20 februari 2010 - 5 maart 2010
Like ons op Facebook

20 februari 2010 - 5 maart 2010

door Frans Verhagen

De blogposts op deze pagina zijn geschreven door Frans Verhagen (Oud beheerder van Amerika.nl)

5 maart 2010

Geen schijn van kans voor Kant

Het is verstandig van Agnes Kant om het bijltje er bij neer te gooien, hoe moeilijk dat ook was. Je wilt altijd nog één kans om te bewijzen dat het toch goed kan gaan (vraag maar aan Rutte en Bos). Maar ze wist diep in haar hart ook dat het niet meer goed zou komen. Ze is er gewoon niet geschikt voor, dat lijsttrekkerschap. Niet de vlotheid in vele opzichten die je daarvoor nodig hebt (meebewegen, vooruitdenken, grappig zijn, temperament controleren), niet de natuurlijke houding van een stemmentrekker. Daar komt bij dat de stemmen die de SP zo groot gemaakt hebben tamelijk kwetsbaar zijn, ongeacht wie de lijsttrekker was. Ook Marijnissen zou die 25 zetels niet kunnen behouden. De achterban bestaat voor een deel uit ontevreden, boze mensen die hun negatieve karretje nu elders parkeren. De oude achterban, de ideologisch sterk bewuste linkse activist, beslaat niet meer dan een zetel of tien. De rest is sprokkelen. Marijnissen kon dat, in het Wildersloze tijdperk, maar Kant niet. Ook haar opvolger zal dat niet lukken. Het grootste probleem van de teloorgang van de SP is dat een mogelijk links front nu zoveel kleiner is - maar tegelijkertijd weten we dat die achterban helemaal niet zo links was. De opvolger, wie dat ook mag zijn, wacht een ondankbare taak met geen kans op succes op 9 juni. Overigens is alle geleuter over haar falen in de context van het 'vrouw zijn' niet meer dan dat. Geleuter.

4 maart 2010

Maarten van Rossem en het populisme

Maarten van Rossem publiceerde vorige maand een boekje over 'hedendaags populisme', onder de titel Waarom is de burger boos? Ik heb het met genoegen gelezen, zo gaat dat met alles wat Maarten opschrijft - al houdt hij zich in en zijn de bon mots waarmee hij soms op televisie de paljas uithangt eruit geëdit. Het boekje is vooral een kleine geschiedenis van het Nederlandse parlementaire systeem na 1945 met een grote nadruk op de reacties op Paars in de vorm van Leefbaar en Fortuyn. Die delen zijn vooral een vlot opgeschreven kleine geschiedenis van die jaren - maar dan enkel vanuit het populistisch perspectief. Niet veel nieuws onder zon en ook geen vernieuwende analyse.

Iedereen die de ontwikkelingen heeft gevolgd weet dat zo'n twintig procent van de kiezers boos is (overigens vind ik dat Van Rossem wel meer had mogen doorgaan op economische angst en ontworteling van de burger dan het standaardrepertoire waarmee populisten daar gebruik van maken). Boos op Den Haag, op de wereld, op Brussel, op nieuwkomers, op anders eruitziende mensen, op van alles en nog wat. Consistentie is niet vereist, anders zou een kale, hedonistische homo met een grabbelzak aan klachten en verzuchtingen niet hun leider hebben kunnen en evenmin een product van de zittende elite, de sinds 1990 in Den Haag werkzame Wilders. Die twintig procent doolt, van de SP naar de LPF, van holle TON naar PVV (dat is overigens het echte probleem van Agnes Kant). Laat maar dolen, zegt Van Rossem, ze doen geen kwaad (afgezien van de vervuiling van de politieke sfeer maar daarover later) en ze tellen niet echt mee. De consensus in Nederland is altijd redelijk breed geweest en ook het geneuzel na de gemeenteraadsverkiezingen als zou zich een rechts-links scheiding hebben voltrokken, lijkt me onzin. Al was het maar omdat Wilders in deze klassieke traditie ook van alles in zijn politieke rommelpotje stopt dat moeilijk in die categorieën valt te scheiden.

Het is meer zo, zou ik zeggen, dat geen enkele partij meer ideologisch helder is. Ik bedoel dan niet helder in de zin van een star, vast wereldbeeld waarin alles opgeborgen moet worden, maar niet helder in de zin dat partijen niet eens meer proberen om een mens- en maatschappijbeeld op te zetten waaruit hun ideeën als vanzelfsprekend voortvloeien. Ze zijn steeds aan het lobbyen, beschermen of belangenbehartigen, of kiezersvolk voor zich behouden, waardoor bijvoorbeeld de VVD allesbehalve liberaal is en de PvdA te weinig oog heeft voor zijn eigen sociaal democratische erfgoed. Alleen het CDA met een consequent kleurloos corporatisme is in elk geval een coherent geheel. De rest is vooral een leider die probeert mensen achter zicht te krijgen, meestal niet op programmatische basis.

Een uit de hand gelopen artikel is dit boekje dus. Maar ja, alles wat Maarten schrijft, verkoopt (zeg ik jaloers). Alleen de eerste twintig pagina's over populisme in Europa en de laatste tien pagina's over de effecten van Fortuyn en Wilders op het Nederlandse politieke klimaat voegen wat toe aan het debat, zou ik zeggen. Ik ben het helemaal met Van Rossem eens dat Fortuyn en zijn navolgers het vertrouwen in de parlementaire democratie ondermijnen - al mogen de andere politici zichzelf dat aanrekenen door niet als bakens van een goed werkende parlementaire democratie op te treden en veel te veel de oren te laten hangen naar wat ze denken dat het electoraat wil horen.

Inderdaad, de media dragen daaraan bij en helaas, op zijn meer gemakzuchtige laten-we-leuk-zijn-dat-is-goed-voor-de-kijkcijfers houding, Van Rossem zelf ook. Zijn commentaar is ook een vorm van populisme, niet altijd, maar soms houdt hij zichzelf ook niet in de hand. Nederland is boos. Dat geloof ik ook. Maar de mensen zouden door de politici een spiegel voorgehouden moeten krijgen. Ik hoorde ook veel de afgelopen dagen dat Nederland angst heeft. Niet alleen Wilders roept dat, ook de grachtengordel schijnt dat te menen. Lijkt me onzin. De wortel van de het populisme in Nederland is vooral ongenoegen, Boer Koekkoek in het kwadraat.

Van Rossem verwijt Fortuyn dat hij het waanidee van de islamisering in de bloedbaan van de natie heeft geïnjecteerd. En Van Rossem geeft leuk tegengif door de simpele vraag hoe een groepje dat een minimaal deel van de samenleving uitmaakt en in hoog tempo seculariseert een gevestigde cultuur kan overweldigen. Het Calimero syndroom dat Wilders ons probeert aan te praten moet worden ondermijnd. Was Fortuyn voor die islamofobie verantwoordelijk? Dat weet ik zo net nog niet. Bolkenstein kaartte de discussie voor het eerst aan en niet zonder reden. Fortuyn gebruikte hem voor zijn boekje in 1998 over islamisering en Wilders probeert nu groepen in de samenleving tegen elkaar op te zetten onder die vlag.

Wilders is een ziek man, daarover zijn Van Rossem en ik het eens. Hij lijdt aan allerlei vormen van paranoia. Maar zijn electoraat heeft een andere bron van inspiratie waar Van Rossem wel over praat maar die hij uiteindelijk te weinig laat spreken. Van Rossems laatste pagina's over de vraag waarom Wilders met fluwelen handschoenen wordt aangepakt is typisch Van Rossem op zijn sterkst. Een goed begin, een sterk einde en een stukje 'potted history' ertussenin dat de mensen die het volgen allang kennen. Leuk boekje, had ook een pamflet mogen zijn.

Trends, trends, trends

Geen grote verrassingen in de gemeenteraadsverkiezingen. De trends kwamen uit zoals ik al een tijdje geleden had voorzien (met de kanttekening dat de PvdA eerder aan zijn comeback is begonnen door de kabinetscrisis). D66 op een winst die minder is dan eerdere peilingen aangaven en na een campagne die bevestigde dat inhoudelijk er nog een hoop te doen valt bij de partij van Pechtold. PvdA, zoals gezegd, flink gedaald ten opzichte van het onmatige 2006 maar bezig aan de comeback naar meer dan dertig zetels op 9 juni. De PVV vind ik moeilijk in te schatten. Ik had en heb de indruk dat Wilders in een lange campagne moeite zal hebben zichzelf als aantrekkelijk alternatief te presenteren maar dat zal de tijd moeten uitwijzen. Op basis van Almere en Den Haag kun je geen trends aangeven, of het moest zijn dat Wilders heel slim uit minimale inspanning maximale aandacht heeft weten te krijgen. Of die aandacht hem goed zal bekomen, staat te bezien.

De SP steeg in 2007 meer dan de partij verdiende en krijgt daarvoor nu de rekening gepresenteerd, plus het onvoldoende uitstralen van een visie die meer is dan kritisch roepen. Groen Links stijgt lekker door. Halsema bouwt het goed op en zal op 9 juni oogsten. Rutte krijgt natuurlijk een geweldige steun in de rug met deze uitslag. Hij voerde redelijk goed campagne, met veel one liners en assertief optreden en zal het Pechtold aan de rechterzijde van D66 nog moeilijk kunnen maken. Frau Verdonk krijgt her en der voet aan de grond maar het zal niet gemakkelijk voor haar zijn om dit voor 9 juni te vertalen in zelfs maar één zetel voor haar holle ton. Lokaal is Utrecht interessant met Groen Links als grootste partij (10 zetels) en D66 als tweede (9 zetels).

Het blijft maar doorgaan

Ik kan niet zeggen dat het vooruitzicht van nieuwe verkiezingen op 9 juni me erg kan bekoren. Zo blijven we maar doorgaan in die mediamallemolen. Voor mijn eigen partij, D66, geldt nog steeds wat ik al eerder (tot vervelens toe, wellicht) heb gezegd: programmatisch heeft de partij geen gezicht. In de drie jaar die beschikbaar waren om een behoorlijk mens- en maatschappijbeeld op te zetten van waaruit logischerwijze een programma voortvloeide, is weinig op dat terrein gebeurt. Een document over vertrouwen op de eigen kracht van mensen is niet voldoende. Mensen praten over D66 vooral als de partij van Pechtold, van een andere bestuursstijl soms gemakzuchtig en gevaarlijk samengevat als het redelijk alternatief. Dat is niet voldoende om de partij body te geven. Er zijn bovendien geen landelijke gezichten die naast Pechtold iets kunnen vertellen, iets kunnen uitstralen. Het blijft allemaal hangen op Pechtold en dat is niet voldoende. Het zal tegenvallen op 9 juni, niet omdat het resultaat slecht zal zijn maar omdat de verwachtingen onrealistisch hoog gespannen waren geraakt en de euforie zo groot dat het programmatische handwerk erbij ingeschoten is.

De laatste loodjes voor de ziektekostenwetgeving

De Democraten gaan de wet op de ziektekostenverzekering erdoor rammen, zonder verder nog pogingen te doen om een supermeerderheid te krijgen. Dit proces van 'reconciliation' (afstemmen van Senaats- en Huis versie) is daarvoor niet bedoeld en de Republikeinen zullen moord en brand schreeuwen. We kunnen dat gevoeglijk negeren. Het proces is de afgelopen decennia vooral door de Republikeinen zelf gebruikt om onder meer de belastingverlagingen van Bush erdoor te jassen en bovendien heeft de partij geen enkel constructief geluid laten horen op het terrein van ziektekosten. Zo zal Obama zijn hervorming krijgen, mag je hopen (er zijn nog wankelende, kwetsbare afgevaardigden). Het is historisch maar minder historisch dan het had kunnen zijn. Maar laten we wel wezen, over vijf jaar kijkt niemand daar meer naar.

Texas Democratisch?

In Texas heeft Republikeins senator Kay Bailey Hutchinson de primary bij haar partij verloren van zittend gouverneur Rick Perry die George W. Bush opvolgde toen die tot president werd gekozen. Perry is een conservatief met minder dan fantastische prestaties om op terug te zien. Zijn tegenstander is ex-burgemeester Bill White van Houston en dat opent voor de Democraten de deur naar het terugwinnen van de belangrijkste staats positie in Texas, een staat waar ze tot de jaren tachtig altijd sterk waren. Maar Texas blijft een heel conservatieve staat waar ook Democraten niet ver uit de conservatieve pas mogen lopen op het terrein van abortus, gun control en dergelijke. Maar de rechtervleugel in Texas raakt nu verbrokkeld door de Tea Party anti overheidsactivisten. Er ligt een mooie opening.

3 maart 2010

Kernwapens de wereld uit?

Obama is bezig met een herziening van het Amerikaanse nucleaire wapens beleid. Er komt geen no first use verklaring, zoals sommigen wilden, maar wel een flinke reductie van het arsenaal aan wapens. De nieuw strategie wordt vastgelegd in een Nuclear Posture Review, een overzicht van het Amerikaanse beleid. De no first strike optie werd voorgestaan door critici die bang zijn dat de VS ooit kernwapens zou gebruiken in reactie op een biologische of chemische aanval, mogelijk ook op een land dat geen kernwapens heeft.

De nieuwe strategie zou de VS vastleggen op een beleid dat het land geen nieuwe kernwapens gaat ontwikkelen, ook niet de zogenoemde bunker busters die de regering Bush nog wilde maken. Maar de regering zal wel miljarden besteden aan het upgraden van laboratoria om de huidige kernwapens op topniveau te houden. Er zouden duizenden wapens kunnen worden vernietigd omdat wat resteert zo effectief is dat het doet wat het moet doen en de rest overbodig is. Er wordt ook gepraat, op de achtergrond, over het terugtrekken van tactische nucleaire wapens uit Europa, die geen enkele andere functie vervullen dan een politieke functie, namelijk om de VS betrokken te houden. Dat zou ook terugtrekking van de kernwapens uit Volkel betekenen.


De combinatie met de vierjaarlijkse defensieanalyse die onlangs verscheen, lijkt te wijzen op meer niet nucleaire verdediging. Daarbij hoort de anti-raket defensie die rondom de Golf zouden moeten staan. De grote uitdaging voor Obama, zegt de New York Times, is het beschrijven van het doel van het kernwapenbestand van de VS. Sommigen willen dat hij zegt dat het enige doel afschrikking is, deterrence. Het Pentagon wil bewoordingen die ruimte bieden voor meer. Ze willen dat afschrikking een doel is maar niet het enige om zo ook tegen terroristen of terroristische landen te kunnen optreden. Over het geheel genomen lijkt de regering te geloven dat het mogelijk is om doelstellingen te bereiken met non nucleaire wapens waarvoor vroeger wel degelijk kernwapens nodig waren - omdat die non nucleaire wapens beter zijn geworden.

2 maart 2010

Aardig debat, Bos in vorm

Wat ik gisteren zag van het debat was interessanter dan verwacht. Ik begreep niet waarom Halsema niet was uitgenodigd en Pechtold en Wilders wel, maar dat terzijde. Bos was de winnaar. Hij was zelfverzekerd, goed voorbereid en leverde kwaliteit af. Agnes Kant stond erbij als het zesde wiel aan de wagen en de kwaliteit van haar interventies was verbazend slecht. Pechtold kan dit soort debatten niet aan. Hij is goed in de one liners in het parlement maar hier toont hij pijnlijk hoe weinig diepgang D66 heeft. Hij moet nodig aan het werk om kernboodschappen in zijn hoofd te zetten die de clichés wat overstijgen, zodat hij iets te vertellen heeft over een D66 boodschap en meer wordt dan alleen Pechtold. Anders dan de 'deskundigen' Jack de Vries en Felix Rottenberg naderhand, vond ik Wilders niet zo sterk. Hij kwam over als een bezeten anti-islam mannetje, vooral in de één op één met Bos, die hem behoorlijk goed van repliek diende en zo liet zien dat dit niet een Pechtold-franchise is.

Rutte vond ik irritant maar dat kan aan mij liggen, ik weet niet of ik zijn performance met enige objectiviteit kan beoordelen. Hij leek wel een puppy met een overdosis energie die overal naar kefte maar geen structureel kader gaf (en in dat opzicht leek hij op Pechtold). Zijn één op één met Pechtold over files en kilometerheffing was flauw en oninteressant. Verbazend trouwens hoe die kilometerheffing zowat de belangrijkste issue is geworden voor SP, VVD en Wilders. En verrassend hoe lamlendig Van Geel zijn eigen onderwerp van zijn eigen minister verdedigde tegen de Telegraaf/VVD aanval. Van Geel was sowieso erg oninteressant, in de beste wolligste tradities van de KVP maar zonder de brille die Lubbers daaraan wist te geven.

Maakt het allemaal wat uit? Niet bij de gemeenteraadsverkiezingen, denk ik. Hier in Amsterdam gaat het om de vraag hoe groot de PvdA mag worden om een talent als Asscher de ruimte te geven zonder dat de traditionele PvdA problemen hem de nek breken. Groen Links is hier in de stad niet echt een alternatief aangezien de linker-meer-overheid vleugel het voor het zeggen heeft. D66 mag en moet flink groeien maar niet te veel want dan kruipt ook daar een zekere arrogantie in. Voor kiezers die nadenken betekent dat een keuze tussen D66 en PvdA. Ik schat dat Asscher ervoor zal zorgen dat het verlies in Amsterdam van de PvdA beperkt zal zijn en ik denk dat de winst van D66 aanzienlijk zal zijn maar zo groot als sommige dagdromers hadden gehoopt (geen acht zetels).

Landelijk gezien moeten alle partijen nog flink aan het werk voordat ze in de debatten behoorlijk voor de dag kunnen komen. Bos heeft als ex-minister de handen vrij en ik verwacht een geïnspireerde en energieke campagne. Pechtold zal moeten laten zien dat D66 meer is dan Pechtold vooruit en pragmatisch opportunisme. Kant, tja, Kant heeft een probleem. Wilders zit zichzelf zo in de weg dat we hem vooral zichzelf moeten laten zijn. Hij is een klassiek voorbeeld van 'what you see is what you get' en dat ziet er niet echt lekker uit. Laat hem maar schuiven. Van Geel moet straks het veld ruimen voor Balkenende en dat lijkt me nauwelijks een verbetering. Rutte zal zich wel amuseren maar hij heeft ernstig behoefte aan een liberale boodschap. Zijn anti-belastingverhaal is erg dun.

Brown in de rebound?

Ik begrijp niet goed waarom de Labour Party in de UK nu gelijk op loopt in de opiniepeilingen met de Conservatives, of het moest zijn dat de kiezers willen dat de Liberal Democrats een coalitiepartner vormen met één van beide. Premier Brown had nu niet direct goede weken achter de rug, met nieuwe publicaties over zijn minder dan plezierige omgangsvormen met medewerkers, en in het algemeen, zijn rommelige en weinig vertrouwen wekkende prestaties. David Cameron, de oppositieleider, leek het goed te doen maar misschien dat kiezers de Conservatieven toch wantrouwen en gezien de split binnen die partij tussen Tatcher hardliners en gematigden, kon dat wel eens terecht zijn. Dat biedt de ruimte voor de Liberal Democrats die, naar het schijnt (ik kan dat niet beoordelen) de beste schaduw minister van Financiën in huis hebben. Ook in andere opzichten zou een matiging van beide grote partijen door een verstandige coalitiepartner zalvend kunnen werken. In elk geval zijn de financiële markten er niet erg gerust op. Het nieuws dat de Conservatieven hun voorsprong kwijt raakten, leidde tot een daling van de waarde van het pond.

Amerikaans conservatisme beperkt

In de Ft verbaast Gideon Rachman zich over de kwaliteit van het conservatisme in de VS. Hij las het boek van Sarah Palin en constateerde dat het geheel speend is van ideeën of zelfs maar enig intelligent denken. Maar hij legt, terecht, de link met de opkomst en heiligverklaring van Ronald Reagan door de conservatieven. Dat blijft inderdaad een vreemde zaak. Reagan deed op sociaal gebied niets dat conservatieven aan zou moeten spreken, noch in termen van het terugdringen van de verzorgingsstaat, noch in het verwezenlijken van hun stokpaardjes op het terrein van abortus of euthanasie. Hij maakte een einde aan de conservatieve nadruk op fiscale verantwoordelijkheid: sinds Reagan zijn de Republikeinen de partij van de begrotingstekorten. Hij vereenvoudigde de Amerikaanse buitenlandse politiek tot een strijd tussen good en evil, leidend tot het desastreuze optreden van de Cheney bende. Maar bovenal maakte Reagan het aantrekkelijk voor conservatieve publicisten om intellect en ervaring laag in te schatten. Het is een miskenning van de complexiteit van het besturen van een wereldmacht (of welk bestuur dan ook) om te denken dat het goed is om simplistisch te zijn omdat je dan tenminste de focus scherp houdt. Dat werkte (min of meer) onder Reagan omdat hij het geluk had de economische recessie aan het begin van zijn termijn te hebben en op tijd werd gedwongen zijn beleid van belastingverlaging bij te stellen. Het werkte omdat de Sovjet Unie op instorten stond en de muur op vallen en Gorbachev net op tijd kwam. Het leidde ook, laten we dat niet vergeten, tot het freelancen van scherpslijpers bij het Iran Contra schandaal waarin gevaarlijke onderknuppels op eigen gezag de Amerikaanse buitenlandse politiek gingen maken. Kortom, sinds Barry Goldwater - geen intellectueel maar wel een ervaren en slim man - hebben de Amerikaanse conservatieven hun ideologie versimpeld tot anti-overheidsdenken. Ze hebben een voorkeur ontwikkeld voor eenvoudige zielen met een eenvoudige maar hartgevoelde boodschap: George W. Bush en Sarah Palin zijn hun helden. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling.

1 maart 2010

Machtsrealisme tegenover Iran betekent uitgaan van een bom

Ik heb het hier al eerder betoogd maar in de Financial Times doen twee deskundigen het stukken beter dan ik kan: we moeten maar leren leven met een Iran voorzien van atoomwapens. Michael O'Hanlon en Bruce Riedel van de Brookings Institution betogen dat de wereld zich moet voorbereiden op sancties, deterrence en containment, en niet de illusie moet hebben dat de Iraanse ontwikkeling met militaire middelen kan worden gestopt. Ze stellen, terecht, dat een Iraanse nucleaire optie 'het veel meer opties zal bieden dan het nu al heeft'. Ze pleiten daarom voor een sanctieregime dat een focus heeft op de transfer van high tehc goederen en wapenleveranties. En ze pleiten voor het garanderen van de veiligheid van Israël. Dat laatste lijkt me overbodig, want dat doet de VS al. Het stoppen met te denken dat je Iran kunt tegenhouden lijkt me uiterst verstandig. Een aanval van Israël op de Iraanse kerninstallaties zou desastreus zijn voor Israël en voor de VS in Irak en Iran en moet daarom niet serieus als optie worden overwogen. Israël moet niet de illusie hebben dat er ook maar één land is dat het steunt mocht het zo dom zijn om toch te bombarderen. Het is altijd goed om realistisch te zijn in de buitenlandse politiek. Iedere andere regering in Iran zou, onder dezelfde omstandigheden, proberen de regionale macht van zijn land te versterken. Kernwapens horen daarbij en het is hypocriet om te doen alsof dat niet zo is met Pakistan, India en Israël om de hoek als kernmachten.

Do or die datum voor healthcare

Het schijnt dat 29 maart nu het do-or-die punt is voor de ziektekostenwetgeving van Obama. De Democraten willen de twee wetsontwerpen die al zijn aangenomen door respectievelijk de senaat en het huis nu bijstellen zodat ze op elkaar aansluiten en die dan met een gewone meerderheid aannemen. Dat zal nog moeilijk genoeg worden. Een paar Democratische senatoren raken in dit proces de miljoenen subsidies voor hun staat kwijt die ze in de chantage van de eerste ronde wisten binnen te slepen en een aantal afgevaardigden zijn bang dat ze in november met hun stem om de oren geslagen worden. Maar het is op dit moment het enige spel in Washington. De Republikeinen hebben niets te bieden.

"Bescherming van minderheden" oud concept

Een van de meer gematigde Republikeinen (qua reputatie, niet qua stemgedrag) is Lamar Alexander. Hij mocht bij de conferentie vorige week dan ook openen. Maar uit zijn woorden bleek geen enkele gematigdheid. Nu praat hij over 'minderheidsrechten' die niet gewaarborgd zouden zijn als het belachelijke supermeerderheidssysteem van de senaat wordt genegeerd. Ik lees de laatste tijd veel over de aanloop naar de burgeroorlog. Daar bouwden de zuidelijke aristocratische machtshebbers ook een uitgebreid spel op van minderheidsrechten, vooral in het werk van John Calhoun, de ideologische leider van deze groep. Gegeven het feit dat in de Amerikaanse grondwet al een weeffout zit door de kleine staten evenveel senatoren te geven als de grote staten (ter bescherming van, u raadt het, minderheidsrechten) leidde dat ertoe dat bij voortduring presidenten gekozen werden die de slavernij een warm hart toedroegen terwijl dit niet het standpunt was van de meerderheid. Het lijkt er op dat er in 150 jaar op het gebied van machtspolitiek niet veel veranderd is. Ik wil het thema nog een keer uitwerken voor een groter verhaal over dit aspect van de Amerikaanse geschiedenis. Stay tuned.

Malaki onder vuur

De Irakese proto-dictator Maliki schijnt nu een serieus risico te lopen dat hij klop krijgt bij de verkiezingen in Irak. Nu zijn die verkiezingen omringt met zoveel problemen (uitsluiting van Sunni's e.d.) dat je je moet afvragen wat ze waard zijn, maar het zou inderdaad een unicum zijn als een Irakees leider zijn post zou verliezen in een openbare stemming. Tegelijkertijd heeft Maliki dat proces ondermijnd door zijn semi-dictatoriale optreden. Kritici vinden dat hij geen respect heeft van de machtsbalans in het land. Zijn veiligheidstroepen maken politieke arrestaties en sommige verdachte lieden worden vrijgehouden. Ook zijn manier van besluitvorming, door de Trib omschreven als Kremlinesque, en zijn paranoia, helpen niet mee om het land opener te maken. Op de achtergrond opereren verder duistere lieden zoals de neoconservatieve lieveling Chalabi (zie hieronder) die spelletjes spelen om hun eigen machtspositie te versterken. Zoals het er nu uit ziet zal Malaki na de verkiezingen een coalitie moeten sluiten om te kunnen regeren. Maar het was beter geweest als hij voor de verkiezingen al had laten zien dat hij zich realiseert dat het land uit verschillende groepen bestaat die bij elkaar gehouden moeten worden.

De wereld van Henry Kissingers concert of great powers

Zonder bijzondere aanleiding las ik deze week Rites of Peace, The fall of Napoleon & the congress of Vienna van Adam Zamoyski. Eerder las ik van hem 1812 over de Mars op Moskou van Napoleon. Populaire geschiedschrijving op zijn best. Maar het boek over het congres van Wenen daagde ook uit. Zoals veel studenten ben ik opgegroeid met de interpretatie van het Congres van Wenen als de basis voor 'honderd jaar vrede'. De regelingen die daar getroffen waren zouden ertoe geleid hebben dat de negentiende eeuw bijzonder rustig was qua oorlogen, zeker vergeleken met de twintigste eeuw en zijn twee wereldoorlogen. Die interpretatie vond een sterke verdediger in Henry Kissinger die indertijd zijn dissertatie schreef over Metternich en het Congres van Wenen.
Zamoyeski opent een stevige aanval op deze visie. Om te beginnen legt hij neer wat voor iedereen al duidelijk zou moeten zijn: je kunt de negentiende eeuw alleen maar als vreedzaam beschouwen als je het grootste deel van de conflicten negeert. De vrede duurde misschien twintig, dertig jaar. Daarna gebeurde er van alles, van burgeroorlogen tot de Krim oorlog, van koloniale oorlogen tot revolutionaire opstanden die werden onderdrukt, met vele miljoenen doden, te veel conflicten om hier op te sommen, die de stelling van honderd jaar vrede behoorlijk ondermijnen (we hebben het niet eens over 1848, de oorlog van 1870, de Russisch-Japanse oorlog etc. etc.).

Ook Kissinger krijgt een veeg uit de pan die het opnieuw doordenken van de standaardinterpretatie die we op de universiteit kregen interessant maakt. Volgens Zamoyski zijn er drie redenen waarom Kissingers visie dat de arrangementen van Wenen orde en stabiliteit schiepen (ten koste van recht en andere overwegingen - u herkent Kissinger) niet juist is. Volgens Kissinger hadden de Franse revolutie en de Napoleontische oorlogen de 'legitimiteit' van het oude systeem ondermijnd en waren ze er niet in geslaagd een nieuw systeem op te zetten. Volgens hem deed Wenen dat. Volgens Kissingers critici helemaal niet en Rites op Peace geeft een verslag van hoe dat helemaal niet gebeurde. Het boek is een aaneenschakeling van onderhandelingen (gelardeerd met feesten en partijen, minnaressen en gefrustreerde diplomaten) tussen potentaten, waarin vrolijk met stukjes Europa werd geschoven, zonder enige ruggespraak met de mensen die er woonden. Nationalisme werd niet herkend. De karaktertekortkomingen van lui als Alexander, Metternich en Castlereagh en, niet te vergeten, Napoleon zelf, spelen de hoofdrol. Van een legitimiteit lijkt geen sprake.
De eerste reden die Zamoyski geeft is dat er helemaal geen honderd jaar vrede was, zie hierboven. De tweede is dat de Weense afspraak nooit helemaal is uitgevoerd en al vrij snel weer werd gebroken. Het Concert of Great Powers die alles stabiliseerden overleefde het congres van Verona van 1822 niet. Een nieuwe status quo werd in 1830 weer ondersteboven gegooid met revolutie in Frankrijk en oorlog in de Nederlanden - waarbij Alexander op een haar na intervenieerde en alleen werd weerhouden omdat Polen zich tegelijkertijd onafhankelijk verklaarde.
Het derde probleem met Kissingers stelling is dat het congres helemaal geen nieuwe legitimiteit installeerde maar, integendeel, een systeem van onderlinge uitruil dat niet houdbaar was. Alle verandering moest van boven komen en de eeuw zou leren dat verandering van onderen daardoor in revoluties moest eindigen. Het was, met andere woorden, een soort restauratie van een oud systeem dat wel moest falen (en zou leiden tot politiestaten). Het argument dat de leiders van toen het nationalisme van de negentiende eeuw niet hadden kunnen onderkennen, verwerpt Zamoyski als absurd. Ze wisten heel goed welke veranderingen er sinds 1790 hadden plaatsgevonden. Een mooi boek en ook nog uitdagend omdat het laat zien dat een visie op de wereld zoals die door leidende politici als Kissinger ons is opgedrongen, helemaal niet zo vanzelfsprekend is als we denken. Het boek zet je aan het denken en dat is wat boeken moeten doen.

28 februari 2010

Als je lid bent van de club moet je niet zeuren

Ik begrijp niet goed wat die homo's voor probleem hebben met het niet ter communie kunnen gaan. De katholieke kerk ziet homofielen als zondige mensen die dus niet de sacramenten kunnen ontvangen. Okay, als je lid bent van die club dan onderschrijf je dus blijkbaar die kerkelijke leerstellingen. Dan moet je ook niet zeuren. Dat de katholieke kerk zich een onmoderne instelling toont (net zo onmodern als de CU, SGP en andere gereformeerden en als het grootste deel van de moslims) is significant, althans voor wie dat wil zien. Natuurlijk is dit relletje koren op de molen van de homolobby onder leiding van de onvermijdelijke Krol, maar het heeft helemaal niets met gebrek aan tolerantie of met discriminatie te maken. Je hoeft geen lid te worden van die club en als je het wel bent, moet je de regels respecteren of proberen te veranderen (good luck in Rome). Laten we er verder over ophouden, het is gewoon weer een mediaballonnetje. Kunnen we weer een week mee toe, maar het stelt natuurlijk niets voor.

27 februari 2010

Restauratie Akropolis

Rondwandelend op de Akropolis komt de vraag op of het verstandig is wat ze doen met de ruines van het Parthenon. Er worden stukken hersteld, in een andere kleur marmer, de platen langs de rand aan de binnenzijde zijn kopieën van de originelen die in het museum hangen - maar nu helemaal gerepareerd. Ik heb er gemengde gevoelens over. De Akropolis zoals we hem kennen is een ruïne maar het zou leuk zijn om hem te zien zoals hij ooit was. De vraag is dan of het niet een soort Disney spektakel wordt, een kopie die aanvoelt als een kopie, ook al is het nog zo getrouw gemaakt. Ik weet het niet. Als het echt moet zoals het vroeger was, moeten er ook de kleuren op. Het was een kermistent in de glorietijd, met veel kleur en bepaald niet het gebleekte stenen staketsel dat we kennen. Het Allard Pierson museum had een paar jaar geleden een schitterende tentoonstelling over hoe die geschilderde beelden eruit zagen. Een ware eye opener. Maar ik betwijfel of de restauratie zover zal gaan. Ondertussen is het herstel van de Propyleeën, bij de ingang, al een aardig eind gevorderd. Ik moet zeggen dat als je eenmaal gewend bent aan de kleurverschillen het effect toch wel imposant is. Toch maar doen?

Nieuwe museum

In het nieuwe Akropolis museum staan op de bovenste verdieping, de Parthenon Gallery, de friezen en de platen die langs de rand van de tempel zaten, de Panatheaic Procession. Mooi gedaan, met op de achtergrond buiten de Akropolis zelf. Het effect is enigszins vervreemdend omdat je op ooghoogte tegen die platen aankijkt terwijl ze gemaakt zijn om van onder af te zien, nogal hoog weggestopt. Maar het effect was imponerend. Een mooi museum, goed ingedeeld en opgezet.

Obama leidt een seminar over health care

De health care conferentie die Obama vorige week belegde met Democraten en Republikeinen lijkt niets te hebben opgeleverd behalve kudo's voor Obama voor het leiden van een seminar. Het gaf blijkbaar een mooi inzicht in hoe zijn Witte Huis functioneert met Obama zelf als vragensteller en kritische volger, maar ook degene die de grote lijn zodanig beheerst dat hij discussies kan afkappen en dwaalwegen kan afsluiten. De Republikeinen gaven natuurlijk geen krimp maar ik denk dat het doel van het Witte Huis, het blootleggen van de verschillen, geslaagd is. De volgende stap zal weer helemaal partijgebonden zijn: het erdoor jassen van de wetgeving zoals hij er nu ligt in het zogenoemde reconciliation proces. Dan is er tenminste wetgeving, ook al is hij niet populair en levert hij problemen op. Maar die kunnen straks aan de marge wel weer worden weggewerkt.

26 februari 2010

Pessimisme over Irak

Gisteren twee pessimistische artikelen over Irak in de Trib. Thomas Ricks, de defensie correspondent van de WP, waarschuwt dat het na de verkiezingen in Irak wel eens zo onrustig kan zijn dat Obama zijn belofte niet kan houden om in augustus alle gevechtstroepen terug te trekken. Die afspraak is al door de regering Bush gemaakt, in augustus 2008, en Ricks zou het verstandig vinden als de Amerikanen het aan de Irakezen zelf overlaten om hem open te breken. Sowieso denkt hij dat zo'n 50.000 troepen nog jarenlang zullen moeten blijven. Ricks was altijd een criticus maar zegt hij nu, enkel omdat je een land op stompzinnige wijze binnenviel moet je het niet op stompzinnige wijze verlaten. Het argument om toch weg te gaan is dat burgeroorlog onvermijdelijk is en dat de aanwezigheid van Amerikaanse troepen dat alleen maar uitstelt. Hij wil dat risico niet nemen.
Op de andere pagina neemt Thomas Friedman min of meer hetzelfde standpunt in. Het is een typisch Friedman artikel. Hij heeft met generaal zus en zo gepraat en geeft weer dat die vindt. Geeft ook door dat de onverbeterlijke charlatan en opportunist, Ahmed Chalabi, u weet wel de man waarop de neocons vertrouwden om Irak om te vormen (en die bendeleider Cheney wijsmaakte dat Saddam bij 9/11 betrokken was), met intriges bezig ('up to no good') in opdracht en in samenwerking met Iran. Friedman komt met zijn vast hoge hoed oplossing: was er maar een Iraakse Mandela. Zijn verhaal loopt dan dood op een vraag over cultuur versus politiek en blijft een open vraag. Want die Mandela, die is er niet.

Pessimisme over Afghanistan

In Afghanistan heeft Karzai de verkiezingswet aangepast naar eigen believen en naar eigen behoefte. Wie daardoor verrast is, moet wel onverbeterlijk naïef zijn. Karzai is onverbeterlijk. Het land is hopeloos. Alle geneuzel van de Hoop Scheffer en anderen over het Nederlandse vreselijke voorbeeld van weggaan moet ons niet laten afleiden. Ze hopen dat een nieuwe regering in Nederland het besluit nog zal veranderen (misschien denken ze dat Boekestijn terugkomt). Maar de werkelijkheid is dat de NAVO en de Hoop Scheffer zichzelf voor dit dilemma hebben opgezet door het voortbestaan van de club afhankelijk te maken van succes in Afghanistan. En vervolgens hebben ze van het Nederlandse blijven zo'n halszaak gemaakt dat het inderdaad lijkt alsof er iets wezenlijks gebeurt, terwijl het enkel het uitvoeren van een afspraak is.
Als om te onderstrepen hoe hopeloos het is, heeft de Taliban maar weer een zelfmoordcommando naar Kaboel gestuurd.

Nieuwe peilingen

De PvdA trekt in de nieuwe Synovate peiling voordeel van zijn standvastigheid op Afghanistan. Ze staan alweer op 27 zetels en reken maar dat het in de loop van de campagne zal oplopen. In deze peiling staan de VVD en de SP behoorlijk laag en ook Groen Links komt lager uit dan ik zou denken - D66 weer hoger en de PVV veel hoger. We zullen zien. Mijn theewater zegt me dat alleen de PvdA trend weergeeft hoe het straks gaat lopen.

Het Griekse dram

Ik zat de afgelopen dagen in Griekenland en ik kan u vertellen wat er mis in dat land (ik kom er al bijna veertig jaar en ik houd ervan, maar het is tijd voor tough love). Het stikt er werkelijk van de mensen in overheidsdienst die niets anders doen dan werk voor één persoon door drie of vier laten doen, of die überhaupt niets doen. De eerste groep werd gepersonificeerd door werkers op de Akropolis die met z'n drieën een kruiwagen met zand van A naar B vervoerden. Daarna namen ze een lange pauze om naar de kruiwagen te kijken. De tweede groep zijn de suppoosten in de talloze musea. Ze doen werkelijk niets, dat wil zeggen ze zijn voortdurend aan het telefoneren, op luide toon en zo te horen niet over onderwerpen die met de veiligheid van de zaal te maken hebben. Ik heb ze niet geteld in het Archeologisch Museum maar ik schat dat daar ruim bezuinigd kan worden op de levenslange, ontslag beschermde banen. Triest dat het allemaal vrouwen zijn die waarschijnlijk geen enkele andere vaardigheid in huis hebben maar het verklaart de gezwollen toestand van de loonlijsten in Griekenland. Grieken zijn ouwehoeren en misschien is dat de reden dat mobiele telefoontjes zo populair zijn. De telefoonbedrijven moeten grootverdieners zijn. Iedereen zit permanent met elkaar te babbelen, verveelde suppoosten, wandelaars in het park, metrogangers, overal, altijd, zelfs de man die met zijn linkerhand wel hard werkte aan het wieden van een plantsoentje in het grote park, had in zijn rechterhand een telefoontje waarin hij de conversatie met een vrouw onderhield.
De staking woensdag was een lachertje. Gewoon een dag vrij. Alles was gesloten, dat wil zeggen, alles wat de overheid deed - het private Benaki museum was gewoon open, gelukkig maar. Van de miljoen of zo mensen die niet werkten waren er een 40.000 die de moeite hadden genomen naar Omonia en Syntagma te komen om te zingen en scanderen. Enkele tientallen anarchisten zorgen, geheel volgens plan, voor televisiebeelden van relletjes, maar neemt u van mij aan, het stelde allemaal niets voor. Het enige voordeel van de staking was dat de café en restaurants de hele dag bomvol zaten, alsof het een gezellige weekend dag was. Geen probleem om daaraan mee te doen maar ik geloof niet dat de boodschap van urgentie die de staking moest uitdragen enige kracht had. Het was een routine, een poging (mislukt) van de vakbonden om te laten zien hoe sterk ze zijn. Het wemelt verder van de politiemensen die ook het grootste deel van de tijd uit hun neus zitten te eten.

Het is moeilijk om in Athene waar te nemen waar de productiviteit van de Griekse economie zit. Toerisme is natuurlijk de grootste bron van inkomsten maar de organisatie daarvan is zo inefficiënt dat al gauw de helft van de banen zou kunnen verdwijnen. De metro is goed en loopt prima maar ook daar lopen grote aantallen mensen rond waarvan je je afvraagt hoeveel ze toevoegen. Verder is er een enorme straateconomie van kiosken (die allemaal hetzelfde bieden), kastanjeverkopers, sesambroodjes en, veel meer dan vroeger, Afrikaanse straatverkopers van imitatiespul. Ze zitten werkelijk overal en je ziet hoe dat, net als in Frankrijk en Italië een potentiële bron van problemen gaat worden. Symbolisch misschien voor deze slapende samenleving waren de straathonden die overal lagen te pitten.

Het is misschien flauw om op basis van deze indrukken de Griekse economie te beoordelen maar de indrukken worden ondersteund door de cijfers die laten zien dat Griekenland al veel te lang op de pof leeft. Je ziet onmiddellijk waar de klappen moeten gaan vallen en je weet ook meteen dat het enorme problemen zal opleveren. Maar ook dat er niets anders opzit.

Duidelijkheid: PVV is een anti-moslimpartij

De PVV zet in op een hoofddoekjesverbod in publieke functies. Dat is mooi. Dat is duidelijk. Vrijheid heeft in het PVV woordenboek een heel andere betekenis dan elders in de beschafde wereld. Maar vooral laat het zien dat de PVV gewoon een onversneden anti-moslim partij is. Niets meer, niets minder. Die aanhangers die in Wilders een anti-establishment figuur zien moeten uit de droom geholpen worden. De man is anti-moslim en totaal geobsedeerd door zijn fobie. Daarom is het goed om partijen die dit soort dingen voorstaan uit te sluiten. Bos zag dat goed, Rutte ziet dat helemaal verkeerd, maar misschien heeft hij ook een bijzonder interpretatie van het woord vrijheid in de naam van zijn partij.

Dat Wilders en zijn dommige vriendje Hans Jansen allebei tien jaar geleden heel andere verhalen vertelden over de islam, is interessant maar maakt hun verhaal niet meer of minder waard. Het was altijd een flut verhaal. Jansen pretendeert een wetenschapper te zijn, dus hem moet het zwaarder worden aangerekend. Ik heb er al eerder over geschreven en mijn ergernis dat Pauw & Witteman hem niet vastbinden toen hij met zijn volstrekt andere commentaar in het Fortuyn tijdperk werd geconfronteerd. Dit soort mensen moet je niet serieus nemen. Negeren. Wilders daarentegen is een populistisch politicus. Hij moet serieus genomen worden in zijn pathologie van radicalisering. De kiezers moeten dit weten.

Inburgering stinkt

In de NRC stond gisteren een dramatisch verhaal van een Spaanse Marokkaan over hoe de inburgering in Nederland werkt. Hij had 2,5 jaar moeten wachten op de intensieve talencursus die hij nodig had. Vooral stuitend was de manier waarop de bureaucratie blijkbaar werkt. Helemaal opnieuw mee beginnen, zou ik zeggen. Er is hier sprake van een opgetuigde bureaucratische tent die natuurlijk niet werkt omdat iedereen zijn eigen stekje probeert te beschermen. Maar de wortel van het probleem is de politiek die actie eist, aantallen inburgeraars, er moet iets gebeuren en snel. Wat er gebeurt is dat het geld verspild wordt, de diensten niet diensten zijn maar georganiseerde bureaucratie en het doel niet bereikt wordt.

Halsema goed bezig

Ook in Griekenland kun je Nederlandse televisie zien, met een dag vertraging. Zo kon ik ook genieten van Femke Halsema die in DWDD werd gepresenteerd als de nieuwe premier die we nodig hebben. Ik twijfel er niet aan of Groen Links gaat het goed doen deze verkiezingen - en gezien de omstandigheden zou het me niet verbazen als zowel Halsema zelf als GL de rol van populairste gast overnemen van Pechtold en D66.

20 februari 2010

De verliezers en de winnaars

Zo, dat ruimt op. Irak weg. Afghanistan weg. Kabinet weg. Ah, de opluchting is van korte duur vrees ik, want nou begint alle gezever rondom nieuwe verkiezingen. Betekent dat de media weer lekker bezig kunnen blijven. Maar eerst even de balans opmaken. De grote verliezer is Balkenende (nou ja, na Pauw en Witteman die dankzij de oneindige wijsheid van de zendercoördinator die ons voorschrijft waar we naar moeten kijken, thuis op de bank zaten - zullen we het eens hebben over ons disfunctionele omroepstelsel, heren?, of is dat een te moeilijk onderwerp?). Niet alle gevallen kabinetten Balkenende kunnen op zijn conto geschreven worden maar dat er de afgelopen negen jaar weinig leiding is gegeven, dat is wel duidelijk.

Daardoor kon de volgende verliezer, minister Verhagen, zijn hand overspelen door van Uruzgan een issue te maken. Verhagen heeft natuurlijk een verborgen (nou ja, wat heet) agenda. Hij wil Balkenende opvolgen. Of dat nu nog kan, is de vraag. Het zou wel mooi zijn, en meer Grieks drama dan KVP-stijl, als Verhagen aan Uruzgan zou worden opgeknoopt. Schept een probleem voor het CDA. Eurlings heeft de afgelopen weken laten zien uit wat voor KVP hout hij gesneden is. Van Geel, ook KVP, doet het niet goed. Ooops, wat nu?

Voor de PvdA is de crisis een geschenk uit de hemel. Normal geldt dat de breker betaalt, in dit geval zal de breker er van profiteren. Zullen we al zien op 3 maart en helemaal in de aanstaande verkiezingen. Ook een verliezer is D66 maar dat heeft andere redenen. Die partij is nog lang niet klaar om zich programmatisch te presenteren, zoals Pechtold de afgelopen weken liet zien. Of ze de mensen hebben, is de vraag. Er is een klasje van Pechtold dat is klaargestoomd om kamerlid te worden. Die zitten nu thuis ongetwijfeld te dromen van een plekje in de kamer (volgens de partijleiding van de d-partij - en dat is het Haagse - is er 'beperkt ruimte' voor andere mensen dan degenen die al voorgeselecteerd zijn; een novum voor D66 dat, vermoed ik, toch tot problemen zal leiden). Dat kan dus nog wel eens tegenvallen voor het klasje van Pechtold. Bovendien zal D66 met de billen bloot moeten. Pechtold heeft al gezegd dat hij zelf niet in een regering gaat en het valt nu al te voorspellen dat hij zal worden uitgedaagd in de verkiezingsstrijd om onomwonden te verklaren dat hij niet met een CD-VVD kabinet in zee gaat. Regeren is dood in de pot voor D66, zeker nu. Regeren met rechts betekent dat de partij opnieuw in het opportunistische verdachtenbankje terecht komt en dan is het misschien voorgoed afgelopen met de repeterende Lazarus act. Misschien komt er toch nog een echte liberale partij.

Ook voor de PVV is het nog te vroeg, schat ik. Ik weet niet hoe het daar met de partijstructuur zit, openheid is niet het kenmerk van de heer Wilders. Ik moet ook nog maar zien dat hij in staat is zijn, laten we zeggen, wat opruiende of misschien ziekelijk geobsedeerde karakter, in bedwang te houden. Je ziet hem uit de rails lopen. Heeft hij kwaliteit om zich heen? Ik heb het nog niet gezien. Voor mij is het wel lekker, deze crisis, hopelijk kunnen we het over integratie hebben en waarom we het daar eigenlijk niet over moeten hebben. U weet, ik heb daarover een boekje geschreven - hoe goed het gaat. Dank u, zegt het voort.

Voor Groen Links, die goed staat in de peilingen, is het zaak de deur voor ontevreden D66'ers open te houden. Als die gaan afvallen wegens Pechtold, gebrek aan helderheid, risico voor CDA-VVD, dan kunnen ze profiteren.

Zo ben ik al bij de winnaars. En voorop loopt natuurlijk de PvdA. Het zal beginnen op 3 maart en straks met een stuk of dertig zetels in de kamer. Ze zullen Eberhard van der Laan op pad sturen, samen met Bos. Hamer mag het kamerwerk doen. Als ze Dijsselbloem en Samson een beetje in toom kunnen houden, dan wordt het nog wat. Het werkt lekker vanuit een underdogpositie. De VVD zal winnen omdat Rutte zijn rechtse idiotenachterban kwijt is en nu vrijuit leunstoelliberaal en belangenbehartiger van auto- en huizenbezitter kan zijn. Hij zal ook profiteren van andere potentiële D66 stemmers die Pechtold de andere kant op niet vertrouwen en zeker willen weten dat rechts gaat regeren.

U begrijpt, over Uruzgan gaat het helemaal niet. Maar daar ging het nooit over, wat minister Verhagen daar ook mag zeggen. Rob de Wijk mag roepen dat we ons voor gek zetten, niet serieus genomen worden, maar daar is hij mede zelf schuldig aan door te helpen ons in een ondraagbaar Afghanistan pak te laten naaien. Waarom het nou zo moeilijk was om de afspraak van 1 december 2010 te houden, is mij niet duidelijk. Dat roept overigens ook de vraag op (maar dat kan ook met meerderheden te maken hebben) waarom niet de CDA en CU ministers ontslag hebben genomen omdat ze niet hun zin kregen om in Uruzgan te blijven. Zo is het toch belangrijk om dat minister presidentschap in de tas te hebben.
Er zullen krokodillentranen worden geplengd over de economische crisis. Allemaal geneuzel. De twintig groepjes ambtenaren die bezig waren kunnen nu hun tussenrapporten aan alle partijen geven en laat ons, de kiezers dan maar beslissen, en laat de politici zelf de verantwoordelijkheid nemen. Het is een mooie dag.

Mijn eerste voorspelling voor de nieuwe kamer straks: CDA 31, VVD 26, PvdA 28, GL 13, SP 15, D66 11, PVV 19. Maakt een kabinet met de PVV mogelijk. Zullen we het daar eens over hebben met het CDA en de VVD?

Eigen schuld, dikke bult

Oh, ja, dit nog. Wat je zegt in het heetst van een verkiezingsstrijd heeft gevolgen. Korte termijnwinst kan lange termijn verlies worden. Het draaikont verhaal van Jack de Vries leek succes te hebben maar heeft de PvdA allergisch gemaakt voor elke mogelijkheid dat ze als draaiers gezien zouden worden. Dat is niet de schuld van de PvdA, dat is de schuld van het CDA. En zo heeft Jack zijn brekebeen leider mee naar de ondergang geholpen. Je kunt niet mensen van draaikonterij beschuldigen en dan verwachten dat ze draaien om jouw kabinet te redden. Eigen schuld, dikke bult.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors