22 januari 2013 - 2 januari 2013
Like ons op Facebook

22 januari 2013 - 2 januari 2013

door Frans Verhagen

De blogposts op deze pagina zijn geschreven door Frans Verhagen (Oud beheerder van Amerika.nl)

22 januari 2013

Alles is politiek

De boodschap van Obama's inaugurele rede was kort en getekend door vier jaar ervaring: it's the politics, stupid. De confrontaties zullen hard zijn. Gegeven de Republikeinse halsstarrigheid en de domheid van hun agenda kan het niet anders. Of het wat zal opleveren is wat anders, maar Obama heeft geen alternatief. Meebuigen levert sowieso niets op. Dit is de maatstaf waaraan zijn presidentschap gemeten moet worden.

Italiaanse orders passen in ons Italiaans publiek systeem
Nou willen CDA en D66 een enquete naar de Fyra. Komen ze rijkelijk laat mee. Iedereen wist dat de deal in 2001 waarin KLM, Schiphol en NS de boel belazerden flauwekul was. De NS die in 2004 de domste treinen bestelde die ze kon vinden, moet die rekening van honderd miljoen maar dragen. Met die Italianen komt het nooit meer goed, dat lijkt wel zeker, maar met de NS ook niet. Nu ik erover nadenk, we verdienen deze Italiaanse leveranciers voor onze Italiaanse stijl overheid.

Geen kans op vrede in Midden Oosten

Ik lees dat Nethanyahu waarschijnlijk tien zetels zal verliezen en toch premier gaat blijven. Zijn adviseur in deze verkiezingen is ene Arthur Finkelstein, een Republikeinse 'deskundige'. Je zou denken dat niemand zou willen werken met lui die in november in de VS zo'n abominabel resultaat boekten maar gelukkig is er nog emplooi voor deze krukken in het Israël van Nethanyahu. Nog meer versplintering op rechts past bij het huidige klimaat in Israël.
De kans op een vredesinitiatief door Obama of Kerry is, denk ik, gering. Het is zonde van hun tijd. En het kon, in het lange historische perspectief, wel eens te laat zijn. Te laat om nog tot relevante zaken te komen. De gevolgen voor de Palestijnen zijn onveranderd slecht, de gevolgen voor Israël zouden schrik in moeten boezemen. Niet van ons, maar van de Israëli's.

Pechtold partij zonder Pechtold?

Het schijnt dat Pechtold in de markt is om burgemeester van Utrecht te worden. Verrast me niet. Hij had gehoopt op een ministerpost maar dat heeft hij zelf verknald met zijn domme lente akkoord dat Rutte een levenslijn gaf. Na een verrassend eerste jaar als parlementair politicus (na een mislukt ministerschap) is Pechtold in het parlement wel uitgekaart. Hij roept meer irritatie op dan wat anders en wie zou er nog naar hem luisteren? Utrecht is een mooie exit voor iemand die liefst bestuurder is, baasje.

De partij die hij achterlaat is beter georganiseerd (in het Haagse dan) maar onveranderd (of erger dan tevoren) een van de minst democratische in Nederland. Alle gezeur over de PVV ten spijt, ook in D66 heeft een gewoon lid nauwelijks invloed. Debat vindt er niet plaats - heeft u één onderwerp waarop D66'ers op een interessante manier van mening verschillen? Misschien doen ze dat wel (over de politiemissie bijvoorbeeld) maar dat soort debat wordt niet aangemoedigd. Verder is het dood in de pot, behalve als ze persoonlijke vetes uitvechten zoals in Amsterdam.

Ook personeel is het een lamme tent. De kamer zit vol Pechtold hulpjes die van hem zelf nooit een eigen gezicht kregen. Een paar mogen nu zelf wat doen in de media maar bij de amusementsprogramma's is eigenlijk alleen one line Pechtold welkom. Inhoudelijk politiek heeft de partij niets ontwikkeld en niets te betekenen.

Eén mooie ironie levert een eventueel vertrek van Pechtold op. Fatma Koser Kaya, ervaren kamerlid dat Pechtold zeven jaar lang probeerde uit de kamer te werken (pas in 2012 met succes) staat op de eerste opvolgerplaats. Het zou mooi zijn als de plaats van Pechtold wordt ingenomen door zijn minst favoriete want onafhankelijke ex-kamerlid.

De toekomst van D66 is allerminst zeker. Er is nog steeds behoefte aan een liberale partij in Nederland maar de kans om dat gat in te vullen is nu jaar op jaar gemist. Het wordt ook tijd om de Van Mierlo idolatie overboord te kieperen. Zeker, bij de volgende verkiezingen, over vier jaar want eerder willen de grote partijen niet, kan D66 zich weer als alternatief regeringspartijtje opwerpen en misschien zelfs profiteren. Maar dat zou dan zijn met kiezers die de partij opnieuw als vluchtheuvel gebruiken, niet als stabiele programmatische partij. De kans om een inhoudelijk sterke partij op te bouwen is gemist - dat is de werkelijke erfenis van Pechtold. Een partij naar zijn eigen beeld: geen diepgang.

20 januari 2013

Kan Obama het patroon doorbreken?

Barack Obama wordt vandaag en morgen geïnaugureerd voor een tweede termijn als president. Velen hopen dat hij er een succes van maakt, maar het is een lastig feit van de geschiedenis dat tweede termijnen zelden glorieus eindigen. Zijn voorganger, George W. Bush, krabbelde als aangeschoten wild en naarmate de economische crisis in 2008 zich deed gelden, steeds meer als irrelevante has been naar de eindstreep. In elk geval was zijn tweede termijn geen geweldig succes. Die ervaring van de kleine Bush past in een patroon dat maakt dat we op zijn minst niet overoptimistisch moeten zijn over Obama's tweede termijn.

Vrijwel alle twintigste eeuwse voorgangers van Bush en Obama faalden in hun tweede termijn. De enige mogelijke uitzondering is Theodore Roosevelt (1901-1909) die in zijn tweede termijn succes had en als hij had gewild, gemakkelijk een derde termijn had kunnen afdwingen (hij was in 1901 de vermoorde president McKinley opgevolgd, dus het zou pas zijn tweede verkiezing tot president zijn geweest - overigens was er in die tijd nog geen beperking). Maar sindsdien kan van alle presidenten die eraan toekwamen, al of niet na een volledige eerste termijn, gezegd worden dat ze het in hun tweede termijnminder goed deden.

Je kunt het genuanceerder formuleren: tweede termijn neigen naar mislukking. Of het nu komt door politieke overmoed, oververmoeidheid of gewoon gebrek aan fantasie, of misschien door het onmiddellijk intredende lame duck effect, na een herverkiezing lijkt steeds het noodlot toe te slaan. Vroeg of laat struikelt de fris herverkozen president, meestal over zijn eigen benen, soms over een stagiaire of een orkaan.

Neem Franklin Roosevelt, de meest succesvolle president van de twintigste eeuw (1933-1945). FDR had een imponerende eerste termijn, was in 1936 overweldigend herkozen maar werd daarna en daardoor zo overmoedig dat hij het aandurfde om het Supreme Court, dat veel van zijn New Deal plannen had gedwarsboomd, te herarrangeren. Roosevelt probeerde het traditionele aantal van negen rechters uit te breiden om op die manier zelf mannen van zijn voorkeur te kunnen benoemen. Roosevelts ongenoegen was terecht en nog steeds zou het gezien de enorme werklast verstandig zijn meer rechters te hebben, maar het congres accepteerde deze machtsgreep niet en tikt Roosevelt keihard op zijn vingers, grote overwinning of niet. Sindsdien is het onderwerp taboe, al kon Roosevelt, doordat hij zo lang president bleef (hij werd liefst vier keer gekozen) uiteindelijk zelf zo'n beetje alle rechters vervangen.

Als herkozen president meende Roosevelt bovendien dat zijn oude prioriteit, waarop hij 1932 campagne had gevoerd, namelijk een evenwichtige begroting door stevige bezuinigingen, weer relevant was. De crisis leek op zijn retour en een dosis anti-Keynesiaans beleid zou de uitgedijde overheid moeten terugdringen. Het liep niet goed af, Roosevelt miskende de diepte van de crisis en de noodzaak van stimulerend beleid: het land raakte in een nieuwe dip en het was pas de Tweede Wereldoorlog die een einde maakte aan de economische krimp. Zonder die oorlog, waarin FDR de kans kreeg zijn ware grootsheid te bewijzen, zou zijn historische positie aanzienlijk minder prominent geweest. In elk geval was zijn tweede termijn aanzienlijk minder geslaagd en zonder oorlog zou hij vermoedelijk niet zijn herkozen.

Ironisch genoeg zijn landslides, grote verkiezingsoverwinningen, een soort doodskus voor zittende presidenten. Niet alleen FDR maar ook Dwight Eisenhower (1953-1961) en vooral Lyndon Johnson(1963-1969), Richard Nixon (1969-1974), Ronald Reagan (1981-1989) en Bill Clinton (1993-2001) raakten tijdens hun tweede termijn in de problemen, terwijl ze er toch aan begonnen met een stevige overwinning achter de kiezen. In Johnsons en Nixons geval was dat niet omdat ze geen ideeën meer hadden maar vooral omdat ze zichzelf hadden misleid. Hun grote overwinningen in respectievelijk 1964 en 1972 betekenden niet dat de kiezers hen een vrijbrief hadden gegeven om te doen wat ze wilden. Het was vooral een afwijzing van de tegenstander, geen mandaat voor grote verandering.

Eisenhowers tweede termijn bestond uit passen op winkel, een activiteit die historisch gezien aanmerkelijk hoger gewaardeerd wordt dan in zijn eigen tijd, gelardeerd met hartaanvallen, zware darmoperaties, beroertes en herstel op de golfbaan. Toen John F. Kennedy in 1961 zijn fameuze inaugurele rede hield, was iedereen behalve Richard Nixon blij dat de jaren vijftig voorbij waren. Het was tijd voor nieuw elan, voor dynamiek, voor jonge politici en voor energiek beleid. Daarvan zouden de kiezers weer terugkomen maar Eisenhower werd niet erg hoog geacht als president en zijn tweede termijn stelde niet veel voor, was de algemene opinie.

Lyndon Johnson, een fabuleus succesvolle president als het gaat om binnenlandse wetgeving, haalde in 1964 een enorme overwinning op de niet geschikte Barry Goldwater. LBJ kon er in 1965 nog burgerrechten-hervormingen doorjassen maar de rest van zijn termijn verzandde in de binnenlandse onrust die mede het gevolg was van de oorlog in Vietnam. De kiezers keerden zich af van Johnson en in het voorjaar van 1968, na een beschamend laag percentage stemmen in de voorverkiezingen van New Hampshire, liet Johnson weten niet herkiesbaar te zijn. Johnsons succes kwam tot stand in het jaar tussen de moord op Kennedy en zijn herverkiezing. Hij kon nog één groot project afmaken, de burgerrechten, en toen was het op. Het tweede termijnspook velde ook deze superpoliticus.

Richard Nixon legde het af tegen zijn eigen donkere demonen. Zijn eerste termijn was behoorlijk succesvol met de opening naar China, de détente met de Sovjet Unie en een flinke uitbreiding van de overheid om het Congres bezig te houden. Alleen de oorlog in Vietnam was een faliekante mislukking (Nixon had het in 1968 gehad over een geheim vredesplan dat altijd geheim is gebleven) maar juist dankzij de oorlog en zijn beroep op de 'silent majority' kon hij de vredeskandidaat George McGovern in 1972 verslaan. De enorme overwinning dat jaar leek wel haast gegarandeerd maar de duistere machten die Nixon in hun greep hadden maakten de president onzeker en leidden tot de inbraak in het Watergate complex en vele andere vormen van misbruik van macht. Nixons tweede termijn was een drama dat op 9 augustus 1974 uitliep op zijn aftreden.

Die andere grote winnaar, Ronald Reagan die in 1984 Walter Mondale vernietigend versloeg (Mondale haalde alleen de kiesmannen van Minnesota en DC), maakte van zijn tweede termijn ook geen geweldig succes. Dankzij de verering van de Republikeinen van hun enige echt succesvolle president geniet Reagan veel aanzien maar de Iran Contra Affaire, net als Watergate een gevaarlijke corrumpering van de uitvoerende macht, had tot zijn impeachment moeten leiden. Omdat Nixon nog vers in het geheugen lag, durfden de politici dat in 1987 niet aan. Reagan was wel zo verstandig geweest om zich na zijn herverkiezing te concentreren op één groot onderwerp: belastinghervorming. Dat lukte maar na een krap jaar was zijn politieke macht wel uitgewerkt.

In 1996 leek het erop dat Clinton zou kunnen gaan oogsten, maar we weten allemaal hoe dat af liep. Ernstiger dan de Lewinksy affaire die hem politiek ontmande was dat Clinton geen serieuze agenda had neergezet voor zijn tweede termijn. Daardoor was hij zonder concreet mandaat gekozen. Uiteindelijk was het succes van zijn tweede termijn dat hij impeachment wist te ontlopen, niet de erfenis waar deze ambitieuze man op wilde steunen. Of dat nu wel of niet gerechtvaardigd was, feit is dat Clintons tweede termijn weinig meer opleverde dan veel kleine stapjes, vooral dankzij het terugwinnen van het Huis in 1998, wat onverlet laat dat Clinton door de economische groei en de aan hem opgelegde begrotingsdiscipline wel een begrotingsoverschot afleverde voor zijn opvolger, die het prompt verkwanselde.

Clinton liet ook een ander patroon zien dat vaak terugkeert: naarmate zijn binnenlandse politieke macht wegvloeide ging de president meer doen aan het buitenland, met als dramatische dieptepunt de onvoldragen Midden Oosten top in 2000. Clintons poging om in de geschiedenisboeken te komen bleek prematuur en leverde de tweede intifada en tien jaar stagnatie op.

Ook hoog gewaardeerde presidenten als Woodrow Wilson (1913-1921) en Harry Truman (1945-1949), beide maar nipt herverkozen voor een tweede termijn, raakten in de problemen. Wilson vervulde een historische rol door Amerika de Eerste Wereldoorlog in te krijgen maar verloor zijn grip op het vredesproces en elke voeling met wat het thuisfront bereid was te accepteren, waardoor zijn land buiten de Volkerenbond bleef.

Hoewel Harry Truman historische successen boekte, slaagde hij er niet in de oorlog in Korea tot een acceptabel einde te brengen. Aan het eind van zijn termijn was hij een van de minst populaire presidenten in de geschiedenis, alleen George W. Bush stond bij zijn vertrek in lager aanzien.

Overigens is voor historische grootsheid geen tweede termijn nodig, wel helpen een paar oorlogen. De nu vrij onbekende James Polk (1845-1849) zei vooraf dat hij maar één termijn wenste. Vervolgens deed hij in vier jaar alles wat hij beloofd had, zoals het inlijven van Texas, het opengooien van Californië en het vernietigend verslaan van Mexico, waarna hij zijn biezen pakte. In de historische top veertig staat Polk nu op gelijke hoogte met mensen als Jefferson, Jackson, Theodore Roosevelt, Wilson en Truman.

Een tweede termijn is trouwens minder vanzelfsprekend dan het nu lijkt. Van de 43 presidenten die Obama voorgingen werden er vijftien gekozen voor een tweede termijn, elf wilden dat wel maar verloren. Vier presidenten volgden tussentijds op maar werden daarna op eigen kracht gekozen (Roosevelt, Coolidge, Truman en Johnson) en één president diende twee niet opeenvolgende termijnen (Grover Cleveland). Ook toen het presidentschap nog minder alomvattend was dan het in de twintigste eeuw werd, waren tweede termijn maar matig succesvol. Zelfs George Washington, Thomas Jefferson en Andrew Jackson kampten met regeermoeheid in hun latere jaren.

Een probleem met moderne tweede termijn presidenten is dat ze vaak te veel aan de geschiedenisboeken denken. Nixon deed niet anders en ook Bill Clinton had daar last van. In een interview met the Washington Post vertelde Clinton in 1997 te hopen dat hij zou worden beschouwd als 'een van die zeldzame leiders die hun stempel drukken op een tijdperk'. Volgens het artikel had de president hoge ambities voor wat historici later over zijn ambtsperiode zouden schrijven. Hij zei te boek te willen staan als de enige president, samen met Theodore Roosevelt, die 'een tijdperk van dramatische verandering vorm kon geven zonder een grote oorlog die daarvoor als katalysator fungeerde'. De ambitie was er, het resultaat niet.

Clinton had echter goed gezien dat de presidenten die historisch het meest worden gewaardeerd in het Witte Huis zaten in tijden van oorlog, crisis of andere rampspoed. Zonder Burgeroorlog zou Abraham Lincoln niet aan de top staan, de Eerste Wereldoorlog maakte van Woodrow Wilson meer dan een binnenlandse hervormer, zonder Tweede Wereldoorlog zou FDR aanmerkelijk minder indruk gemaakt hebben. Harry Truman organiseerde het westen in de Koude Oorlog. Grote tijden maken grote presidenten. Maar ze kunnen ook presidenten breken. Lyndon Johnsons dramatische val werd veroorzaakt door Vietnam, George W. Bush begon twee oorlogen maar verloor de controle.

Het lijkt een beroepskwaal van politici om te lang te blijven zitten en misschien moet je bonuspunten toekennen aan presidenten die op tijd vertrekken. Neem Calvin Coolidge (1923-1929). Die ondergewaardeerde president zei er dit over: 'Een nadere bestudering van de records van die presidenten die acht jaar hebben gediend zal laten zien dat in bijna alle gevallen de latere gedeelten van hun ambtstermijn weinig voortbracht in constructieve resultaten. Ze werden vaak overschaduwd door enorme teleurstellingen'. Coolidge was een wijs man. In de zomer van 1927 liet hij weten niet langer beschikbaar te zijn. Voor velen was het een raadsel waarom hij dat deed. Zeker is dat Coolidge er weinig zin meer in had maar misschien had deze superbe politieke strateeg zijn voorland gezien. 'Daddy denkt dat er een grote depressie op komst is', liet mevrouw Coolidge zich ontvallen.

Barack Obama moet eerst maar eens worden herkozen en we weten ook niet hoe de samenstelling van het congres zal zijn. Als hij wint zal het in elk geval met een minder grote marge zijn dan in 2008 en zeker zonder de uitzonderlijke verwachtingen die hij toen had opgeroepen. Maar kan hij het lot ontlopen van al die andere tweede termijnpresidenten? Een artikel in de New Yorker vroeg zich onlangs af wat je zou kunnen verwachten van Obama in zijn tweede termijn. Iedereen is het er over eens dat hij moet kiezen voor één groot project, iets waarover een consensus valt te bereiken (Bush kwam in 2005 met een ambitieus en nooit eerder aangekondigd programma om de AOW te privatiseren en liep onmiddellijk vast) en iets dat historisch van belang is.

Er wordt gepraat over hervorming van de huizenmarkt, een belangrijk onderwerp omdat de hypothekencrisis het zo'n beetje alle andere binnenlandse parameters beïnvloed. Maar het vergt een uitkoop van mensen en ondernemingen die voor een belangrijk deel hun eigen problemen hebben veroorzaakt en dat ligt niet lekker. Energiebeleid zou ongetwijfeld een wens van Obama zijn maar hoe dat vorm moet krijgen is een politieke twistappel waar hij zich waarschijnlijk niet aan zal wagen. Cap-and-trade, een marktgericht beleid dat oorspronkelijk door Republikeinen is voorgesteld (net als Obama's oplossing voor de gezondheidszorg) is nu door diezelfde partij besmet verklaard. Maar misschien kan een 'carbontax' deel zijn van een begrotingsdeal.

Het liefst zou Obama met infrastructuur aan de slag gaan en iedereen die Amerika wel eens bezoekt weet hoe noodzakelijk investeringen zijn in wegen, bruggen, spoor en hogesnelheidslijnen. Ook hier is een begrotingsdeal mogelijk maar het Republikeinse verzet tegen overheidsinvesteringen is zo ingegraven dat zelfs een herkozen president geen Eisenhower-achtig interstate programma op zou kunnen zetten.

Grootste kanshebber voor een historisch programma, na de begrotingsdeal, is immigratiewetgeving. Alle Republikeinse retoriek en harteloze wetgeving ten spijt weet iedereen dat dit probleem schreeuwt om een oplossing. De economische crisis heeft de aantallen illegalen weliswaar wat gedrukt maar nog steeds wachten tien miljoen inwoners, voor een belangrijk deel kinderen, op een regeling die hun burgerstatus regelt. En als Obama zal hebben gewonnen dan is het dankzij de Hispanics - en is eens te meer duidelijk voor de Republikeinen dat zijn die doelgroep moeten winnen om macht terug te krijgen. Daar ligt een mogelijk bi-partisan akkoord.

Maar de geschiedenis van tweede termijnen leert dat een transformerend presidentschap zoals Obama dat oorspronkelijk in zijn hoofd had, buiten bereik ligt. Gegeven die geschiedenis zal Obama voorzichtig moeten zijn en keuzes moeten maken, en daarvoor het politieke gevecht aangaan. In elk geval wordt het anders dan zijn eerste termijn toen veel dynamiek verloren ging met het opruimen van de rotzooi die president Bush had achtergelaten. Obama moet zijn eigen rotzooi opruimen en dat zal moeilijk genoeg zijn.

Het kan zo maar zijn dat de gevechten over belastingen en bezuinigingen van Obama al direct een vleugellamme president zullen maken. Dat kan ruimte openen voor wat anders of alles verder afsluiten, waarna hij in zijn tweede termijn kleine dingen tot stand kan brengen, iets waartoe ook Bill Clinton uiteindelijk veroordeeld was. Maar immigratiewetgeving en misschien, heel misschien, iets met wapens zou mogelijk zijn.

De verleiding om in de laatste twee jaar van een tweede termijn veel aandacht aan het buitenland te besteden is groot. Daar heeft een president meer vrijheid maar tegelijkertijd worden de onderwerpen daar vaker opgedrongen. Zo zal Obama hoe dan ook Amerika's rol in de wereld moeten herbepalen, met name de verhouding met China en het uitwerken van het nieuwe beleid in de Pacific. Een doorbraak in het Midden Oosten zit er niet in, wel een opening naar Iran.

Tweede termijnpresidenten breken geen potten, zoveel is wel duidelijk. De verwachtingen hoeven niet hoog gespannen te zijn om te wensen dat Obama er wat van maakt. Niet alleen is het weinig aanlokkelijk om je voor te stellen wat er gebeurt als hij er niet in slaagt of door de Republikeinen kapot gemaakt wordt, maar het zou ook mooi zijn als Obama kan bewijzen dat hij niet alleen de hervormingsgezinde agenda deelt van Theodore Roosevelt maar ook, net als die grote voorganger, een succesvolle president kan zijn - zelfs in een tweede termijn.

19 januari 2013

De Fyra is symptomatisch voor dit land

Het vriest een beetje. En dus is de Italiaanse Fyra trein kapot. Na tien jaar gekloot, een parlementaire enquete naar HSL en Betuwe lijn waar niemand iets van heeft geleerd, is het tijd voor een volgende enquete - en niet lullige kamervragen.

Hoe kan het dat er een stupide contract tussen Schiphol en NS werd afgesloten waarvan iedereen wist dat het niet haalbaar was? Waarom zijn tweede rangs treinen gekocht die niemand anders gebruikt terwijl Duitsland en Frankrijk ruime ervaring hebben met die dingen?

Noem het het HSL of het Noord Zuid syndroom: iedere keer weer moet Nederland het wiel opnieuw uitvinden, het beste van het beste (mogelijk) hebben, in plaats van het beste dat beschikbaar is. Het parlement heeft tonnen boter op zijn hoofd en is mede verantwoordelijk voor de miljarden die hier verspild zijn.

Laten we (ze) daar maar eens onderzoek naar doen: hoe domme wettelijke regelingen tot tegenvallers leiden. Mooiste voorbeeld en nog knulliger dan deze Fyra onzin: grootouders betalen voor het passen op de kinderen en dan verbaasd zijn dat half Nederland op de kleinkinderen blijkt te passen. Goh, nooit gedacht dat het zoveel zou kosten.

Dit land is dichter bij de bananenrepubliek dan het vaak denkt, in zijn intense arrogantie dat we het hier allemaal prima geregeld hebben.

De war on terrorism revisited

De FT noemt de terreuraanval in Algerije een van de onbedoelde gevolgen (een boemerang) van de oorlog tegen terrorisme van de Cheney bende. Door niet het werk af te maken maar zich te verliezen in Irak, liet de VS Afrika als aandachtsgebied compleet liggen. Ik was geen fan van de oorlog tegen terrorisme, om het zwak uit te drukken. Maar als het voorkomen van nieuw terrorisme de doelstelling was, dan hebben de Republikeinen (opnieuw) een zeperd gehaald.

Icarus neergestort

Van Lance Armstrong dacht je altijd dat hij in een Grieks drama zou figureren: de held die alles krijgt van de goden die het hem vervolgens ontnemen. Mijn grootste bezwaar tegen deze narcist was altijd dat hij geen maat wist te houden. Niet vijf keer de tour winnen maar zeven keer. Er zijn tradities die je niet ongestraft met voeten treedt. Anquetil, Merkx, Hinault en in mindere mate Indurain waren een soort apart. Daar hoorde Armstrong niet bij. Hij had er de stijl niet voor, al waren deze heren ook niet geweldig clean. Maar er is verschil.

Ik zal niet zeggen dat ik zijn ondergang voorspeld heb maar je zag de hubris zich samenpakken, je wist dat er iets niet in orde was. Iedereen kon dat zien, nou ja, behalve Mart Smeets of die malloten die denken dat doping erbij hoort.

17 januari 2012

Obama speelt het hard maar het gaat niets opleveren

Het is de hardste actie die Obama tot nu toe heeft ondernomen: direct de confrontatie aangaan met de wapenliefhebbers in de VS. Het is ook een actie die voor hem no lose is en die niets zal opleveren - wat Obama overigens niet valt kwalijk te nemen. De verscherping van de uitvoer van al bestaande regels had de president natuurlijk al vier jaar geleden kunnen bestellen.

Maar door de halfautomatische wapens en munitie daarvoor met wetgeving proberen te reguleren, zet hij een scenario op waarmee hij de Republikeinse meerderheid en de door de wapenlobby gegijzelde zuidelijke Democraten dwingt om te laten zien waar ze werkelijk staan: ze willen niets doen om wapens in de VS te beteugelen.

Het is een hopeloos gevecht en een zinloos debat. Je kunt niet praten met gelovigen en de NRA heeft daarom, net als Obama, de scherpste lijn getrokken. Geen enkele concessie, integendeel, een persoonlijke aanval op de president. Ik denk dat ze een grens overschreven hebben (voor zover die er zijn in dit onfrisse debat) door Obama te verwijten dat zijn kinderen secret service bescherming hebben en hij het NRA plan om overal mensen met wapens op scholen te zetten afwijst. Het is van een verbijsterende overmoed dat de NRA dit durft te zeggen aangezien een groot deel van de risico's die politici en hun kinderen lopen juist zijn te wijten aan de vloed van wapens.

En zo gaan we door een voorspelbaar ritueel met een voorspelbaar resultaat. Het zal de Republikeinen uiteindelijk duur te staan komen, maar daarvoor moeten eerst nog een paar schietpartijen plaatsvinden. En dat die komen, ook dat is geheel voorspelbaar.

Geen misverstand: het is een lovenswaardige strijd die Obama voert namens het verstandige deel van Amerika. De overmacht van de idioten en de lafaards is echter te groot. Een ziek land blijft ziek.

Genoeg mediageneuzel

Ik weet niet waarom iemand geïnteresseerd zou moeten zijn in het huwelijk of de scheiding van de Van der Vaarts maar kunnen de media er nou eens gewoon over ophouden? Schrijf en lul gewoon lekker over de volgende hype: komt er een elfstedentocht of niet? De wakkere krant heeft de chocomel al opgewarmd.

De lange oorlog tegen terroristen

De Franse acties in Mali beloven langdurige betrokkenheid met een beperkte kans op succes. Maar als terreurbestrijding serieus genomen wordt, dan moeten ze plaatsvinden. Het maakt van president Hollande niet ineens een ander man, zoals die rare artikelen vorige week stelden. Het maakt wel duidelijk dat het westen met zijn verspilde energie in Afghanistan waar de terroristen allang zijn verdwenen compleet de plank heeft misgeslagen. De Kunduz partijen zijn daar mede verantwoordelijk voor, het mag nog wel eens gezegd worden.

Bankiers zijn recidivisten

Het verschuiven van de uitbetalingsdatum van de obscene bonussen en salarissen van de bankindustrie in Groot Brittannië om een belastingvoordeel te halen (al gebeurd in de VS waar de bankiers hun geld uitkeerden op 31 december om nog van de Bush-charitas voor de rijken gebruik te maken) geeft nog maar eens aan dat er in de bankwereld niets geleerd is. Ze gaan gewoon door. En de volgende crisis komt net zo zeker als de volgende fiscal cliff. Alleen moeten de bankiers dan niet op een bail out van de belastingbetalers rekenen. Niet dat u of ik daar beter van worden want de lasten van de financiële crisis komen nooit terecht bij degenen die hem veroorzaken.

13 januari 2013

Nu al moedeloos

Grrr. We zijn pas dertien dagen onderweg in het nieuwe jaar en ik erger me al mateloos. Vooral aan dingen waaraan ik niets kan veranderen, dus dat is lastig. Nou ja, sommige dingen kan ik wel opschonen en ik heb dus mijn abonnement op de NRC opgezegd. Genoeg van alle gelul, alle bijlages, de inzichtvolle verhalen over de Vaartjes, Voice of Holland en andere flauwekul. Een opiniepagina met veel te veel kleine verhaaltjes. De columinsten. Jammer ook dat Bas Heijne in zijn wekelijkse hoedanigheid niet het niveau haalt van pak weg, een jaar geleden. Over Wilders, over Maassen: het zegt allemaal vast veel over de staat van ons land maar ik heb er genoeg van.

Maar ja, wat blijft zijn de ergernissen die over je uitgestrooid worden als je probeert Nederland of de wereld te volgen. Nederland weer in een ijsroes als het één nacht vriest. Wie het eerste ijs heeft! De eindeloze publieke omroep soap. Is het nou wél iets om trots te zijn dat Dijsselbloem, onze Dijsselbloem, belangrijk wordt, of niet? Von der Dunk over Moszkowicz, alles over Moszkowicz. Alles van Von der Dunk. De campagne van de Telegraaf tegen de OV kaart. Het geiterige godsbeleven van EO missionaris Thijs. De bullshitcijfertjes van de Hond en de daaraan vastgekoppelde analyse. Het bezuinigen. Hofland over populisten. Hofland! Jansen Steur en het collectief van elkaar toedekkende beroepsbeoefenaars. Schaatsen. Radio 1! Het NOS Journaal. Bolkenstein.

Misschien ligt het aan mij want ook elders is het treurig gesteld. In de VS krijgen we een debat over de oorlog in Irak, maar niet over de verspilde levens en miljarden van de Cheney bende maar om Chuck Hagel kapot te maken die er ooit verstandige dingen over zei (verstandiger dan Hillary en Kerry). Een wapendebat met een ontsnapte gek die een mediamelker van CNN zodanig de huid volscheldt dat het 'interview' één grote promotie is voor het aan banden leggen van wapens zodat deze idioten ze niet kunnen krijgen. De volgende begrotingsperikelen. Afghanistan.

Het Marokkanenprobleem in Chili waar ze een scheidsrechter verrot trapten. Oh, zegt u, het waren geen Marokkanen maar Chilenen? Dondert niet. Het is een Marokkanenprobleem.

Iets zinnigs valt er niet meer over te zeggen. Alles is al gezegd. En het gaat maar door. Ik word er moedeloos van, nu al. Tijd voor een wandeling.

Gelukkig is er ook ruimte voor (klein) plezier. Gisteren in Felix Merites een gezamenlijk concert van het Ruysdael, Chameleon en Saxofoon kwartet met prachtig gearrangeerde stukken van Wagner. Wondermooie jonge sopraan, Nora Fisher. Arrangementen waren inventief: der Ring voor vier saxofoons. Tristan en Isolde met een middendeel voor contrabas en twee altviolen, voordat Nora Fisher nogmaals betoverde (ze had ook drie Wesendonklieder gezongen).

Petje af voor de uitvoerenden en voor de KAM, Stichting Kamermuziek Amsterdam. Ik heb zowel hun kwartettenserie als die van het Concertgebouw. Bij beide is het publiek nogal oud maar bij die Concertgebouw serie is het altijd uitverkocht. En dat terwijl sommige concerten routineus of middelmatig zijn. Dit seizoen bijvoorbeeld een niet aan te horen concert van Quators Mosaïques en een futloos laatste optreden van het bejaarde Tokio Quartet. Maar altijd volle bak.

De kwartettenserie van de KAM is minder goed bezocht, soms maar twee derde van de zaal vol. Ik vind hem leuker omdat de kwartetten jonger en avontuurlijker zijn, zoals in december het fantastische Doric String Quartet met een ongelooflijke uitvoering van Der Tod und das Mädchen. Het gaat niet altijd goed: vorige week bleek het Hugo Wolf Quartet oninventief, ongeïnspireerd en een teleurstelling. Maar het is belangrijk dat kamermuziek, vooral die inventieve vorm die het Chameleon Kwartet bedrijft, blijft bestaan. Steun de KAM al was het maar door naar concerten te gaan.

11 januari 2013

De zakkenvullers bij de publieke omroep

De jaarlijkse discussie of wat daarvoor doorgaat over onze disfunctionele publieke omroep woedt weer in volle omvang. Terwijl de zorgsector onder vuur ligt wegens hoge inkomens, mogen de Hilversumse bobo's en zogenaamd onmisbare presentatoren het met bakken wegdragen. De wilde jongens van BNN, drie maal 2,5 ton. De zogenaamde uitdager van de gevestigde orde, de zakkenvuller Dominique Weesie, 213.000. De SP mevrouw van de TROS, Hersenberg, goed voor 375.000. Directeuren AVRO, MAX, NCRV en diverse onbekenden meer dan 250.000 Euro. De VARA presentatoren, ach wat, publieke gelden, who cares?

Ik word er zo moe van. En dan zo'n flapdrol als Hagendoorn maar weer roepen dat ze fijn radio en televisie spelen voor 17 miljoen domme Nederlanders. Ze verdienen het, dit systeem. Niet die bobo's maar wel die domme Nederlanders.

8 januari 2013

Hogere Romologie en wie geeft er wat om?

Over geloof en de daarmee hangende waanzin schrijf ik steeds minder. Zo zinloos. Je gelooft of je gelooft niet. In wapens, in god, in de hemel of de hel van een dagelijks leven dat gebukt gaat onder zondebesef of lastige regeltjes. Het zal allemaal wel. Ik val niemand aan op wat hij of zij daarvan nodig vindt als ze mij er maar niet mee lastig vallen. Ik begrijp dan ook weinig van de opwinding rondom wat de paus al of niet gezegd zou hebben over homo's, of niet over homo's maar indirect wel.

Je moet een dubbel graad in Romologie hebben om het gebrabbel van deze wereldvreemde oude man te begrijpen maar in de NRC voerden ze daarover een ingezonden brievendebatje. Who cares? En so what als het over homo's gaat? Het is niet alsof die man iets nieuws vertelt en als u vindt dat het absurd is wat hij zegt, dan kunt u in een moeite door uw katholieke geloof opzeggen, of aanpassen, of gaan biechten, of wat dan ook. Natuurlijk is het voor beroepsprovocateurs als Von der Dunk een goede gelegenheid om de kerk van Rome te kapittelen maar ook voor zijn schrijfsels geldt: who cares? Hij denkt dat hij verlicht is, fijn. Maar waarom we daar omheen dan weer een discussie moeten lezen? Het leven kan zoveel eenvoudiger en de krant zoveel dunner.

En zo gaat het maar weer door

Ik ben het nu eens met de analyses dat de fiscal cliff deal weliswaar een overwinning was voor Obama maar niets doet van wat nodig was, namelijk hogere belastingen voor iedereen om noodzakelijke uitgaven voor publieke goederen te doen. De kans dat er nog een deal komt die daar wel toe leidt is gering.

Voeg daarbij het gezeur van de Republikeinen over opnieuw een onderwerp dat ze consistent verkeerd inschatten, de slaafse steun voor alles wat Israël heet, en we kunnen ons opmaken voor een nieuwe destructiecampagne, dit keer om Chuck Hagel kapot te maken. Hij zal er wel komen, de Senaat heeft een Democratische meerderheid en er zijn een paar Republikeinen die onafhankelijk denken kunnen waarderen (of in elk geval ooit konden, oude man McCain was ooit een fellow maverick van Hagel), maar leuk zal het niet worden.

En dan doemt daar eind februari weer hetzelfde oude gedoe op rondom de verhoging van het schuldenplafond. Genoeg om je verwachtingen voor 2013 op een bijzonder laag pitje te zetten.

Fantasie

Er wordt inmiddels vaker kritisch geschreven over de De Hond tussenstanden in de Nederlandse politiek. Weet u nog? Zowel de VVD als de PvdA waren in de afgelopen jaren tot minder dan 15 zetels gedaald. En dan is het dit weekend nieuws dat het fantasieforum van De Hond in niet-verkiezingen de PVV gelijk zet met de PvdA? Kom op. Hopelijk trekken de politici er zich nu eens helemaal niets van aan.

De Pechtold machine

Ik heb wat gescand in het boek van Menno van der Land over de bijna ondergang van D66, Langs de afgrond. Hij is te vriendelijk voor de machinaties van de Pechtold machine, als u het mij vraagt. Maar u kunt het ook vragen aan Fatma Koser Kaya of Boris van der Ham, of anderen die inmiddels niet meer actief zijn.

4 januari 2013

Daar gaan we weer

Eerwraak, ongebruikelijk in Marokkaanse kring, en nog onbewezen als motief voor de moord op een zestienjarig meisje, is weer een fijne gelegenheid om het integratiedebat of wat daarvoor doorgaat, aan te wakkeren. In de praktijk komt het zelden voor en 'het verbieden' of verklaren dat het in een beschaafd land niet mag voorkomen is tamelijk overbodig. Mishandeling, doodslag en moord zijn al verboden, het motief doet er niet toe. Jammer dat we weer in zo'n cyclus van flutcommentaar terecht komen. Mooi dat de amusementborrelaars op retraite zijn anders zaten er vanavond ongetwijfeld weer 'deskundigen' op dit terrein, en anders Leon de Winter wel.

Boontje en zijn loontje

Moszkowicz, een creatie van zijn eigen mediageilheid die hem zowel qua inkomsten, als qua advocaat (welkome gast om het verhaal voor zijn client te houden) en als aantrekkelijke adonis, geen windeieren gelegd heeft, zou dat nu allemaal anders doen. Tja. Beetje laat mijnheer M., maar misschien kunnen we de belofte krijgen dat we u nooit, nooit meer op televisie zullen zien. En nog succes met de bijlessen!

Onterecht verdacht

Drie verdachten van de trein brand bleken niets met de zaak te maken te hebben. De anders zo behulpzame Telegraaf liet ons niet weten welke etnische achtergrond de verdachten hadden - van achteren gezien bij het journaal leken ze niet helemaal aan de Telegraaf/Wilders standaard van echte Nederlanders te voldoen. Een beetje opwinding over deze arrestaties van onschuldige mensen zou de actiekrant niet hebben misstaan.

Groot geen nieuws

NRC Next heeft een nieuwe lijn en een nieuwe hoofdredacteur. In een verontschuldigend artikel over het belangrijke nieuws dat voetballers scheiden, liet de grote NRC weten dat ze nou eenmaal mee moesten doen met dit geneuzel en, en passant, dat NRC Next het op de voorpagina had. Zou ik de enige zijn die denkt dat dit onder de vorige hoofdredacteur nooit gebeurd zou zijn?

Man zonder gezag

Speaker Boehner heeft zijn baan gehouden, al is hij zijn gezag kwijt. Het is amusant om te zien hoe de Republikeinen zich in alle bochten moeten wringen om zich los te maken van hun destructieve tendensen - getolereerd en aangemoedigd zolang het Tea Party winst opleverde. Nu is de discussie in de partij hoe je van die idioten afkomt en hoe je de meest gedreven ideologen in de partij, die in de voorverkiezingen het meest actief zijn, kunt intomen. Nou, niet dus.

Land zonder toekomst

Hoop voor de toekomst van Israël was toch al slinkende, nog voordat rechts bij de volgende verkiezingen verder consolideert. De nieuwe rechtse partij is niet idioot fundamentalistisch (wel leuk trouwens, ook voor Wilders, om al die artikelen te zien over vrouwen aan de klaagmuur en het gebrek aan tolerantie van fundi's) maar wel politiek duidelijk. Ze willen alle gebied rondom de nederzetting gewoon annexeren (alsof ze dat al niet gedaan hebben) en zijn tegen een twee staten oplossing. Je moet ze in elk geval nageven dat ze duidelijk zijn.

Volgende voorstelling van het circus Berlusconi?

De clown van Italië is met het negende van zijn negen levens bezig. Of Monti veel stemmen krijgt staat nog te bezien, maar ik verwacht toch de Berlusconi met zijn circus act zo langzamerhand niet meer welkom is. Kun je na tien jaar circus kiezers nog serieus nemen die iets van deze man verwachten?

Ideologie heeft rechts in de greep

In de FT had Philip Stephens vanochtend een mooi opiniestuk over de houdgreep die ideologie inmiddels op rechts heeft (vergelijkbaar met die van links in de jaren zeventig). Hij wijst niet alleen op de VS maar ook op de Eurofundi's in Groot Brittannië die boven hun macht weten te scoren. Stephens legt het omslagpunt bij de verbroken belofte van oude Bush, in 1990, toen hij zo verstandig was belastingen te verhogen.

Ik denk dat je het eerder moet zoeken in 1988 toen de opportunist Bush op de Republikeinse conventie het nodig vond te verkondigen 'read my lips enz.'. Een domme en door hem niet gemeende uitspraak, toen nog geïnspireerd door de dreiging van Michael Dukakis die net een succesvolle Democratische conventie achter de rug had. Bush had nog niet voorzien dat zijn campagne (ja inderdaad, een van de smerigste ooit - alleen zijn zoon deed het beter in 2004) van destructie van Dukakis tot een grote overwinning zou leiden, anders had het zo nooit gezegd. Goed, hij kreeg zijn verdiende loon: ontslag in 1992 voor een Rutte-achtige politieke lafheid.

Maar de echte schuldige is en blijft Ronald Reagan. Ook al verhoogde Reagan de belastingen verscheidene malen, hij was de man die de anti-overheidsideologen de regering in haalde en stimuleerde en ondersteunde. Hij begon wat antropologen het 'discours' noemen dat belastingen het enige onderwerp van gesprek maakt. Reagan was de kwade genius. Oude Bush was enkel een volger, de huidige Republikeinen zijn angstige oude mannen, bang hun zetel kwijt te raken. Ze hebben zelf geen ideologie maar lullen alleen maar mee. Zie Marc Rubio.

3 januari 2013

De genegeerde historische dag

Volgens Louise Fresco in de NRC is er een Lincoln-boom gaande, als gevolg van Spielbergs film. Dat zou mooi zijn als het waar was. Op 1 januari was het 150 jaar geleden dat Abraham Lincoln de Emancipatieverklaring ondertekende. Ik heb er niets over gezien of gehoord in de Nederlandse pers (de Amerikaanse was trouwens ook vooral bezig met het klein bier van de cliff, zeker vergeleken met de monumentale betekenis van de verklaring). In de aanloop naar deze 1ste januari kon ik het artikel dat ik erover had geschreven dan ook niet kwijt in de Nederlandse media. Zelfs niet in de historische tijdschriften!

Ons jongerenprobleem

Nog even over ons jongerenprobleem, die vermaledijde Marokkanen, volgens de tunnelvisie van Wilders en zijn kornuiten. Slechts tien miljoen schade aangericht in de nieuwsjaarsnacht! Succes! Ollie Opstelten vindt het niet leuk maar kan ermee leven. Waar hebben we het over?

Snelle winst

Ik ben geen beleggingsadviseur maar als u mijn advies had opgevolgd om aandelen te kopen toen vlak voor de kerst de beurs zat te zeuren over de cliff dan had u gisteren een mooie winst gemaakt. Ik wil maar zeggen, zelfs totaal voorspelbare scenario's kunnen gewoon simpele winst opleveren.

Vaart

In de verdere vertrutting van de NRC werden we op pagina 2 deelgenoot gemaakt van de huwelijksproblemen van een bekende voetballer. Dunner moet die krant en daar mag het beginnen. Misschien kan Leon de Winter, deskundige op alle terreinen en loslopend columnist, er een interessante analyse over schrijven. En anders doet het journaal het wel. Dom, dommer, domst.

2 januari 2013

De klif die geen klif was

En u ook een gelukkig nieuwjaar gewenst. De voortekenen zijn niet gunstig. In Amerika bleven ze geheel voorspelbaar in de nieuwe nacht dooreikelen over een halfslachtig belastingcompromis - niet zo halfslachtig dat het niet een grote overwinning is voor Obama maar wel zo dat het de komende drie maanden nog veel meer gezever en gezeur gaat opleveren. Geheel voorspelbaar kwam er een deal. De Republikeinse Partij in het Huis spleet in tweeën en dat is een mooi begin van het nieuwe jaar. Verder was een van de tegenstemmers in de Senaat de misselijk makende opportunist Marc Rubio die ferm de oogjes heeft gericht op 2016 en zo laat zien dat hij niet geschikt is voor het presidentschap.

Totdat er een behoorlijke BTW in Amerika wordt ingevoerd, zal het met belastinghervormingen stop and go zijn. We zijn er nog niet vanaf. Overigens laat het zien hoe sluw de Bush/Cheney bende was in 2001 door deze verlagingen door te voeren. Ze schiepen de tekorten die nu alles doen vastlopen (ook nog eens opgevoerd door twee credit card oorlogen van bendeleider Cheney) en de sunsetregeling van een belastingverlaging (hij zou automatisch aflopen na tien jaar) was, geheel voorspelbaar, een wassen neus. Dit soort dingen zijn al snel permanent. Zelf had ik liever gezien dat Obama de Bush regeling helemaal liet stranden en vandaag een wet had ingediend om de belastingen voor mensen die minder dan 250.000 dollar verdienen te verlagen en vooral investeerders als Romney weer normaal te belasten (een argument daartegen was dat de Republikeinen de verlagingen zo hadden opgebouwd dat het lastig was om ze te laten verlopen). Het is moeilijk om het als een overwinning te zien, maar ik moet toegeven dat het heel wat erger had gekund. De grootste gevaren voor Amerika en de wereld zijn op 6 november al afgewend.

Opnieuw ruimt een NRC columnist het veld

Nog een staartje nieuws van 2012: ook columnist Thierry Baudet, die in korte tijd faam verwierf als reactionair conservatief met talloze wilde ideeën, heeft het NRC schip nu verlaten. Een echte conservatief a la Heldring was Baudet niet, hij gooide van alles op een hoop en wilde weinig van de verworvenheden van tweede helft van de twintigste eeuw behouden.

Hoofdredacteur Vermeersch heeft geen goede hand gehad van columnisten (nadat hij overigens had gezegd dat hij dit typisch Nederlandse fenomeen wilde terugdringen, wat een veel beter idee was geweest). Hij is hardleers, dat bleek al uit zijn stupide verzoek om factotum Wiegel en oude man Marijnissen columns te laten schrijven. De kwaliteit, vooral die van Wiegel, is bedroevend, ongeveer op het niveau van zijn vicepremierschap. Eppink vertrok nadat hij vooral een lobbyist bleek van de Republikeinse Partij, Scheffer omdat hij het te druk zou hebben, Kuitenbrouwer had het niet druk, hij had zelfs de tijd om de SP van advies te voorzien en daar vervolgens over te schrijven, nu Baudet weg. Opgeruimd staat netjes. Niet vervangen, Vermeersch!

Er zijn al te veel ditjes en datjes in een veel te dikke en toch weinig informatieve krant.

En dan nog dit …

Voorspellingen zijn traditie rond deze datum, net als inhoudsloze interviews. U weet wat ik voorspel. Meer politieke chantage in de VS. Minder politiek gedoe in Nederland omdat niemand belang heeft bij vroege verkiezingen (althans niet iemand die ertoe doet - Pechtold en Wilders zouden morgen graag laten stemmen). Meer tenenkrommende radio en televisie in ons onzinnig omroepsysteem. Meer gezeur over niets: woede over de mogelijkheid om Tweede Kerstdag en Tweede Pinksterdag, verworvenheden dankzij Rome, af te schaffen. Kom er niet aan! Merkel gaat winnen in Duitsland. De Euro blijft.

Ook kan ik zonder risico voorspellen: geweld op het voetbalveld. Massamoord in de VS. Schandalen rond PVV'ers. Leon de Winter die het opneemt voor een oermens, maakt niet uit wie. De gasten bij het amusementsprogramma Pauw en Witteman. Het einde van DWDD, uitgewerkte formule. Enfin, laat maar zitten.

Oh, ja, ik was nog even de voorspelling vergeten die ik al eerder maakte: Hillary Clinton wordt geen presidentskandidaat in 2016. Misschien gelooft u het nu wel, na haar bloedprop. Ze is oud en op en heeft wel wat beters te doen. En de VS heeft recht op iemand die minder oud is (en minder Clinton) dan zij. 2008 was haar jaar. It's all over now.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors