16 januari 2012 - 26 januari 2012
Like ons op Facebook

16 januari 2012 - 26 januari 2012

door Frans Verhagen

De blogposts op deze pagina zijn geschreven door Frans Verhagen (Oud beheerder van Amerika.nl)

26 januari 2012

Sancties tegen Iran zijn een oorlogsdaad

Laat ik hier maar verklaren dat ik niet voor de sancties tegen Iran ben. De legale grondslag lijkt me zwak en het te bereiken resultaat niet mogelijk. Het is inderdaad een oorlogsdaad en kan ongewenste consequenties hebben.

Zeker, Iran houdt zich niet aan de regels die zijn afgesproken voor controle van nucleaire materiaal. Israël, Pakistan en India hebben dat in het verleden evenmin gedaan en het heeft hen geen vijandschap van het westen opgeleverd. China en Noord Korea deden het evenmin en het heeft hen er niet van weerhouden om toch bommen te ontwikkelen. Het je niet houden aan die regels lijkt me onvoldoende reden voor een boycot. Misschien hadden we daar meer grond voor toen de Iraanse autoriteiten de oppositie in hun land een kopje kleiner maakten. Maar toen hoorde je niemand over een boycot.

Belangrijker is de vraag of Iran met de capaciteiten om een kernwapen te maken gevaarlijker is dan een Iran zonder. Mij dunkt dat het weinig uitmaakt. Kernwapens kun je niet gebruiken en na de hartelijke felicitaties voor Iran, blijft de wereld hetzelfde als tevoren. Het plaatje dat havikken schetsen van een madman scenario in Iran, zoals ze dat ook deden met Saddam, is simpelweg vals. Het is nonsens, bedoeld om de geesten rijp te maken voor militaire actie. Om maar eens heel cru te zijn: waarom zouden de Israëli's niet de mad man zijn?

Iran heeft geen enkel belang bij gebruik van een wapen, misschien zelfs niet bij het hebben ervan (maar enkel de capaciteit ertoe). Waarom zou het irrationeel zijn. Bang dat het in handen komt van gevaarlijke lieden? Wel, kijk even naar onze andere vrienden in de regio. Pakistan, daar maak ik nou echt zorgen over.

Het valt te betogen dat die Iraanse capaciteit om een bom te maken er al is, in elk geval intellectueel. Die kun je niet meer afnemen, al bombardeer je van alles en nog wat. Het opent een pad om met erkenning van die capaciteit en een open doekje naar het regime, tot een opening te komen die verdere ontwikkeling stopzet. Waarom niet? De enigen die haast hebben zijn de oorlogshitsers en die hebben geen enkele aanvaardbare oplossing.

Het scenario zoals zich dat nu ontrolt heeft een onthutsende voorspelbaarheid. De retoriek is die van de aanloop naar andere oorlogen waarin landen als de gevaarlijkste sinds Hitler werden afgeschilderd, met irrationele zichzelf verheerlijkende dictators. De acties hebben een hoge mate van scherpslijperij waardoor ook de trekkers van allerlei wapens op scherp komen te staan. Dan hoeft een enkel foutje - al of niet opzettelijk - maar tot een explosie te leiden.

Het artikel in Foreign Affairs van een medewerker van het Pentagon waarin wordt uitgelegd hoe een aanval op Iran goed kan werken en geen (grote) problemen oplevert, is een hogere vorm van luchtfietserij. Het valt of staat met allerlei premissen die bijzonder dubieus zijn. Niemand weet wat er gebeurt als je de lont in het kruitvat steekt maar we weten wel dat we niet opnieuw in een oorlog in het Midden Oosten verzeild moeten raken na onze miserabele avonturen in Irak en Afghanistan.

In plaats van de retoriek is het daarom belangrijk dat er openingen gemaakt worden. Helaas is dat in een verkiezingsjaar moeilijk. Obama heeft tot nu toe het spel redelijk gespeeld - misschien had hij wat langer zijn hand uitgestoken moeten houden. Maar met één hitser (Gingrich) en één opportunist (Romney - die als president niet anders zou handelen dan Obama maar dat niet kan zeggen) aan de overkant, kan Obama weinig doen dat niet kritiek oplevert van het Krauthammer koor van kritici - waarin ook onze geniale NRC columnist Derk Jan Eppink past.

Gegeven die situatie kan Obama maar beter doen wat nodig is en dat is openingen maken. Europa, die slappe hap zonder eigen gezicht, zal niet helpen. Nethanyahu houdt een verkiezingstrigger gericht op Obama. Maar in Iran zijn er plenty mensen die graag willen praten. Tijd voor wat back door diplomacy en in elk geval het hoofd koel houden.

Wilders slaat wild om zich heen

De grote leider heeft het einde van zijn twitter bestaan bereikt. Het werkt niet meer. Dus geeft hij nu interviews aan vriendelijk gezinde media. Zijn aanhang heeft niets aan hem te danken en volgens de zoals altijd onbetrouwbare peilingen van De Hond, lopen ze weg. Na jaren katten op Cohen is nu Roemer het doelwit geworden. De richting van zijn verhaal mag anders geworden zijn, de stijl is hetzelfde: Wilders poneert alleen maar, hij geeft geen argumenten.

De switch van Cohen naar Roemer is een voorteken van lichte paniek van onze psychiatrische patiënt. Op het moment dat Rutte en het CDA (niet Verhagen want die hecht teveel aan het pluche) het kabinet zullen laten vallen, moet je eens horen hoeveel vuil er wordt gespuit.

De meer fundamentele rot van Wilders' clubje is echter de kwaliteit van zijn omgeving. De lekken laten ongenoegen zien met zowel zijn stijl als zijn inzichten. De kwaliteit van de PVV afgevaardigden heeft geen nadere adstructie nodig, die bewijzen zichzelf iedere dag weer. De combinatie ervan maakt Wilders zenuwachtig. Leuk om te zien.

Romney is kleurloos en Newt is gemeen: dat wint Romney

Er is een fijne lijn tussen aanvallen op je tegenstander en het onheus bejegenen van een tegenstander. De meest recente sneren van Gingrich naar Romney gaan over het randje en het kon hem wel eens stemmen kosten. Het gaat hard tegen hard en het wordt op de persoon gespeeld. Van beide zijden maar de vraag is of Romney niet beter in staat is twijfelaars over de geestelijke stabiliteit van Gingrich over te halen in zijn kamp dan Gingrich twijfelaars over de revolutionaire instelling van Romney naar hem kan halen.

De peilingen in Florida lijken Romney weer een voorsprongetje te geven op Gingrich en zoals we weten is alles minder dan drie à vier procent verlies voor Romney een overwinning. Kiezers zijn volatiel en je weet maar nooit wat vanavond dat debat weer voor verschil maakt maar het zou wel eens kunnen zijn dat Gingrich in zijn aanvalsmodus teveel mensen heeft afgeschrikt om het werk af te maken. Na alle problemen van Romney als puissant rijke Amerikaan (al denkt hij daar zelf anders over) zou Gingrich hem gewoon met rust moeten laten en hem alleen neerzetten als een elitaire Mormoon die out of touch is met de gewone Amerikaan. Hoeft hij weinig voor te doen. Newt zelf kan wel claimen een populist te zijn en de woede van de theedrinkers te vertegenwoordigen maar alleen door zichzelf neer te zetten, niet Romney af te kammen.

Alles is geoorloofd in campagnes, je hoeft het Gingrich niet kwalijk te nemen - Romney was even gemeen in Iowa. Maar uiteindelijk telt wat effectief is.

Romney lijkt de betere strategie te hebben.

25 januari 2012

Biografisch artikel over Robert Ezra Park

Grondlegger van de Chicago School of Sociology en schrijver over integratie en assimilatie - zijn concepten zijn nog steeds relevant.

Obama en zijn Republikeinse hulptroepen

De State of the Union was zoals voorzien. Obama's verkiezingsthema staat nu duidelijk. Hij heeft hulp uit onverwachte hoek. Mitt Romney's belastingaangiftes maken overduidelijk dat er iets mis is met het belastingsysteem, waarbij significant is dat onder Romney de kandidaat ongeveer hetzelfde zou betalen en onder Gingrich Romney vrijwel niets zou hoeven te betalen. Obama hoeft zijn zaak niet vreselijk intensief te beargumenteren, de argumenten staan in Florida campagne te voeren.

Ook in een ander opzicht zijn de Republikeinen hulpvaardig. Het Congres is nu zo onpopulair en de Republikeinen zo overduidelijk de schuld daarvan - voor de gemiddelde Amerikaan - dat de congresleden nauwelijks harde kritiek kunnen spuien. Ze houden zich gedeisd. Het zou mij niet verwonderen als de Republikeinen in november hun meerderheid verliezen - een boude voorspelling, ik weet het, maar er is iets gaande.

Ik heb nog niet de hele toespraak gezien, de body language en het zelfvertrouwen van Obama, daar kom ik nog op terug. De toon is duidelijk en het is trouwens een toon die overal in het westen klinkt: het moet eerlijker. Ik vond dat altijd een zwakke boodschap van de PvdA maar hij lijkt door Obama overgenomen, met verve.

De State of the Union houdt niet over, maar met de campagne van Obama gaat het redelijk goed. Met dank aan zijn tegenstanders.

24 januari 2012

The Iron Lady fantastische film in veel opzichten

De film over Margareth Thatcher is een aanrader, op vele niveaus. Het bracht mooi de sfeer terug van de jaren zeventig en tachtig, inclusief het oude jongens klassensysteem van Groot Brittannië dat Tatcher effectief wist te slopen. Het was deels een documentaire, met gebruik van authentiek film materiaal van IRA aanslagen, rellen en stakingen. Maar vooral was het in heel mooie menselijke film.

Thatcher als vrouwelijke politicus, met ondersteuning van een begrijpende en verstandige echtgenoot (die in haar dementerende toestand steeds aanwezig is maar al lang dood is) als noodzakelijke ondersteuning. De film is ook een prachtig portret van dementie, van ouder worden en leven op je herinneringen. Iedereen met oudere ouders zal er iets van herkennen. Kortom, een echte film, waarin je meegesleept wordt en die meer is, gelukkig, dan een politiek statement want dat zou in Thatchers geval altijd een hagiografie of een hatchet job zijn. De critici hebben dat niet begrepen. Maar who cares? It's their loss.

De stupiditeit van het strafbaar maken van domheid

Je moet je afvragen wie meer stupide is, degene die de geschiedenis ontkent of degene die straf uitdeelt voor wie geschiedenis ontkent. Ik denk de laatsten want zij realiseren zich wat er gebeurd is maar gaan overboord in hun wens om dat buiten de discussie te stellen. Bij deze standaard zijn de Fransen de domsten, net wat erger dan Turkije. Het is waar, de Turkse hun onwil om te erkennen dat er in 1915 meer is gebeurd dan simpelweg een confrontatie waarbij honderdduizenden doden vielen en hun kortzichtige nationalistische simplisme, maakt van modern Turkije een opmerkelijk dom land.

Maar in de race naar het dieptepunt van stupiditeit, komt Frankrijk de hoofdprijs toe. Ik heb het altijd onzin gevonden om holocaust ontkenning strafbaar te maken. Het is een uiting van onmacht, grof geuit door mensen die je niet kunt overtuigen of die gewoon zo blind zijn dat ze de feiten ontkennen, alleen maar in het gevang kunt stoppen. Dat is niet alleen onmacht het is ook machtsmisbruik. Domheid heeft zijn eigen straf maar zou geen gevangenisstraf moeten opleveren. Volgende stap: gevangenisstraf voor flat earth gelovigen. Of zouden we het ontkennen van evolutie moeten straffen?

Dit soort symboolwetgeving past in een recente traditie van flauwekul. Het verbieden van boerka's, de oproep om de Koran te verbieden en het verbieden van ontkenning van feiten is even zinloos. Alleen partijen met vrijheid in hun naam komen op dit soort beperkingen van vrijheid (wat niet wil zeggen dat alle partijen die vrijheid in hun naam hebben dat doen, maar die zijn te vaak medeplichtig). Het stookt sentimenten op en heeft verder geen enkele functie, maar dat wil niet zeggen dat er negatieve consequenties zijn.

De Turkse regering is zo onverstandig om een heel nummer te maken van de Franse domme wetgeving. Ongetwijfeld zullen veel Turks Nederlandse dommeriken zich laten meeslepen om veel lawaai te maken - een demonstratie bij de Franse ambassade is de minste reactie. Laten we het negeren. Het is dom om met domme mensen in debat te gaan.

Great expectations

Het spel der verwachtingen werkt nu in het nadeel van Newt Gingrich. Hij moet in Florida stevig winnen om te winnen. Als Romney in de buurt blijft van Gingrich, laten we zeggen binnen vijf procentpunten, dan wint Romney. Politiek is wat dit betreft ongenadig: het gaat er minder om hoe het loopt als het maar voldoet aan de verwachtingen. Romney zal de uitkomst in Florida nu consistent te laag inschatten, de van zelfvertrouwen overlopende Gingrich zal de verwachtingen te weinig temperen.

Het is goed om ons te herinneren waar de uitdrukking 'comeback kid' vandaan kwam. Het was Bill Clinton die in 1992 nota bene een tweede plaats haalde in New Hampshire. Nadat hij in Iowa op zijn bek was gegaan en in New Hampshire onder vuur lag wegens Jennifer Fowles (of hoe een van die big hair dames ook maar heetten) waren de verwachtingen dat hij het slecht zou doen. Clinton hielp mee om die verwachtingen nog lager te maken. Toen hij in de buurt van Paul Tsongas eindigde op een tweede plek, was hij de spekkoper, de comeback kid in zijn eigen woorden. Dat Tsongas senator was geweest van het naastgelegen Massachusetts maakte diens overwinning weinig opmerkelijk, dat hielp ook.

Zo zullen we zien dat alleen een spread van minstens tien procent Gingrich veilig stelt voor de reeks voorverkiezingen van 6 maart, waarin nu veel beslist gaat worden. Het is waar, Gingrich zal door het winner takes all systeem van Florida alle gedelegeerden krijgen maar daar draait het niet om. Romney hangt in de touwen en elke vorm van heropleven zal als overwinning gelden.

Kan hij in de buurt komen? Natuurlijk. De pensionado's uit het noorden die in Florida hun toevlucht hebben gezocht zijn niet zo opportunistisch conservatief als Gingrich is. De Cubanen in Miami hebben liever Romney, schat ik zo, met Marc Rubio als vp kandidaat.

23 januari 2012

Nuttig advies om kapitalisme te redden van zichzelf (luister PvdA en CDA)

Martin Wolf, de zeer gerespecteerde financieel commentator van de Financial Times, is geen radicaal. In de krant van vandaag legt hij zeven voorwaarden neer die het kapitalisme nodig heeft om te overleven. Politici van alle soorten moeten ze lezen, want hier wordt beschreven wat overheden wel en niet moeten doen. Om te beginnen stelt Wolf vast dat de crisis in 2008 normaliter zou worden gecorrigeerd door het systeem zelf. Dat blijkt niet zo te zijn, we zitten in de volgende crisis - of de aanvankelijke crisis is niet opgelost.

Zeven actiepunten. Als eerste noemt Wolf het 'managen van macro crises'. Een moderne kapitalistische economie is niet inherent stabiel. Een markteconomie en een behoorlijke centrale bank zouden voldoende moeten zijn om crises te overleven. Dat is niet zo. Een goed draaiende economie leidt tot zijn eigen val door te veel leverage en te grote risico's. Wat te doen? Onderkennen dat crises inherent zijn en zelfs worden ingecalculeerd door de markt; meer reguleerdersoverzicht om te veel leverage te verhinderen; centrale banken moeten zelf niet destabiliseren bijvoorbeeld door te veel lenen toe te staan.

Tweede punt: het repareren van het financiële systeem. Grotere schokbrekers zijn het antwoord; meer kapitaal, niet meer leverage dan 10 tegen 1; scheiding van investeringsbankiers en consumentenbanken; het beschermen van consumenten tegen roofpraktijken (Wolf zat in een commissie die dit aanbeval; hij onderkent dat consumenten te weinig begrijpen en hulp nodig hebben).

Derde punt. Ongelijkheid terugdringen en direct investeren in banen, deels door scholing.

Vierde punt. Veranderen van corporate governance, dat wil zeggen het onverantwoordelijke gedrag van beperkt aansprakelijke ondernemers beperken - bijvoorbeeld het leegzuigen van bedrijven door investeerders te stoppen en het volladen met leningen tegen te gaan. Moeilijk te doen, erkent Wolf, zonder dat je de essentie van het systeem aantast. Maar hij pleit tegen directe overheidsbemoeienis met bonussen en beloningen, behalve bij publieke instellingen of publiek belang, waaronder in banken.

Vijfde punt. Belastingsystemen herzien. Het belangrijkste is om inherente aansporingen voor leverage via belasting weg te halen (Romney, are you listening?). Zorgen dat rijken belasting betalen. Verschuiven van belasting van inkomen naar consumptie, wat in de VS relevanter lijkt dan in Europa met zijn hoge BTW.

Zesde punt. Stoppen van invloed groot geld op politiek. De slag van de Super PACs in de VS laat zien hoe verstorend dit werkt, als we het al niet wisten. Publieke financiering van politieke partijen en kandidaten is essentieel.

Zevende punt. Als je een globaal financieel systeem wil zul je een globaal regulerings en beschermingsnetwerk op moeten zetten. Anders gezegd, je kunt niet meer op nationaal niveau met name de financiële wereld in de gaten houden. Wolf pleit voor het aanbieden van een aantal wereldwijde 'public goods'. Hier kan ik minder goed volgen waar hij heen wil en hoe dat uitgevoerd moet worden, maar de EU krijgt dan een belangrijker rol.

Ik val u lastig met deze punten omdat ze direct terugslaan op de andere onderwerpen waarover ik regelmatig schrijf. Deze punten zouden bestudeerd moeten worden door verstandige middenpartijen als PvdA en CDA en daaruit vloeit al een deel van hun programma voort. Ze leggen de vingers op zere plekken zowel in de VS waar de Republikeinen net doen alsof er niets aan de hand is en er nog minder gereguleerd en beschermd moet worden (ze hebben Obama's consumentenbescherming gefrustreerd) als in Europa waar wat dommige nationalistische partijen net doen of we geen het land overstijgend beleid en regels nodig hebben.

Wolf eindigt met een pleidooi dat veel mensen zal aanspreken: een verdediging van kapitalisme. Maar hij stelt ook dat we de zwakke kanten ervan kennen en we, in die sfeer van open markten en kapitalisme, het een beter systeem moeten maken. Hear, hear.

Gingrich jaagt establishment schrik aan

De Republikeinse partij is in paniek. Dat wil zeggen, de leiding van de partij, de bonzen in Washington en de financiers en lobbyisten, de belangenbehartigers. De obstructionisten zoals de leidng van de senaat en de slappe Boehner in het Huis hebben zich in gijzeling laten nemen door de Tea Party. Dat was leuk zolang het Obama frustreerde en dat deed het, maar nu is de macht in de partij overgenomen door de radicalen, althans dat dreigt te gebeuren. De establishment kandidaat, Mitt Romney, wordt niet gepruimd door de mensen die drie jaar lang Obama hebben kapot gemaakt. Zij kiezen voor een revolutionair ongeleid kanon, Newt Gingrich. De columnisten van het establishment, de George Wills, Krauthammers en David Brooks van deze wereld, maken zich zorgen. Newt is oncontroleerbaar, geen plooibare pion voor de belangen die presidenten maken bij de Republikeinen. Gingrich is geen kleine Bush die je een boodschap kon laten doen voor je belangenbehartiging. Gingrich is ook niet wat de Tea Party wil, vreemd genoeg. Hij is een big government conservatief, iemand die wel degelijk een rol ziet voor de overheid. Maar de kiezers, opgejuind door de obstructionisten, laten nu hun onafhankelijkheid zien. Het is zo verdiend dat leedvermaak echt toegestaan is.

21 januari 2012

Visieloze politiek

In al zijn eenvoud is het de cruciale vraag die de NRC gisteren stelde: CDA en PvdA zoeken naar een visie. Waarom bestaan ze dan? Ja, waarom? Waarom bestaan politieke partijen in Nederland? Niet omdat ze een coherente visie, ideologie of programma hebben. Het zijn eerder vehikels voor personen om invloed uit te oefenen. Ik zal niet zeggen dat die personen dat zonder enige visie of zonder ideeën doen maar vooral gaat het om de partij als vehikel om iets gedaan te krijgen.

Daar zit het probleem van de PvdA en het CDA. Het zijn bestuurderspartijen, clubs van mensen die gewoon het werk ter hand willen nemen en daar tamelijk flexibel mee omgaan. In zekere zin is dat voor de VVD niet veel anders, al lijkt het net of die partij geen gebrek aan visie heeft omdat ze nu succesvol is. De PVV heeft nooit visie gehad maar wel een boodschap. Nu Wilders persoonlijke vehikel ook niet meer blijkt dan dat, begint het af te kalven.

Terug naar PvdA en CDA. Antwoorden gaf de NRC niet. Het ging vooral over personen, met name over het blijkbare verraad van de partij officials die hem het liefst laten vallen voor een verder even ongeteste (en soms verkeerd uitgekomen als dat gebeurde) wethouder van Amsterdam. Of over de nog niet gevonden leider van het CDA. Hoe meer ik zie van Buma hoe meer ik weet dat hij het CDA niet kan redden. Te niet-katholiek, zuinig mondje, stijl en beroepspoliticus, voor zover ik kon zien nooit iets anders gedaan.

Het gaat over personen omdat inderdaad beide partijen geen visie hebben. Ook het nieuwe verhaal dat de commissie vrijdag lanceerde brengt geen visie, zeker niet nu tegelijkertijd de spagaat met het deelnemen aan Rutte/Wilders steeds groter wordt. Chisten democratie en sociaal democratie hebben gelijksoortige problemen. Ze richten zich (in theorie) op brede groepen die dwars door de samenleving heen opereren, niet op één enkele doelgroep. Wat deze brede groepen bindt is het idee over een inclusieve, zorgzame en plezierige samenleving. Het verschil tussen beide is misschien dat de PvdA iets meer gericht is op een centrale overheid en het CDA op een netwerk van het middenveld. Hoewel, welbeschouwd staan ze niet zo ver van elkaar als het om behoud van de goede kanten van de verzorgingsstaat gaat.

Is dat visie? Nou nee, nog niet, maar het is in elk geval een verhaal want Nederland is in belangrijke mate het product van die twee stromingen. Christen zijn solidair en sociaal democraten ook. Beide partijen zijn ook verzand in een bestuurscultuur die de partij heeft overwoekerd als ontmoetingsplaats van die groepen. Daardoor zijn de partijen vooral machines geworden om partijgenoten macht en baantjes te geven - ik druk het cru uit en zo grof is het niet, maar probeer het mee door te denken. Voor mij zijn Maxime Verhagen en Job Cohen de verpersoonlijking van deze bestuurscultuur (bij de PvdA denk ik graag aan mijn favoriete zwarte schaap, Sharon Dijksma). Van den Donk en Van der Laan vallen daar buiten met hun onafhankelijke carrières.

Het idee dat sociaal democraten de arbeiders vertegenwoordigen of de lagere inkomens laat zich moeilijk verenigen met de praktijk maar evenmin met de vaststelling dat de samenleving voor iedereen is. Het CDA zit met het probleem van die bijbel als bron van inspiratie. Voor niet gelovigen is dat een weerstand, in elk geval om binnen de partij actief te worden.

Visieloze politiek (2): het einde van Cohen nadert als hij geen verhaal vertelt

Dat beide partijen nu vooral over personen praten die het gezicht moeten zijn (Cohen en Verhagen hebben afgedaan) is typerend voor hun armoede. De Geus heeft een verhaal gemaakt, misschien dat het CDA daarop verder kan bouwen maar dan zal ze toch een breekpunt met Rutte/Wilders en het Verhagen CDA moeten vinden. De afschaffing van de hypothekensubsidie is een stap, het vaststellen dat Maxime Verhagen onzin verkondigde met zijn mislukte multiculturele samenleving - het zijn stappen maar pas die dan in een samenlevingsbeeld.

In de PvdA is het armoe troef. Job Cohen, die door veel mensen als bestuurder vertrouwd zou worden, wordt tegelijkertijd afgebrand door zijn partij als naar voren geschoven om dingen te roepen die dom zijn en me doen twijfelen of hij kan overleven. Rond de jaarwisseling was het de strijd aangaan met Wilders. Gisteren weer dat Rutte moet vertrekken en dat er geen deals meer worden gemaakt. Gelul in de ruimte, met permissie, zolang de PvdA niet weet wat het verhaal is wat hij wel zou moeten vertellen. Nu dat zo lang duurt en geen enkele vooruitgang lijkt op te leveren, begin ik ook te neigen naar de stelling dat Cohen eerder een sta in de weg is dan een middel om tot dat verhaal te komen. Maar ik had gehoopt dat verstandige PvdA'ers zoals Samson, Dijsselbloem, Bos en Van der Laan daaraan zouden werken, samen met topmensen buiten de directie partijsfeer zoals Coen Teulings en Zweder van Wijnbergen, om er maar een paar te noemen.

Voorlopig is en blijft het armoe troef. Spekman kan zijn speeltjes uitvoeren en symboolpolitiek bedrijven, het wordt niet de redding van de PvdA. En als Cohen niet snel die rol van verhalenverteller opeist en door blijft keutelen met dit soort noodschreeuwen, dan kan hij beter snel vertrekken.

Waarom Amerika deskundigen zo weinig (mogen) uitleggen

Koen Petersen schreef in de Volkskrant van deze week dat de Nederlandse media bevooroordeeld naar Amerika kijken en bij de presidentsverkiezingen bijna altijd Democraten positiever belichten dan Republikeinen. Dat is zo. En inderdaad, cabaretier Maarten van Rossem en zelfverklaard Obama-watcher (hij was eerst Clinton watcher tot hij bleek op het verkeerde paar gewed te hebben) Willem Post leggen zelden uit waarom Amerikanen andere politici waarderen dan Nederlanders. Ik laat Prem en Raymann die Peters terecht aanvoert als voorbeelden van tendentieuze en onzinnige analisten van het nieuws maar even buiten beschouwing. Het is niet hun fout. Het is de fout van de programma's die hen als deskundigen in huren.

Om uit eigen doos te praten: de redactie van Knevel en Knijt had me gevraagd wat over Obama te komen vertellen ergens voor de zomer van 2008. Op het laatste moment belden ze af, zoals zo vaak. Er was een andere expert gevonden. Wie dan, vroeg ik. Prem. Hoezo Prem? Nou ja, hij was zelf zwart en een fan. Okay. Dank u. U hoeft nooit meer te bellen. Ik ben niet gebelgd dat ik werd gepasseerd maar het maakte mooi duidelijk hoe de keuzes gemaakt worden voor de amusementsprogramma's die bij ons consequent als praatprogramma's worden verkocht.

Dat gezegd zijnde, is het niet zo raar dat er in Nederland onder het publieke Obamamania ontstaat. Dat komt omdat we graag Obama als president zagen. Petersen vraagt zich af waarom niemand kon uitleggen dat toch ruim 47 procent van de Amerikaanse kiezers op McCain stemde. Nu was er bij die verkiezing een serieus probleem: het was niet uit te leggen. McCain had zich serieus bejaard getoond, wist geen bal van economie en toonde dat, had zichzelf gediskwalificeerd door Palin opportunistisch een kans op landelijke roem te geven. Waarom toch die 47 procent? Gewoon, racisme, standaard Republikeins stemmen (goed voor 40 procent), vrees dat Obama een socialist, communist of fascist zou zijn in Fox kringen - een vrees die ze later graag voor zichzelf bevestigden in, inderdaad, het fact free bedrijven van politieke analyse.

Het huidige spektakel met negen kandidaten waarvan er minstens zes simpelweg niet gekwalificeerd waren, voedt de houding van Nederlanders die met name Republikeinen rare lui vinden. En al kan ik wel uitleggen waarom deze mensen toch stemmen trekken, en dat dagelijks doen, dat maakt hen nog niet gekwalificeerd. Alleen Gingrich en Romney horen thuis in de eredivisie en zij zijn beide zo patent opportunistisch dat je kunt uitleggen waarom ze voorverkiezingen kunnen winnen maar wat meer moeite hebt om te vertellen dat ze ook een acceptabel president kunnen zijn.

Het is helemaal niet zo vreemd dat de meeste Nederlanders voor Democraten zijn en dat te wijten aan de media is flauwekul. Dat de media geen goed beeld geven is een feit, maar als ze dat wel zouden doen, zou het niets aan de voorkeur van de Nederlanders veranderen. Petersen haalt op goede Bolkestein en Elsevierwijze de zaken door elkaar. Je kunt heel wel tegen Republikeinen zijn en heel precies weten waar je het over hebt. Sterker nog, uitleggen waarom Amerikanen zo stemmen verandert niets aan de dagelijkse werkelijkheid dat Nederlanders dat niet zouden doen. We zijn uiteindelijk geen Amerikanen. Wat is daar mis mee?

Gingrich is een handgranatengooier die voor flink wat opwinding kan zorgen en ik heb al eerder geschreven waarom hij mogelijk de verkiezingen van Obama kan winnen. Romney is een Republikein zoals Nederlanders van de keurige soort die graag zien: pragmatisch, gematigd en, buiten de voorverkiezingen, niet al te idioot in sociaal conservatisme. Dat is ook precies waarom hij de verkiezingen van Obama gaat verliezen als hij de genomineerde wordt. Je kunt het allemaal keurig uitleggen.

Petersen maakt het zich al te gemakkelijk door de Amerikaanse geschiedenis erbij te halen en de hang naar godsdienstvrijheid om het sociaal conservatieve onverdraagzame karakter van de huidige kandidaten te verklaren. Jazeker, de Puriteinen waren onverdraagzame, autoritaire lui en de Founding Fathers waren niet erg gelovig en probeerden juist die elementen weg te halen uit de Amerikaanse samenleving. Verklaart dat het geloofsfanatisme van een Santorum, het Mormoonse geloof van Romney of de katholieke flexibiliteit van Gingrich? Lijkt me niet. Integendeel. Peters verklaart niets want deze kandidaten laten nou juist het omgekeerde zien. Petersen graaft zijn eigen valkuil als hij zelf al verklaart dat Obama niet gaat winnen. Peilingen zijn peilingen, een campagne verandert van alles en nog wat, en de 'approval ratings' van een president zeggen niet veel over de vraag of hij al of niet herkozen zal worden. Dat hangt van de tegenstander en de omstandigheden af. Vraag maar aan de oude Bush die eind 1991 nog kon luchtfietsen op hoge percentages.

Uiteindelijk blaft Peters tegen de verkeerde boom. Het is helemaal niet raar en helemaal niet erg dat Nederlanders Obamamania bevangt. De meeste Nederlanders waren in 2008 voor Obama (en in de jaren negentig voor Clinton). Niets op tegen. Dat de Nederlandse media falen in het verklaren waarom Amerikanen toch, geheel in strijd met het gezonde verstand van de rest van de wereld een incapabel president als de kleine Bush kiezen en ook nog eens herkiezen verdient inderdaad een veel beter uitleg dan de mediaconsumenten krijgen. Het probleem zijn de Nederlandse media en hun deskundigen die moeten meedraaien in het kijkcijfercircus van de borreltafel, plus de vooronderstelling van vooringenomenheid die de media hanteren: voor de balans willen ze graag iemand aan tafel die tegen Obama is, of tegen Gore. Een gewone uitleg is niet voldoende. Zo belandde ik in het bakje pro-doodstraf, pro-Bush en pro-oorlog-in-Irak toen ik probeerde deze zaken uit te leggen. In de kijkcijfermedia bestaat geen objectieve analyse, iedereen is partij.

Maar ook een adequate uitleg had in 2008 weinig begrip meegebracht voor de geriatrische McCain en had de Obama manie niet gestopt. En een volledig begrip waarom Republikeinse kiezers in de voorverkiezingen willen horen wat ze de afgelopen maanden voorgeschoteld hebben gekregen, maakt de lezer of kijker nog niet welwillender in het accepteren daarvan. Hoeft ook niet. Nederland lijkt in weinig opzichten op Amerika. Wij polderen en gedogen lekker door en accepteren een niet verantwoordelijkheid dragende partij van onverdraagzaamheid als regeringspartner. Leg dat maar eens aan Amerikanen uit die Nederland alleen maar kunnen zien als een vrijgevochten samenleving van seks, drugs en euthanasie.

De cultuurcriteria van de VVD voor een uitkering

Volgens mijnheer De Kort heb je geen recht op de uitkering waarvoor je premie betaald hebt als je niet goed Nederlands spreekt. Dat zal hard aankomen in Oost Groningen en Oost Zuid Limburg. Oh, voor hen was het niet bedoeld? Voor wie dan? Hoe meet je kennis van het Nederlands? Of je begrijpt wat Johan Cruijf uitkraamt? Met andere woorden: wie bepaalt welk Nederlands voldoende is? Een cultureel criterium (want dat is het) wordt opgezet in plaats van een objectief rechtscriterium. De eerste versie van De Korts wrede verhaal passeerde de Raad van State al niet, ik me niet voorstellen dat deze variant wel acceptabel zou zijn.

De achterliggende reden voor De Korts verhaal is dat je als je geen Nederlands spreekt je weinig kans hebt op de arbeidsmarkt. Dat is ongetwijfeld waar maar je kunt om die reden toch niet iemand korten op waar hij recht op heeft - naar je mag aannemen omdat hij of zij er premie voor betaald heeft? Van een partij die de rechtsstaat verdedigt mag je een beter verhaal verwachten.

20 januari 2012

Een horse race in South Carolina

Het wordt toch nog spannend in South Carolina. Gingrich kan winnen, zo lijkt het, met een smalle marge. Dat zou drie winnaars opleveren in drie staten, nu Iowa naar Santorum is gegaan. Die lijkt geen rol van betekenis meer te spelen en zal na Florida moeten opgeven. Dan is het Gingrich versus Romney. In elk geval interessant maar Romney moet toch het minst schadegevoelig geacht worden.

Rick Perry schijnt alvast na te denken over 2016. Hoeft niet. Hij is niet een politicus van de eerste categorie en in 2016, als er tenminste geen Republikeinse president zit, zullen de zwaargewichten wel meedoen. Perry heeft geen indruk gemaakt, zelfs niet de indruk dat hij met vier jaar studeren en nadenken over gemaakte fouten, heel veel beter zou worden. Ook voor Romney en Gingrich is deze ronde de laatste, zoveel is zeker.

Ondertussen lijkt Romney steeds meer op de Republikeinse kandidaat in 1944 en 1948, Tom Dewey, zij het dat die als gouverneur van New York wat meer ervaring had. Maar ook Dewey was zo'n stijve barbiepop, in onvergetelijke woorden 'de bruidegom op een huwelijkstaat'. Hij werd in 1944 door FDR verslagen en in 1948, vernederender, door Harry Truman. In 1952 durfde niemand het meer met hem aan. Romney lijkt net zo breekbaar op de lange termijn, maakt evenmin enige emotie los of compassie, of sympathie. Nu doet Obama dat, verrassend genoeg, ook niet. Hij verwijt zijn imago als een koele, afstandelijke man die geen contact heeft met het volk, aan de media. Dat lijkt me onzin. Hij is zelf verstrikt geraakt in de cocon van het Witte Huis, omringd door vrienden uit Chicago en elkaar bestrijdende zwaargewichten die van organisatie geen notie hadden.

Maar laten we hopen dat South Carolina de Gingrich verrassing oplevert, dan wordt het tenminste nog leuk dit jaar.

Een paardenslag in het CDA

Bij het CDA speelt zich een andere positioneringsstrijd af. Die van de poppetjes, waarin Bleker zichzelf voorbij liep door zich nu al als noodoplossing aan te bieden. Om die PVV liefhebber die tijdens de formatie net deed alsof hij onbetrokken bemiddelaar was, geen functie ambieerde en vervolgens in de regering stapte, als leider te kiezen zal de nood bij het CDA wel heel erg hoog moeten zijn. Zo erg is het nog niet.

De rechtse CSU koers die hij voorstaat heeft weinig te betekenen. Ik zei al eerder dat Limburg Beieren niet is en daar moeten de stemmen vandaan komen. De NRC correspodnent in Duitsland maakt ook korte metten met de gedachte dat het nog erg goed gaat met die CSU sinds Stroiber is verdwenen.

Het CDA heeft een vervelend dilemma. Ze moet een katholieke leider zien te vinden. Niet een gelovige, let wel, maar een culturele katholiek, iemand die in die sfeer is opgegroeid. Een niet rattige Maxime Verhagen kortom. De kandidaten daarvoor zijn dun gezaaid. Wim van den Donk, commissaris in Brabant, is de enige die ook nog de kwaliteit heeft om als potentieel minister presiden te functioneren. Verder is het armoe troef.

Blekers stelling dat het CDA geen middenpartij moet zijn, is politiek strategisch onzin. Op rechts is het veel te druk en in het midden wordt geregeerd. Het CDA en de PvdA zijn zo elkaar aanvullende partijen die beide moeten proberen heel gevarieerde kiezersgroepen te bereiken op basis van een programma en niet op basis van een leider of een groep. Benieuwd wie er het eerst uitkomt.

18 januari 2012

Kan Gingrich twee keer uit de dood opstaan?

Ik schreef eerder deze week dat Santorum naar mijn idee de enige was die in South Carolina voor een verrassing kon zorgen. Daar was ik wat te snel mee, denk ik. Gingrich lijkt zich nu voor een verrassing beter te postioneren dan Santorum, als het al tot een verrassing zou komen. Gingrich debatteerde goed en valt nog steeds alleen maar Romney aan, ook al heeft hij de toon wat gematigd. Dat is de enige manier voor Gingrich, ook als hij zelf zou opbranden in dat proces. Beter goed geprobeerd en verloren, dan achteraf gedacht: had ik hem maar harder aangepakt. En sinds Iowa heeft Gingrich geen medelijden met Romney.

Santorum is opmerklijk stil. Bij het debat speelde hij geen rol en als mensen in South Carolina inderdaad een conservatief willen die Obama aankan - en daar lijken de cijfers van Romney op - dan zijn ze misschien bereid om Gingrich toch nog een kans te geven. Kortom, ik neem het terug. Ik denk niet dat Santorum voor een verrassing gaat zorgen. Gingrich? Misschien. Om het leuk te houden.

Romney's magere inkomentje

Uit sprekershonoraria haalt hij en mager inkomentje van $ 374.327 per jaar. Arme Romney, zelfs als hij probeert uit te leggen waarom hij maar 15 procent inkomstenstenbelasting betaalt (gemiddeld, de hoogste schijf in de VS is 35), helpt hij mee aan zijn welverdiende imago van plutocraat die niets begrijpt van de gewone Amerikaan.

Bolkestein kunt u negeren, er zijn andere reden waarom Israël aan steun heeft verloren

Vandaag is Nethanyahu in Nederland. Opinies te over. De steun voor Israël is in Nederland danig afgenomen. Bolkestein houdt in de Volkskrant een opmerkelijk kortzichtig verhaal over het waarom daarvan. Hij wrijft Israël critici allemaal argumenten aan die alleen in zijn eigen hoofd bestaan: de moslims zijn met veel meer; dekolonisatie (hij is daar niet erg helder over maar goed, daar is hij leidend intellectueel voor); anti-amerikanisme; de olie. Een paar interne redenen kan hij ook bedenken maar die doen er niet zoveel toe, vindt onze grote denker. Het armoedig bestaan van Palestijnse vluchtelingen, maar dat is, vindt hij, de schuld van hun Arabische broeders. En ja, het nederzettingenbeleid van Nethanyahu helpt ook niet mee. Maar het zijnde Palestijnen die de kwaaie pier zijn.

Je kunt Bolkenstein gevoeglijk negeren. Zijn oproep aan de EU om zich niet af te keren van Israël zal weinig weerklank vinden. De bevolking van de meeste Europese landen hebben zich al van Israël afgekeerd of zeggen: waarom zou ik me druk maken over dat vervelende land? Niet om de redenen die Bolkenstein aanvoert maar omdat Israël een hardvochtig en onredelijk land is dat kansen om vrede te stichten niet gebruikt. Grootmoedigheid en gezond verstand hadden allang tot een regeling kunnen leiden (sterker, er waren regelingen waaraan Israël zich niet heeft gehouden - 1994 Madrid, al ik me goed herinner).

Het kortzichtige nederzettingenbeleid van Nethanyahu en diens onverhuld slijmen met de Republikeinen in het Congres en onderwijl president Obama afkatten maakt iedere voortgang onmogelijk, want zonder Amerika gaat dat niet. Obama zet zich niet bijzonder in voor Israël, dat is waar, maar dat deed Bush evenmin, afgezien van het uitspreken van onvoorwaardelijke steun en het uitschrijven van een cheque. Dat Bush door zijn oorlog met Irak, gesteund door Israël, Iran een grotere dreiging heeft gemaakt, vergeten de critici maar liever. Net als Bush schat Obama in dat er weinig valt te bereiken in Israël en, dat zou Nethanyahu meer zorgen moeten baren, dat de ontwikkelingen in de regio belangrijker zijn dan het halsstarrige dwarsliggen van één enkel land.

Voeg daarbij dat Israël als lichtend voorbeeld van democratie en vrijzinnigheid in het Midden Oosten steeds minder te bieden heeft en de fundamentalisten van joodse huize erger blijken van orthodoxe moslims of Veluwse gereformeerden, en je hebt een betere verklaring waarom er weinig sympathie meer over is. Israël is niet het kwetsbare, sympathieke land dat onze steun verdient, het is een rijke, zelfzuchtige en weinig aantrekkelijke grootmacht in de regio.

De Nederlandse regering met Rosenthal en Wilders als applausvee voor alles wat Israëlisch is, maakt het niet gemakkelijker om het bezoek van Nethanyahu te verwelkomen. Als de man enkel onsympathiek en opportunistisch was, dan zou dat te overkomen zijn. De meeste politici hebben daar last van. Maar hij is ook gevaarlijk en slecht voor de toekomst van Israël. Iedereen die daarmee begaan is - en dat zijn, het bovenstaande en de kritiek niettegenstaande, de meeste Nederlanders - zou zich zorgen moeten maken over de ontwikkeling die het land doormaakt onder deze premier en met deze coalitie.

17 januari 2012

Eppink overtreft zichzelf in zijn aanvallen op Obama

Volgens de neoconservatieve Belg Derk Jan Eppink, columnist van de NRC, heeft 'Obama's politiek om Amerikaanse troepen zo snel mogelijk uit Irak en Afghanistan terug te trekken' de Iraanse invloed uitgebreid tot die landen. Je krabt je achter de oren over zoveel nonsens. Het lijkt Diederik van Hoogstraten wel in een herschrijven van de geschiedenis. Eppink weet wel beter maar hij is een politicus en heeft een politieke boodschap. Daarin is misleiding blijkbaar geen probleem en dan druk ik het netjes uit.

De reden dat Iran invloed heeft in Irak is dat de Cheney bende in 2003 Irak binnenviel, Saddam afzette en van het land een open wond maakte die door Iran heerlijk kon worden uitgebuit. De zogenaamde democratie in Irak wordt door premier Maliki gebruikt om de soenieten te onderdrukken en de invloed van Iran, die sinds 2003 alleen maar is gegroeid, verder toe te laten. Om dat aan Obama te verwijten past heel goed in Eppinks verhaal maar dat maakt het nog niet waar. Evenmin is de terugkeer van de Taliban Obama's werk. Dat komt omdat kleine Bush het in 2003 te druk had met Irak binnenvallen om Afghanistan af te maken.

Eppinks stelling dat Amerika's 'terugtrekken' de Iraanse ambitie 'vergroot' om een kernwapen te maken, is pure nonsens. Die ambitie is er al jaren en wordt gevoed door interne factoren en de simpele overweging dat hij, Eppink, als hij zelf baas van Iran was, hetzelfde zou doen. Ja, stel dat Iran een atoombom toont aan de wereld voor 6 november? Eppink weet heel goed dat dit niet zal gebeuren maar het past in zijn flauwe aanval op de naïeve Obama. 'Niets', zal Obama doen. Tss, tss, wat had de heer Eppink graag gezien dat hij deed?

Appeasement noemt onze held het. Hij zou het beter de wrange vruchten van het door hem voorgestane beleid van de regering Bush kunnen noemen. Gelul noem ik het.

De onmacht van 'links' is de onmacht van de Nederlandse politiek

Het is teleurstellend maar allesbehalve onverwacht dat de SP, Groen Links en PvdA op een 'links' overleg met niets meer kunnen komen dan open deuren. Ze moeten dat ook niet proberen. De NRC concludeerde dat de verschillen tussen deze drie te groot zijn maar je zou ook kunnen zeggen dat de consensus in Nederland te groot is om echte alternatieven te formuleren. Want laten we wel wezen, als morgen CDA, PvdA en VVD zo verstandig zouden worden om samen crisisbeleid te gaan voeren, dan zou er weinig structureels veranderen. Die arbeidsmarkt is al behoorlijk open, er zou minder geld naar asfalt gaan en de hypothekensubsidie zou eindelijk de weg gaan van de cultuursubsidies maar de Nederlandse samenleving is helemaal niet links/rechts gedeeld. Het gaat om, zoals Den Uyl zei, smalle marges.

Dat Groen Linksers nog steeds denken dat ze met D66 zaken kunnen doen, houdt de zaak alleen maar op. D66 is een bestuurspartij van keurige mensen die maar een beperkt deel van de samenleving vertegenwoordigen (namelijk die mensen die kunnen omgaan met de moderne wereld) en nu ze succes hebben, althans bij de Hond, zullen ze hun partij niet inleveren. Zit niets anders op dan te wachten tot de Pechtold golf in zijn onvermijdelijke Van Mierlo einde verkeert, dan valt er weer te praten over het openbreken van partijen om een echt liberale partij te maken, bijvoorbeeld.

Groen Links is zelf natuurlijk verdeeld tussen de milieuactivisten plus ouderwetse wij-weten-wat-goed-voor-u-is paternalisten (die dragen allang geen geitenwollen sokken meer maar zijn wethouders in Amsterdam) en de mensen die zoals Femke Halsema de verzorgingsstaat een upgrade willen geven. Ze hebben meer te zoeken en te vinden bij een samenwerking met de PvdA dan met D66, als u het mij vraagt.

Die PvdA verkeert niet zozeer in een identiteitscrisis als wel in een identiteitsloos tijdperk. Ze hebben geen idee waarvoor ze dienen of wie ze vertegenwoordigen. Zolang Cohen daarover geen duidelijkheid heeft gebracht, wordt het niets. Een vergelijkbaar proces is gaande bij het CDA - curieus genoeg, en de christelijken zullen er niet veel van willen horen, maar PvdA en CDA staan in hun voorkeur voor een breed gedragen, zorgzame samenleving dicher bij elkaar dan bij de rest van de politiek.

De SP tenslotte zal de ontevreden kiezers trekken die elders niet gelukkig zijn, ook in Limburg. Maar het is in essentie een conservatieve partij, in de zin van behoudzuchtig over wat we hebben, verworven rechten. Daar valt overeenstemming te vinden met PvdA en CDA omdat er aan onze verzorgingsstaat een hoop te verdedigen valt maar zolang er niet met open vizier gepraat wordt, zal het alleen gaan om kiezers winnen (dat doet de SP overigens ook van de PVV) en niet om Nederland een behoorlijk land te maken.

Nee, vergeet die linkse samenwerking maar. Ook het 'radicale midden' waar een enkele D66'er het over heeft (ik weet niet wat ik me daarbij voor moet stellen met Pechtold, Rinnooy Kan, Van Boxtel en dergelijke lui) heeft geen toekomst want het heeft niets te betekenen. D66 heeft evenmin een programma als de PvdA, alleen heeft het een coherentere doelgroep die denkt dat ze er mogen meepraten (bij de JOVD waren ze jaloers op de democratie van D66, hoorde in zaterdag, vergeleken met hun baronnen - ze moesten eens weten).

Ik voor mij kom toch terug bij een punt waar ik al eerder was, vrees ik (dat pleit niet voor me, in zekere zin), namelijk dat een uitgewerkte sociaal democratische agenda met liberale inslag de beste hoop biedt voor Nederland. Bij gebrek aan echte liberalen met een visie op de verzorgingsstaat, zeg ik er nu bij.

De terugkeer van de drachme nu toch echt aanstaande?

Griekenland gaat toch echt failliet, schijnt het nu. De Eurocrisis was even met kerstreces maar de nooit opgeloste problemen komen nu dubbel hard terug. De Griekse regering waar Papadamos wordt dwarsgezeten door politici die zich voorbereiden op verkiezingen in maart, is machteloos of onmachtig om beleid te voeren. Er lijkt niets anders op te zitten dan het land af te stoten en aan zijn onmacht over te laten - ik doe dat met grote reserves omdat de duistere krachten in Griekenland die tot de burgeroorlog leidden na 1945 en tot de militaire dictatuur in de jaren zestig nog lang niet zijn verdwenen.

Hoe onmachtig Griekenland is, laat zich goed afmeten aan de vergelijking met Italië. Nu dat disfunctionele land zijn clown als premier heeft gedumpt, kan Monti hervormingen doorvoeren en zelfs de Europese rol aannemen die de zielige Bunga Berlusconi wel wilde maar niet aankon. Ik kan niet overzien wat dat Griekse faillissement gaat betekenen, wel lijkt het erop dat Nederlanders in het nieuwe jaar wat minder enthousiast uitkijken naar een terugkeer van de gulden. Of komt dat omdat de grote twitteraar het even druk heeft met de patjepeeërs in zijn partij?

De geloofsgekte van Amerika stemt diep pessimistisch

Soms is het moeilijk om de Amerikaanse samenleving serieus te nemen. De opgefokte rol van geloof bijvoorbeeld heeft alle kenmerken van de intolerantie voor anders denkenden die de Puriteinen naar New England brachten en die gelukkig twee eeuwen later door de weinig gelovige Founding Fathers aan banden werd gelegd. Met alle hun hang naar de onafhankelijkheidsstrijd, de Fathers en de grondwet als anker voor Amerika, vergeten de geloofsgekken liever deze aspecten. Ze draaien zich in alle bochten om Washington, Jefferson en Lincoln geloof aan te wrijven in hun god. Zelfs een normaliter redelijke columnist als David Brooks (hoewel hij de laatste tijd de weg kwijt is) vond het een van de vereisten van een succesvolle president: een geloof in een hogere opdracht, het idee dat ze Gods instrument zijn. Hij paste wel op om de lichtgelovige kleine Bush erbij te halen maar lijfde wel FDR en Lincoln in - je zag ze draaien in hun graf.

Het is te gemakkelijk om de Republikeinse kandidaten eruit te pikken in hun over elkaar heen buitelende geloofsverklaringen maar het is een goede plek om te beginnen. Rick Santorum is een kandidaat die zo uit een ver verleden lijkt weggestapt en een publieke rol speelt - de kans krijgt die te spelen - terwijl hij standpunten inneemt die in de beschaafde wereld al lang zijn verlaten. Tegenstanders van voorbehoedsmiddelen? Je zou denken dat die alleen nog zijn te vinden in de zogenaamde seksloze mannengemeenschap in Rome en aanpalende parochies, maar ook Santorum heeft de hang up met seks die niet alleen katholieke officials kenmerkt maar ook de gefrustreerde, met seks geobsedeerde Amerikaanse samenleving.

Hoe durf je voorbehoedsmiddelen te verbieden in een land waar een record aantal tieners ongewenst zwanger raakt en waar het aantal abortussen het hoogste is van alle westelijke landen? Dat de bisschoppen dat proberen te doen, in opdracht van wereldvreemde en wrede bazen in Rome, okay, maar dat een politicus dat uit vrije wil doet en het voorhoudt als een morele spiegel voor de samenleving? De pil verbieden? Zelfs de apparatchiks in Brabant zijn nog niet zo ver gegaan.

Abortus? Daar kun je reserves over hebben - niemand is er voor - maar de meeste beschaafde landen hebben het als uiterste middel toegestaan als een vrouw daarvoor kiest om haar moverende redenen. Santorum en zijn geloofszeloten willen abortus absoluut verbieden, zelfs als de kinderen, de tieners, zwanger gemaakt zijn door priesters, broers, vaders of zijn verkracht. Hoe wreed kun je zijn? De morning after pill, redstuk voor veel onnadenkende tieners, mag niet van deze machtige mannen.

In een mooi opiniestuk schrijft een denkende Amerikaan, de columnist James Caroll van de Boston Globe, over een speech die Santorum in september 2010 hield in Houston, bij de herdenking van een belangrijke toespraak van John F. Kennedy in 1960 waarin die zijn verhouding als politicus tot de kerk verklaarde en voor de meeste Amerikanen de vrees wegnam dat Rome ongewenste invloed zou krijgen op Amerikaanse politiek. 'Als ik een conflict krijg tussen mijn geweten en mijn publieke plichten, dan neem ik ontslag', zei Kennedy toen. En iedereen zou hem dat na moeten zeggen, met geloof heeft het immers niets te maken.

Santorum sloeg een andere weg in. Hij viel Kennedy aan. JFK zou de grondslag hebben gelegd van de 'aanvallen op geloofsvrijheid en vrijheid van meningsuiting door seculier links'. Dat zou hij hebben gedaan door het opsluiten 'van doordachte morele wijsheid in een gebied van niet rationele overtuigingen die geen legitieme rol in het politieke debat spelen'. Kennedy zou geloof hebben 'verbannen' uit de Amerikaanse politiek.

Wat een nonsens. Kennedy legde de verantwoordelijkheid bij het individu en niet bij de kerk en dat is precies waar Amerika ooit voor stond. Santorum is een vorm van regressie die inderdaad de evolutietheorie in twijfel roept. En hij is niet de enige. Michele Bachmann zijn we inmiddels kwijt maar haar intolerantie voor mensen die wat anders menen of geloven dan zij, was minstens zo groot. Haar echtgenoot 'geneest' homoseksuelen. En zoals we vanochtend in de Volkskrant kunnen lezen, is zelfs de Nederlandse joodse gemeenschap nu besmet met een Amerikaanse rabbi die dat ook vindt (het is niet iets katholieks, of evangelisch, of joods, maar iets dat geloofsterroristen propageren, die intolerantie).

Maar we moeten ons niet op Santorum of de idiote Bachmann concentreren. Ook de andere kandidaten, met uitzondering van Ron Paul die anti-abortus is op basis van zijn eigen morele afweging maar verder niet leutert over geloof en enkel oreert over ideologie, lopen voortdurende te toeteren over hun geloof. De pathetische Perry hield zelfs een gebedsbijeenkomst om te bidden voor het welzijn van de financiën van de VS. Een morele oproep aan zijn partijgenoten om algemeen belang voor te laten gaan zou meer op zijn plaats geweest zijn. Romney krijgt de steun van de meest conservatieve katholieke organisaties in de VS omdat die wel inzien dat Santorum niet de kandidaat wordt. Zijn Mormoons morele waarden zijn even star als die van de katholieke kandidaten maar ook al is bekeren een aangeboren drift van mormonen, van Romney hoeven we gelukkig geen preken te verwachten. Wel is het soms moeilijk mensen serieus te nemen die het ontstaansverhaal van de Mormonen serieus nemen, maar laten we wel wezen, alle grote geloven hebben bizarre verhalen. Alleen zeloten nemen die honderd procent serieus.

Terug naar de VS als geloofsdolle samenleving. Wat is daar aan de hand? Misschien is het dat, als ik de woorden van Richard Hofstadter mag parafraseren, Amerika het ongeluk heeft niet een geloof te hebben maar een geloof te zijn, dat Amerikanen zo gelovig maakt. De gedachte dat seculiere vijde kolonnes op slinkse wijze geloof proberen uit te bannen uit de VS en zo het land zwak maken, is alleen al op het eerste gezicht totale onzin. De bewijzen ervoor, het opruimen van kerststallen op publieke gronden, het Happy Holidays zeggen in plaats van Happy Christmas, zijn allemaal anekdotisch en minimaal. Zolang elke presidentskandidaat gelovig moet zijn en iedere president God bless you (and America) moet zeggen na iedere speech, is de dreiging van die seculieren nogal minimaal, zou ik zeggen. De schoolboards in de VS zitten vol met gelovige ouders die kinderen hun geloof willen opleggen in plaats van zelfstandig willen laten denken. Of ze doen aan homeschooling, zoals Santorum, om te voorkomen dat i hun gesloten wereldje ooit de ramen opengaan.

De VS is een absurd angstige samenleving. Bang voor alles, bang vooral om zelf beslissingen te nemen. Het is een vaststelling die moeilijk samengaat met het beeld dat Amerika als land van vrije individuen uit wil stralen maar het is wel de werkelijkheid. In de Financial Times had Simon Kuper, opgegroeid in Nederland, afgelopen weekend een prachtig stukje over het verschil tussen angstig en geremd Amerika en liberaal, vrijgevochten Nederland. Seks is een obsessie voor Santorum en de zeloten. Erover praten met je kinderen is, denken ze, uitnodigen tot seks. Erkennen dat dingen die je moreel misschien niet zou willen, bestaan - denk aan tienerseks, prostitutie, drugs en euthanasie - leidt in Nederland tot een geaccepteerde werkelijkheid waarin je de slechtste kanten ervan kunt afromen. In de VS worden die activiteiten - die natuurlijk, gezien de menselijke aard, niet anders zijn dan bij ons - genegeerd, weggestopt als ongeschikt om over te praten. Maar daarmee zijn ze natuurlijk niet weg.

Je kunt er je twijfels over hebben of het verstandig is om je kind van zestien te laten slapen bij vriend of vriendin thuis zoals in Nederland maar al te gemakkelijk gebeurt, maar het geeft ouders controle over wat toch onvermijdelijk is. Je kunt over de pil praten, de personen om wie het gaat aan de ontbijttafel zien en er eventueel campagne tegen voeren. In de VS is het ondenkbaar om tieners dat toe te staan, vandaar dat de achterbank van de auto of andere unheimische locaties in Amerika nog steeds de plekken van initiatie zijn. De gevolgen van veel tienerzwangerschappen en veel arbortussen worden door de zeloten genegeerd om het hogere doel, morele rechtlijnigheid, te bewaren. Zoals Kupers het zegt, in Nederland zijn ze erin geslaagd om de aantrekkelijkheid van tienerseks of van soft drugs te verminderen door het saai te maken, in elk geval is het geen 'rite of passage' zoals het in Amerika te liefkozend wordt genoemd.

Ik ken ouders van Nederlandse afkomst (of gemengd Nederlands-Amerikaans) die na een lange periode in de VS, waarin hun kinderen daar opgroeiden en naar school gingen, niet terug durven naar Nederland omdat het zo vrijgevochten is. Ze zijn bang dat hun kinderen aan de drugs raken, zich laten bezwangeren en opgroeien voor galg en rad. Het is treurig om te horen. Blijkbaar hebben ze hun kinderen niet zo opgevoed dat die zelfstandig beslissingen kunnen nemen en leren omgaan met de facts of life. Denken ze nou echt dat hun kinderen als ze op college terechtkomen en die vrijheid kunnen gebruiken kunnen omgaan met drugs, seks en drank?

Enfin, terug naar die achterlijke Amerikaanse samenleving. Ik kan er, met al mijn liefde voor het land, ook niet meer van maken. Leiders die zichzelf serieus nemen en wetenschap afwijzen omdat ze evolutie prediken? Die ontkennen dat er zoiets bestaat als milieuvervuiling? Die geen eigen moreel kompas hebben dan dat van hun kerk en weigeren te accepteren dat juist in het land van de vrijheid mensen dat zelf kunnen beslissen? Iedereen heeft recht op zijn eigen gekte. Maar als jouw gekte leidt tot tienerzwangerschappen, drugsproblemen, belabberd onderwijs en de illusie dat als je maar hard genoeg in Amerika gelooft, het altijd goed komt met dat land, dan is dat een gevaarlijke gekte. Amerika is tot de ondergang gedoemd met dat soort leiders en het stemt tot diep pessimisme.

16 januari 2012

Wilders wereldberoemd als gevaarlijke drammer

Het portret van de gevaarlijke Geert Wilders in Newsweek is een mooie hatchetjob. De Grote Leider kan ijdel vaststellen dat hij toch maar mooi zoveel pagina's krijgt en tegelijkertijd nukkig opmerken dat het geen fijn portret is. De journalisten worden bij hun werk geholpen door de ongestructureerde opinies en stellingnames van Wilders zelf en het onaangename gezelschap waarmee hij zich omringt.

Wat mij vooral opviel is dat Wilders rustig en gerust de islam fascistisch blijft noemen en dat anders dan de student die die kwalificatie in zijn veelbesproken scriptie toeschreef aan de PVV in het geheel niet hoeft te verdedigen. Sterker nog, hij geeft er niet eens argumenten voor. Wilders doet wat hij zijn tegenstanders verwijt, hij framet een onderwerp door er een negatief woord omheen te draperen. Islamofascisme is zo overduidelijk negatief dat je niet eens meer argumenten nodig hebt, meent hij, waarschijnlijk terecht.

Op de verdenking dat hij met zijn liefde voor Israël en vooral de nationalistisch paranoïde kant van die samenleving haast een agent van de Mossad lijkt, reageert hij verongelijkt en verbaasd. 'Hoe kan iemand dat denken?', vraagt dezelfde persoon die door gemakzuchtige associatie hele bevolkingsgroepen verdacht maakt. Wilders afstand nemen van een door hem en zijn gedachtegoed geïnspireerde moordenaar als Breivick door hem een gestoorde man te noemen is net zo gemakkelijk als Mohammed B. een gedreven ideologische islamitische moordenaar te noemen in plaats van een gestoorde fanaat.

Wilders' favoriete denktank in Amerika, het American Enterprise Institute van neocons als Hirsi Ali, had dertig jaar geleden een gezichtsbepalende medewerker in Jeanne Kirkpatrick. Zij verdedigde toentertijd rechtse dictaturen want die werden nog wel eens democratisch, terwijl linkse alleen maar meer totalitair zouden worden. Maar ook van Kirkpatrick is de uitspraak: 'Ideas have consequences', als argument om zowel linkse mensen verantwoordelijk te maken voor uit de rails gelopen socialistische ideeën als om rechtse mensen op haar ideologische uitgangspunten vast te pinnen en daar beleid op te maken. Wilders moet daar niets van hebben. Zijn ideeën hebben geen gevolgen, meent hij. Het zijn alleen maar middelen om macht te verwerven.

Persoonlijk denk ik dat Wilders wel over zijn top heen is, in elk geval in Nederland. Iedereen heeft het trucje wel door en de achterkamer met Mark begint te knellen, zowel voor Wilders als voor Rutte. In de VS zou hij met een opportunist als Gingrich nog wel een rondje extra invloed hebben kunnen krijgen en ook andere malloten die bang zijn voor de invoering van de sharia zouden hem kunnen helpen. Maar ja, de Mormoon Romney is ten eerste verstandiger en ten tweede past die wel op om over geloof en fundamentalisten te praten.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors