Romney past in een republikeinse traditie
Like ons op Facebook

Romney past in een republikeinse traditie

door Frans Verhagen

De overwinning die Mitt Romney afgelopen dinsdag in Ohio haalde was te klein om hem momentum te geven. Twijfels blijven bestaan over de aantrekkingskracht van deze Republikeinse kandidaat voor het presidentschap. Toch twijfelt vrijwel niemand er meer aan dat de flip floppende Mormoon, een 'severely conservative' ex-gouverneur van het progressieve Soddom en Ghommora Massachusetts, een plutocraat in de beste moderne traditie, de tegenstander wordt van president Obama.

We moeten het ongenoegen in Republikeinse kring over Romney niet overdrijven. Het is nadrukkelijk aanwezig maar het heerst onder een specifieke groep kiezers, namelijk vaste Republikeinse kiezers, die er in november niets toe doen. Kijk maar waar het anti-Romney gevoel vandaan komt. Het is het sterkst onder de kiezers die de afgelopen drie jaar een hoop herrie gemaakt hebben, de Tea Party activisten. Deze mensen stemmen in november sowieso voor de Republikein die de kandidaat is, ook als dat Mitt Romney is. Neus dicht en Obama wegwerken, is het Tea Party motto.

De sociaal conservatieven, in zijn verrassend extreme vorm opgespeeld door Rick Santorum (die zichzelf daarmee de overwinning in Ohio ontnam, maar dat terzijde), zijn ook diep ongelukkig met Romney. Deze evangelisch conservatieven en conservatieve katholieken zijn eigenlijk nooit tevreden totdat de Puriteinse theocratie van de Pilgrim Fathers in het New England van de zeventiende eeuw is heringevoerd. Dit zijn kiezers die liever kandidaten hebben die hun mening verkondigen dan kandidaten die verkiezingen winnen. Hun favorieten, die in de een moderne samenleving gerust extremisten genoemd mogen worden, kunnen nooit winnen. Ze zijn te extreem, jagen iedere weldenkende burger in het midden naar de Democraten. Het is mogelijk dat deze kiezers in november weigeren te gaan stemmen op Mitt Romney. Romney is niet conservatief genoeg, onbetrouwbaar en bovendien een Mormoon, wat nog erger is dan een socialistische christen als Barack Obama. Ik denk dat deze mensen in november wel degelijk komen opdagen maar alleen als Romney een kans heeft om te winnen.

Want daar zit hem de kneep. Noch de conservatieve zeloten, noch de Tea Party activisten beslissen in Amerika verkiezingen. Dat gebeurt in het midden van het politieke spectrum. Veertig procent van de kiezers stemt op de Republikeinen, ongeacht de kandidaat, veertig procent op een Democraat, maakt niet uit wie. Om de twintig procent er tussenin gaat het, de swing vote. Mitt Romney is zonder enige twijfel de enige Republikeinse kandidaat die in staat is om mee te spelen in het midden.

Vandaar dat het Republikeinse establishment zijn keuze heeft gemaakt. Voor zover ze überhaupt nog hopen te kunnen winnen, zetten ze al hun kaarten op Romney. En niet alleen op Romney. Ze zijn er daadwerkelijk van overtuigd dat elk ander van de huidige kandidaten een ramp zou zijn voor de Republikeinse partij. Het establishment weet dat extremisten als Santorum en Gingrich tot een enorm hoge kiezersopkomst zullen leiden en dat kan in senaats- en huisverkiezingen, en ook bij de keuze van gouverneurs in het nadeel van de Republikeinen werken. Romney is hun enig optie, niet zozeer om het Witte Huis te winnen maar om de rest te behouden.

Door afgelopen dinsdag in Ohio krap te winnen heeft Romney dat scenario open gehouden. Meer dan dat, hij heeft Santorum de pas afgesneden - inderdaad, één procent kan dat verschil maken. Romney is zonder enige twijfel op weg naar de nominatie. Niemand wordt er enthousiast van. Maar dat werden de Republikeinen ook niet van oude Bush, van Bob Dole, aanvankelijk ook niet van kleine Bush, zeker niet van McCain en nu niet van Romney. Zelfs voor Nixon hadden ze nooit warme gevoelens, niet in 1960 en niet in 1968.

Hier zit een groter verhaal achter. Mitt Romney past in een traditie van slappe Republikeinse kandidaten die mislukken als kandidaat of zelfs als president. De Republikeinen, het moet gezegd worden van de partij van Lincoln, leveren nu eenmaal bar weinig excellente presidenten af. Dat heeft te maken met de manier waarop klassieke Republikeinen in de samenleving staan en die zich niet erg leent voor presidenten met de kwaliteiten die een moderne overheid nodig heeft, maar ook dat is een ander verhaal.

De feiten spreken voor zich. Zet de Republikeinse presidenten van de twintigste eeuw op een rijtje en kijk wie er uit springen. De onverwoestbaar activistische Theodore Roosevelt (1901-1909) was een succesnummer maar is inmiddels door de Democraten omarmd. Obama spiegelt zich aan Theodore en betekent dat hij voor Rush Limbaugh en andere roeptoeters taboe is. Dwight Eisenhower (1953-1961) was eigenlijk geen Republikein en wordt dan ook door niemand ooit genoemd als voorbeeld van goed presidentschap - onterecht, maar dat is een ander verhaal. Richard Nixon (1969-1974) combineerde de slechtste Republikeinse basisaanvechtingen met zijn eigen demonen en werd afgezet. Daarna komt inderdaad Ronald Reagan (1981-1989) die inmiddels tot halfgod is verheven maar wiens presidentschap ook in impeachment was geëindigd als dat van Nixon al niet zover was gekomen (door Iran Contra, opnieuw een exces dat voortvloeide uit die Republikeinse primaire emoties).

De oude Bush (1989-1993) was een capabel president maar de weinig populaire opvolger van de grote Reagan geldt voor niemand als voorbeeld. De jonge Bush (2001-2009) springt eruit door zijn incompetentie en de puinhopen die hij achterliet, en is weggepoetst uit de Republikeinse geschiedenis, voorlopig althans. En dan ben ik nog zo vriendelijk om hele en halve klungels als Taft, Harding, Coolidge en Hoover weg te laten. Gerald Ford (1974-1977) was een degelijke, eerlijke Republikein maar ja, hij werd dan ook nooit gekozen.

Het is lastig om trots te zijn op dit Republikeinse arsenaal. Alleen Reagan leent zich daarvoor en die is dan ook tot heiligenstatus verheven, wat stevig poetsen in zijn overgeleverde historische status vergt - zijn belastingverhogingen krijgen zelden aandacht. Van de naoorlogse Republikeinen was de oude George Bush eigenlijk verreweg de beste president. Hij hield de begroting op orde en verhoogde daarvoor zelfs de belastingen, en hij handelde zowel de eerste Irak oorlog als de val van de muur voorbeeldig af. Maar u zult zelden een Republikein de loftrompet horen steken over George H.W. Bush.

Er zijn mensen die menen dat de Republikeinen in Nederland ondergewaardeerd worden of onterecht in de hoek worden gezet. Gezien hun historische prestaties lijkt dat zo onterecht nog niet. In elk geval zijn de Republikeinen zelf het er over eens dat alleen Reagan zich leent voor enige trots. Deze geschiedenis in overweging nemend, moet je eigenlijk vaststellen dat Mitt Romney een voorbeeldige kandidaat is voor de Republikeinse Partij. Hij past in een traditie van kandidaten waarvan niemand enthousiast werd. Het is onwaarschijnlijk dat hij die traditie na 6 november 2012 fundamenteel zal kunnen veranderen. Het enige verschil is dat de eerder genoemde groepen kiezers binnen de Republikeinse achterban de messen geslepen hebben om de volgende keer met een nog kanslozer kandidaat te komen. Het past in die traditie.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors