselcolumn mochten vullen met agitprop voldeden geheel aan wat je ervan had kunnen verwachten. Dat verwachtte ik althans. Ik weet niet wat Vandermeersch in zijn hoofd haalde toen hij dacht dat drie politici in staat zouden zijn om op een volwassen manier over issues te schrijven. Zo zitten ze niet in elkaar. Het werd zielloze partijpropaganda. Niemand blonk uit, zelfs niet Femke Halsema de paar keer dat ze het deed. Bosma is de beste schrijver maar hij maakte het zich wel erg gemakkelijk. Enfin, opgeruimd staat netjes.

Ik begrijp dat Vandermeersch ook grote opruiming houdt onder de columnisten. Efshian Ellian, de geheel voorspelbare Cohen en moslim basher, mag zijn capriolen voortaan exclusief in de Elsevier vertonen waar hij veel beter op zijn plek is. De Elsevierdoctrine is hem op het lijf geschreven (we steunen liever dictators dan democratische gekozen moslims). De overvloed aan columns mag sowieso wel wat worden beperkt, zou ik zeggen. Er zijn niet zoveel scribenten die iedere week (vaak twee maal per week) een stukje van niveau kunnen afscheiden. Geen Nederlandse David Brooks, Roger Cohen, Paul Krugman of de meest recente aanwinst, Joe Nocera. Waarom niet? Interessante vraag. Het heeft te maken met de discussievaardigheden in de Amerikaanse samenleving, denk ik.

Ik mis nog altijd de enerverende dinner parties in Washington en de discussies op hoog niveau met razendscherpe intellectuelen. Het valt ook niet mee: een stelling innemen, die in 800 woorden neerzetten op zo'n manier dat de lezer aan het denken wordt gezet. De Nederlandse traditie is meer van gekeutel of van het verwoorden van eigen gelijk. Niet interessant. Mijn favorieten waren vaak schrijvers waar ik het niet mee eens was, zoals de ongeëvenaarde William Safire. Nederland ontbreekt het aan deze schrijvers, vrees ik.

Vandermeersch gaat flink tekeer. Van mij krijgt hij het voordeel van de twijfel. De wisselcolumn was een misser maar de manier waarop hij de tabloid krant invult, is uitstekend. Het wordt zo meer een tijdschrift, met soms één groot onderwerp op een spread in plaats van meerdere artikelen op een grote krantenpagina, maar ik moet zeggen dat de manier waarop ze het aanpakken goed uitpakt. Persoonlijk heb ik liever een avondkrant dan een ochtendkrant maar ik begrijp waarom ze willen wisselen, al lijkt het minder urgent nu het nieuws an sich niet meer belangrijk is. Wie pakt nog zijn krant van de mat met het gevoel eens even bij te lezen wat er sinds gisteravond is gebeurd? Andere bronnen dienen dat doel.

's Ochtends heb ik de beste krant ter wereld, de Financial Times en de Herald Tribune, eigenlijk gewoon de New York Times. Daar hoef ik geen NRC meer bij te hebben. So far, so good met Vandermeersch.

Partijdemocratie

Ik heb me voorgenomen om zo weinig mogelijk over D66 te schrijven. Twee kleine uitzonderingen deze week. Het gedoe over de centen van nummer drie op de lijst, mevrouw Berndsen, is onbetamelijk voor een partij als D66. Hoe kon dat gebeuren? Ze heeft de grote baas, Pechtold, ingelicht over wat er speelde. Hij vond het niet belangrijk. En dat is het probleem. Was er niemand anders die hier een rode vlag zag? Nee. Want Pechtold besliste.
Een tweede puntje in de sfeer van het CDA congres. De linksere kandidaat (wat dat ook moge betekenen) zei gister in de NRC dat er geen goede structuur in de partij is, waarin de leden vertegenwoordigd zijn. Ik geloof dat ze pleitte voor een ledenraad. Er zijn meer partijen waar de leden geen invloed hebben. De PVV is het meest bekritiseerde voorbeeld, maar laten we dit CDA en D66 dan niet vergeten, en in de VVD zijn ook weinig mogelijkheden om de baronnen te kritiseren.
Genoeg.

1 april 2011

Hoezo neutrale overheid?

Sinds een kamerlid van de VVD de art 23 discussie wilde openen door over hoofddoekjes te beginnen, is er sprake van een kleinde discussie over de neutraliteit van de overheid en hoe die bedreigd zou worden. Bart Jan Spruyt schreef gisteren een stukje in de Volkskrant maar dat ging meer over het niet bedreigde recht om gelovig te zijn in Nederland. Ger Groot schijnt in de NRC wat geschreven te hebben wat ik heb gemist. En ik las dat Bas Heijne vindt dat inderdaad rechters geen hoofddoekjes zouden mogen dragen. Dat valt me van hem tegen.

Ik heb al eerder geschreven dat het een schijn discussie is. Het gaat er helemaal niet om dat de overheid neutraal is of niet. Ambtenaren moeten gewoon hun werk doen. Of ze daarbij hoofddoekjes dragen, davidsterren, punkkapsels of groen, geel of zwart zijn, doet er niet toe. Idem dito voor rechters. Waarom zou het verschil maken als een rechter een hoofddoekje draagt? De implicatie is dat moslims geen recht kunnen spreken en dat is een heel andere discussie.

Islamofobie en de gereformeerden

Gisteren hield ik een korte keynote speech op een symposium in Tilburg over het onderwerp 'islamofobie en de media'. Was leuk om te doen, veel interessante mensen en we hadden heel wat langer kunnen discussiëren. Een van de dingen waarover ik me verwonderde, en de regelmatige lezer zal dat niet onbekend voorkomen, is dat onze moslim bashers zich geweldig opwinden over de bedreiging van Nederlandse verworvenheden als gelijkheid van man en vrouw, homorechten en scheiding van kerk en staat, terwijl ze geen kik laten horen over de eenvoudige vaststelling dat er meer gereformeerden zijn die afwijkende ideeën van de elite hebben over deze onderwerpen dan moslims. De SGP, de Christen Unie, de katholieke kerk en de EO hebben over homo's hetzelfde soort ideeën als conservatieve moslims (overigens een beperkt deel van de allochtone gemeenschap, maar dat terzijde).

Vanochtend stond er in het Nederlands Dagblad een stukje over onder de kop 'meer reden tot zorg over radicale christenen'. Daar keek ik van op, en nog meer toen ik al 'islamdeskundige' werd aangekondigd. Ik weet niet wat de wakkere reporter heeft gehoord of wilde horen, maar het is raar om zo slecht weergegeven te worden.

31 maart 2011

Met God aan onze kant in Libië

Een geheim document dat heimelijke acties van de CIA in Libië toestaat. Raar is dat, hoe geheime documenten niet geheim blijken te zijn. Zou het Witte Huis het gelekt hebben? Of is het ernstiger?

Wat de substantie betreft, is het verstandig die rebellen een handje te helpen. Als het niet zo treurig was zou ik moeten lachen om dat handjevol opgewonden revolutionairen die als Frans vliegtuigen bombarderen dat zien als een teken dat Allah met hen is. Ik heb geen interviews gezien met de helden toen ze massaal in file terugreden van de slagveld. Allah reed mee, vermoed ik.

Het doet met denken aan de presidentsverkiezingen van 1888 (tja, je hebt een hobby of je hebt hem niet) toen de net verkozen president Benjamin Harrison uitriep: 'De voorzienigheid heeft ons de overwinning gegeven.' Waarop een van de partijbazen sneerde: 'Wat een man! Hij zou eens moeten weten hoeveel Republikeinen tot aan de poorten van de gevangenis zijn gegaan om hem tot president te kiezen.'

Het schijnt dat iedereen graag god, allah maar liever nog Amerika aan zijn zijde heeft. De enige die daar manhaftig van af zag was Abraham Lincoln die aan het begin van de Burgeroorlog zei dat God aan zijn zijde plezierig was, maar dat Kentucky noodzakelijk was. Tegen het einde, in zijn tweede inaugurele rede, vroeg Lincoln zich in gemoede af wat god bedoeld kon hebben met 600.000 doden en twee partijen die beide dachten god aan hun zijde te hebben.

Ter zake. De CIA is actief naast de Engelsen en wie weet wat voor andere landen (u begrijpt, Nederland mag nooit mee meedoen na het geklungel op het strand). Dat lijkt me een logisch complement van de poging Ghaddafi tegen te houden, zoal niet te verwijderen. Het probleem is wat het altijd al was: wat gebeurt er daarna? Die rebellen kunnen nog lang heen en weer rijden tussen het ene en het andere slagveld terwijl Ghaddafi gewoon blijft zitten. Maar de tijd werkt tegen hem. Wat dat betreft is de actie al geslaagd. Als Ghaddafi twee weken gelende Bengazi had bereikt (hoewel valt te betwijfelen of hij dat kon, het was een effectief loudmouth campagne van zijn lieve zoon die verkeerd uitpakte - hij had beter stil kunnen optrekken) dan was de oorlog nu al afgelopen geweest en had het westen uit moeten vogelen hoe Ghaddafi op de lange termijn weg te krijgen. Nu kun je maar beter doorbijten en hem kwijt raken. Maar niet te snel. Behalve de CIA zijn er ongetwijfeld Amerikanen actief om een alternatieve regering op te zetten die snel de zaken kan overnemen.

Binnenlands terrorisme

We dachten dat Ajax enkel een probleem had met het bestuur terroriserende fans. Nu blijkt de club ook bedreigd en afgeperst te worden door zijn beroemdste speler. Ik weet niet wat er waar is van de uitspraken van Coronel over de methode Cruijff maar het klinkt geloofwaardig. Cruijf als Bagwhan, of als Ghaddafi. Kiest u maar.

Als u aandelen Johan Cruijff heeft, dan kunt u die nu dumpen. Hij heeft zijn hand overspeeld. Houdt u vooral de wakkere regeringskrant in de gaten als u geïnteresseerd bent wanneer het tij is gekeerd - de volkspols wordt op de Basisweg niet slechts gevoeld maar vooral gevoed. Voor degenen onder ons die denken dat dit een absurd schouwspel is dat weinig heeft te betekenen - wij zijn zo gelukkig dat we het gesprek van de dag kunnen negeren. 't Is maar voetbal. Ooit een leuk spelletje.

30 maart 2011

Ongelijkheid ondermijnt samenlevingen en de VS nog het sterkst

In Winner takes all politics: how Washington made the rich richer - and turned its back on the middle class stellen twee gerenomeerde sociale wetenschappers, Jacob Hacker en Paul Pierson, dat de ongelijkheid in de VS nooit groter is geweest dan nu. Zelfs niet in de treurige jaren twintig. Ze schetsen een beeld van veertig jaar bevoordeling van de topinkomens ten koste van publieke voorzieningen en van de midden en lage inkomens. Voordat u denkt, daar heb je weer een paar van die do gooder linkse analisten, ze bieden een stevige argumentatie.

Hun stelling is dat de VS een ongezonde samenleving is. De ongelijkheid in inkomens is de reflectie van een politieke economie waarin de financiële beloningen steeds meer geconcentreerd raken in een kleine elite en waar de risico's steeds meer worden gelegd bij de rest van ons. De crisis van 2008 heeft bankiers en financiers niets gekost. Sterker nog, ze verdienen weer onmatig dankzij het afwentelen van de risico's op de samenleving.

De inkomensongelijkheid in de VS is groter dan in welke andere ontwikkelde economie dan ook, vergelijkbaar met landen als Ghana, Nicaragua en Turkmenistan (!). De kosten zijn niet niets. Het leidt tot politieke polarisatie, gebrek aan vertrouwen en ressentiment tussen have's en have nots. Het leidt tot een verstoring van het democratische politieke systeem waarin geld steeds meer een politieke stem geeft en politieke macht (zie de lobbyisten).

Het mooie van het werk van deze twee auteurs is dat ze duidelijk maken dat niet de markt hiervoor verantwoordelijk is maar dat het het gevolg is van beleid. Het is beleid dat de opbrengsten van veertig jaar economische groei zo ongelijk heeft verdeeld. Sinds de jaren zeventig is het speelveld gekanteld naar de rijken. De politieke heeft de belasting op de hoogste inkomensschijven stelselmatig verlaagd, de voordelen van groei kwamen steeds meer bij de rijken terecht.
Dat lagere belastingen voor de rijken meer groei opleveren is een mythe. Republikeinen en Reagan fans bij Elsevier geloven daar nog steeds in maar het is natuurlijk onzin.

De samenleving staat op barsten van de politieke woede, de gevoelens van onmacht en de ongelijkheid als zodanig, plus het gebrek aan investeringen in publieke voorzieningen die iedereen ten goede komen en niet alleen de inwoners van een gated community. Hacker en Pierson geven body aan de vraag die ik hier al vaker heb gesteld: waarom wordt er zomaar vanuit gegaan dat bezuinigingen noodzakelijk zijn en belastingen voor de superrijken (want daar hebben we het over) niet een deel van de oplossing kunnen betekenen? Het antwoord is te vinden in de corruptie van het politieke systeem door het geld. Naïeve politici zoals Reagan en Bush hebben het werk voor deze groepen gedaan, maar ook onder Clinton hebben de leiders van toen, Larry Summers en Robert Rubin, zijn regels ontmanteld. In 1999 is de Glass Steagall Act teruggetrokken en daarmee de firewall tussen banken en investeringsgroepen. Voor een hele bespreking van dit fascinerende boek verwijs ik naar Foreign Affairs.

Voormalig orakel kan beter zijn mond houden

Je zou denken dat Alan Greenspan, die van de markt die zichzelf wel zou reguleren, na 2008 er het zwijgen toe zou doen. Maar nee, de libertarian bij uitstek zet in de FT op een rijtje waarom Dodd Frank, de door de Republikeinen al uitgeklede reguleringswetgeving, niet deugt. Het argument? Reguleerders begrijpen markten niet en verstoren ze alleen maar. Lijkt me onzin nadat de uitvoerders en de baasjes (ik lees het boek 'All the devils were there' waarin duidelijk blijkt dat er geen grens staat op persoonlijke ambities van gefrusteerde miljonairs op Wall Street en dat ze hun eigen producten niet eens begrijpen) het marktkarretje de sloot in hebben gereden.

Greenspan heeft maar één punt van relevantie. Dat is dat de inkomens van top bankiers niet aan banden gelegd moeten worden. Hij claimt dat een klein verschil in vaardigheden groot verschil in winst kan maken en dat je daarvoor veel geld beschikbaar moet stellen, als financiële instelling. Misschien, maar zorg dan wel dat die paar spelers die de gaten weten te vinden gereguleerd zijn op zo'n manier dat ze niet zonder stevige schade weg kunnen lopen van de wrakken die ze achter laten. Hoge inkomens voor die lui? Ik denk dat het verspilde moeite is om ze te temperen. De bedrijven die deze lui belonen moeten hen zelf straffen als het mis gaat. De aandeelhouders en commissarissen zouden beter op moeten letten. Dat betekent geen overheidsbescherming en flinke percentages belasting op topinkomens. Net als de Stichting van de Vrijheid zou het mooi zijn om alles in te pikken maar die socialistische heilstaat van Wilders krijgen we niet, dus laten we het vooral lekker hoog belasten en zonder foefjes.Compenseren die bedrijven dat dan weer? Ach wat, dan hebben we als publiek tenminste ook een deel van de buit binnen.

Greenspan is al lang van zijn voetstuk getuimeld en je zou hem gevoeglijk kunnen negeren. Maar nu hij weer uit zijn hol komt, verdient hij er flink van langs te krijgen. Het was Greenspan die Bush de vrijheid gaf om de belastingteruggaaf voor de rijken te doen in 2001 (en Clinton dwong om in 1993 zijn begroting in balans te brengen). Het was Greenspan die regulerende instanties uitkleedde of ontwikkelingen negeerde en de regering Bush met zijn amateuristische ideologen toestond om de markten hun gang te laten gaan (overigens mogen ook de eerder heilig verklaarde Larry Summers en ex minister Rubin in het beklaagdenbankje). Zijn illustere voorgang Paul Volcker vindt precies het omgekeerde van Greenspan. Laat ik zeggen dat Volckers 'track record' een stuk beter is dan dat van Greenspan.

Hypotheekrente subsidie en IMF

Het IMF rapport windt er geen doekjes om. De hypotheekrente subsidie voor de rijken is marktverstorend en slecht voor de economie. Deze regering mag het IMF graag aanvoeren als het in haar kraam te pas komt, zoals Maarten Schinkelshoek gisteren ook opmerkte, maar dit keer doen ze net alsof de economen van het IMF niet weten waar ze het over hebben. Dat is geen opportunisme, dat is hypocresie.

Euroduisternis

Ik weet niet hoe het u vergaat maar ik kan het Euro reddingsgebeuren niet meer volgen. Vijfhonderd miljard, zeven honderd. Voorwaarden zus, voorwaarden zo. Ik heb het geprobeerd maar ik ben de draad kwijt. Ik laat me leiden door Martin Wolf en Wolfgang Munchau van de Financial Times. De euro zal het wel overleven maar deze maatregelen zijn niet voldoende. De politieke integratie gaat veel sneller en veel verder nu dan de Stichting van de Vrijheid en andere nationalisten willen en er is geen houden aan. Ik sta erbij en ik kijk ernaar.

Wildviaduct

Aangeschoten hobbelden ze verder, Tabacco Hillen en crisismanager Rosenthal. De baasjes, Verhagen en Rutte, zaten erbij, voor alle zekerheid. Rutte vond het te moeilijk om te zeggen dat hij een fout besluit genomen had. Het had hem gesierd. Een regering van zwaargewichten en dan krijg je deze lui plus Leers. We verdienen het.

Dagelijks opportunisme

Wat het Afghaanse meisje betreft dat Leers liefst wil terugsturen ('terug' naar waar ze nooit geweest is, ze is hier opgegroeid) ben ik de opportunist die ik eerder beschreef. Hoe bestaat het dat je een in Nederland opgegroeid, verwesterd en ambitieus en blijkbaar ook hardwerkend meisje naar de rimboe stuurt? Regels zijn regels? Flauwekul. Dan maar ad hoc beleid. Ik ben er helemaal voor. Het moet de opportunist in mij zijn. Of pragmaat werd het ook wel eens genoemd. Soms zelfs liberaal als je vindt dat iedereen de kans moet krijgen in Nederland het te maken, zeker als dat op eigen kracht gebeurt door een kind. Zijn we daarvoor te vol? Heben we daarvoor geen geld? Komop. Het is hartenloos en, als u liever andere argumenten wenst, kapitaalvernietiging om dit meisje terug te sturen naar een disfunctioneel en gevaarlijk land. We zijn deel van de geschiedenis van Afghanistan, luidde het. Nou, neem dit er dan ook bij.

29 maart 2011

De kernlobby houdt zich even stil

Ik moet zeggen dat ik nog geen afgeronde opinie heb over de vraag of we wel of niet moeten doorgaan met kernenergie. De afgelopen jaren leunde ik meer naar: ja, als we de opslag onder controle hebben. Maar nu moeten we toch vaststellen dat we al twee plekken in de wereld hebben die voor mensen onleefbaar zijn geworden: een groot gebied rond Tjernobyl en nu ook in Noord Japan. Dat kun je niet zomaar wegwuiven. De kernlobby neemt dit veel te licht op. Alsof anti kernenergie sentiment een linkse hobby is en gewoon genegeerd kan worden. Vermoedelijk zullen we een tijdje niets van deze lobby horen want ze weten dat je je niet moet verweren tegen opkomend tij. Straks als de herinneringen weer wat geluwd zijn, gaan ze natuurlijk gewoon door.

Merkels boemerang: au, pats, midden in haar gezicht

Andrea Merkels paniek-opportunisme was helder en duidelijk en heeft precies tot het omgekeerde geleid van wat ze bedoelde. God straft onmiddellijk zou mijn moeder zeggen. Merkels reactie op de kernproblemen in Japan sloeg nergens op en werd, terecht, gezien als een verkiezingsstunt. Daardoor gingen de verkiezingen daarover en voorwaar, een Groene premier in een van de belangrijkste deelstaten. Niet dat Beieren snel zal volgen, maar toch.

Maar er is meer. De Groenen hebben ook autonome groeikracht. De FDP, een soort Duitse D66, wordt door kiezers gezien als op-en-neer partij zonder al te veel ruggengraat. De SDP is oud en vermoeid, en als ik de vergelijking mag doortrekken, heeft net zomin als onze PvdA een maatschappij visie die modern genoeg is om aan te spreken en heeft geen mensen die breed genoeg in de maatschappij staan om kiezers te trekken. De Groenen staan daar tussenin. Ze hebben in Duitsland al de stap gemaakt die Groen Links bij ons steeds mist: deelname aan regeringen en daardoor compromissen sluiten.

Merkel zal deze nederlaag waarschijnlijk niet alleen interpreteren als een kernenergie nederlaag. Ze weet wel beter. Ook haar visie is beperkt, althans zoals ze hem tentoon spreidt. Ook het overschrijfschandaal van haar troonopvolger zal meegespeeld hebben, vooral in de vorm van afkeer van de Herr Dr elite modus waarin Duitsland nog steeds zit. De Groenen gaan straks ook landelijk doorbreken. Het zal van de SPD afhangen, van de mate waarin die partij de rot kan stoppen, of ze kunnen regeren in een acceptabele vorm, namelijk SPD en Groenen samen.

Gingrich vertegenwoordigt alles wat slecht is in Amerikaanse politiek

Gisteren schreef ik een kleine overpeinzing over opportunisme en hoe dat valt te rechtvaardigen of in elk geval te verdedigen. Onder die noemer valt niet het hypocriete en malicieuze gedrag te brengen van een van de Republikeinse presidentskandidaten, Newt Gingrich. Twee weken geleden mekkerde hij dat president Obama niets deed in Libië. Als Newt het voor het zeggen had, zou er 's avonds al een no fly zone zijn. Nu vindt het dat Amerika niet betrokken moet zijn bij nog een oorlog. Obama was eerst een nietsnut, nu een gevaarlijke interventionist.

We kennen Gingrich. Niets gaat hem diep genoeg. Hij ziet zichzelf graag als een intellectueel in de politiek maar in de praktijk is hij een egocentrische, zelfzuchtige politieke marchandeur. Hij rekent erop dat de Amerikaanse burgers hem zijn optreden in de jaren negentig, als aanklager tegen Clinton zullen vergeven, toen hij zelf een affaire begon met een medewerkster terwijl zijn vrouw in het ziekenhuis lag (een soort Amerikaanse kluun, eigenlijk wel, die Gingrich). De kiezers hoeven helemaal niet zo ver terug te kijken om een beeld te krijgen van Gingrich. Richard Nixon kon wegkomen met de 'new, new Nixon' en de kiezers een rad voor ogen draaien. Gingrich zal dat niet lukken, schat ik.

Isolationisme of interventionisme? Of iets er tussenin?

Ondertussen geeft de discussie, of wat daarvoor doorgaat in de VS, rondom Libië wel aan hoe precair de veranderde positie van Amerika in de wereld is. Er is twijfel over wel of niet interveniëren. Niets mis mee. Maar het schijnt moeilijk te zijn om te accepteren dat de VS niet de leidende rol speelt. Het multilaterale denken dat Obama zo bedachtzaam maakt (en in de ogen van veel Republikeinen, een hopeloze twijfelaar) wordt zeker niet breed gedeeld. Vooral niet als bling bling Sarkozy het initiatief neemt en Amerika lijkt te moeten volgen.

Daar valt nog een hoop opvoedend werk te doen. Zoals zo vaak is het alles of niets met Amerika. Een aarzelen tussen isolationisme of in elk geval afkerigheid van de wereld en interventionisme met alle kracht. Zo werkt het niet (meer). We hebben al eerder de vermeende ondergang van Amerikaans leiderschap gezien. Dat bleek een schijnondergang, of misschien werd hij tijdelijk gestopt door de val van de muur. Die goede ontwikkeling, bejubeld ook in de VS, heeft de wereld echter zodanig veranderd dat je oude patronen niet meer kunt toepassen.
Nieuw denken is hard nodig. Het is daarom zo verontrustend dat kwaadwillende zoals Gingrich of eenvoudigen van geest zoals Michele Bachmann en Sarah Palin serieus genomen worden als presidentskandidaten. Bachman en Palin zijn niet verkiesbaar en zouden als ze in de buurt van de nominatie komen wel ingekapseld worden door mainstream adviseurs. Het zijn gevaarlijke egotrippers als Gingrich waarover we ons zorgen moeten maken.
Ook moeten we meer nadenken over Amerika's rol in de wereld en de vraag of het Amerikaanse publiek en de Amerikaanse leiders in staat zijn die te kanaliseren in realistische beddingen. Obama's beeld als professor in chief, die nadenkt over de opties en afwegingen maakt en daar de tijd voor neemt, wordt ondermijnd door zijn bereidheid in Afghanistan om ergens halverwege het mogelijkhedenspectrum te gaan zitten en om generaal Petraeus te vertrouwen. Het is niets te vroeg om te beginnen met het opvoeden van het Amerikaanse publiek. De speech gisteravond deed dat onvoldoende.

28 maart 2011

I rest my case

Ik heb geen brief gekregen van Hommen en Co. Paar duizend Euro. Is geen postzegel waard. Ik begrijp die jongens niet. Hoeveel geven ze per jaar aan PR en mediatraining uit? Verspild geld. En verder bewijst dit minicidentje wat ik vorige week betoogde: de ING top deugt niet voor zijn werk.

Onmisbaar opportunisme

Voor individuen is opportunisme een nuttig onderdeel van het dagelijks leven. Het helpt om snel te gaan met veranderde of veranderende omstandigheden. In de sociale wetenschappen is het concept van het wegwerken van cognitieve dissonantie niet onbelangrijk, het overbruggen van een spagaat tussen wat je weet of hebt beredeneerd en wat je doet.

In de politiek en het publieke leven is het dagelijks leven voornamelijk opportunisme. Beter dan je erover op te winden is het om het te accepteren en waar mogelijk te analyseren.

Neem interventie in de binnenlandse zaken van een land. De mensen die in de jaren negentig opriepen om 'iets te doen' in Joegoslavië waren degenen die de grootste tegenstanders bleken van interventie in Irak in 2003. Om maar iets te noemen, ik werd in dat jaar gevraagd om te debatteren met Marcel van Dam in het Lagerhuis. Toen ik de redactie vroeg om me alle materiaal te geven dat Van Dam had geproduceerd over Joegoslavië, hoorde ik nooit meer iets.

De tegenstanders van interventie in Irak zijn weer op volle kracht aanwezig als pleitbezorgers voor actie in Libië. Over Bahrein, Syrië of Ivoorkust hoor je ze niet. Laat staan voor de stille massamoord in Zimbabwe. Ik heb er wel begrip voor maar het zou fijn zijn als voor en tegenstanders niet zo hoog van de toren bliezen over fundamentele principes en internationaal recht. Voor de neocons in de VS gaat een zelfde soort verhaal op, maar dan omgekeerd. Tegen Joegoslavië (Clinton), voor Irak (Bush) en nu tegen Libië (Obama). Opportunisme? In elk geval kun je vaststellen dat Republikeinen tegen Democratische interventies zijn en Democraten tegen Republikeinse.

Een zelfde soort opportunisme geldt voor 'nation building' oftewel, 'social engineering' op landelijk niveau. In de jaren negentig waren Republikeinen kritisch over die naïeve Democraten die zomaar dachten dat ze landen konden helpen een democratische infrastructuur op te bouwen. Onder Bush waren het dezelfde kritici die de grootste 'nation building' excercitie aller tijden ondernamen, in Irak. Die critici geloven nu weer niet in het opbouwen van Afghanistan. Zoals de Nederlandse politici die kritisch waren over nation building, al of niet via ontwikkelingshulp, nu trappelen van ongeduld om in Afghanistan schooltjes te bouwen en onderdeel te worden van de Afghaanse geschiedenis. Waarom het daar ineens wel kan, of zou kunnen, blijft onverklaard.

Dichter bij huis. Private investeringen in grote openbare werken, zoals de Noord Zuidlijn of de Betuwe Route, om maar eens twee debacles te noemen, worden gemengd beoordeeld. Vrije markt adepten denken dat marktondernemingen dit soort projecten zonder kostenoverschrijdingen en met minder problemen zouden kunnen uitvoeren. Misschien, de praktijk doet daaraan twijfelen. Maar vooral zouden ze zoveel risicovermijdende punten inbouwen dat het onbetaalbaar en politiek onverkoopbaar zou worden. Stel je voor dat de Noord Zuid lijn officieel was aanbesteed als privaat project. Het zou nooit aangenomen zijn. Misschien is dat goed, maar het geldt voor ieder project. Als private deelname vereist wordt, zoals in de Betuwelijn die werd aangekaart door de Rotterdamse havenlobby (Maaij Weggen zei toen nog: er gaat geen schop de grond in zonder private investeringen), dan haken ze af als het erop aan komt.

Opportunisme. Ik heb indertijd de gemeenteraadsenquete naar de blunderbunker in Rotterdam van nabij gevolgd. Er was een hoop mis gegaan, maar ik concludeerde voor mezelf wel dat het goed is als een gemeente een eigen ingenieursdienst heeft en uitvoeringsorganen. Dan kun je tenminste een acceptabele begroting maken, met, inderdaad, soms wat risico's die een markt onderneming niet zou nemen, maar die het project uitvoerbaar maken. Van de honderd projecten gaan er dan twee mis en daarover komt een enquete. Wat mij betreft dus niet te snel publieke investeringen door publieke organen afschrijven (hoewel de uitvoering in Amsterdam wel onder de loep mag). Opportunisme?

Terug naar buitenlandse politiek, het beleid van de grote gebaren. Nederland gooit een half miljard over de balk in Afghanistan en enige tientallen miljoenen in Libië terwijl, zoals het NOS journaal mooi in beeld bracht, defensie wordt uitgekleed en er de facto weinig van overblijft (kunnen politici nog eens kijken wat ook weer de Defensieverkenningen aanbevolen, het zwitserse knipmes met voor iedereen wat, en wat daarvan overblijft in deze praktijk?). Waarom doen we dat? Om aan tafel te mogen zitten bij de grote jongens. Omdat we, de meest absurdistische claim, deel zijn van de Afghaanse geschiedenis. Omdat we willen laten zien dat JSF speelgoed wel degelijk relevant is (via de F-16's). Het zou deze regering, juist deze VVD regering, gesierd hebben als ze Defensie gevrijwaard hadden van bezuinigingen, desnoods door belastingen te verhogen. En daar komen we bij het meest opportunistische en tegelijk meest destructieve aspect van de politiek van vandaag: de weigering om alternatieven te vinden voor bezuinigen op belangrijke publieke diensten. Waarom? Omdat belastingen onbespreekbaar zijn en iedereen dat heeft geaccepteerd. Opportuun.

Ik ben niet prinicipieel tegen opportunisme, noch privé noch in de politiek. Maar doe niet net of het allemaal hoogdravend en doordacht is. De CDA woordvoerder die minister Hillen verdedigt met de lamste excuses die mogelijk zijn, Maxime Verhagen, Leers, Rutte. Opportunisten, allemaal. Zonder dat als een 'badge of honor' te dragen kun je alleen maar vaststellen dat het blijkbaar niet anders kan. Wat wel anders kan is de onderkenning ervan. Laten we er gewoon frank en vrij over praten.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors