Thomas Jefferson

Thomas Jefferson

door Frans Verhagen

Voor Amerikanen is Thomas Jefferson voor eeuwig het symbool van concepten als vrijheid en democratie. Al als 33-jarige legde hij voor die reputatie de grondslag door in 1776 in Philadelphia de Onafhankelijkheidsverklaring te schrijven.

De Jefferson traditie

De beginwoorden die sindsdien staan gegrifd in Amerika's collectieve geheugen:

"We hold these truths to be self-evident: that all men are created equal; that they are endowed by their Creator with inherent and inalienable rights; that among these are life, liberty and the pursuit of hapiness;"

Symbool van de democratie

De Jefferson-traditie ligt aan de basis van het Amerikaanse progressief denken. Jefferson was degene, zo schreef Charles M. Wiltse in The Jefferson Tradition in American Democracy (1960), 'via wie het politieke liberalisme van enige eeuwen in de Amerikaanse democratische traditie is opgenomen, waar het de Amerikaanse manier van leven beslissend beïnvloedde'. Aan de progressieve uitgangspunten voegde Jefferson zijn eigen variant van agrarisch denken toe, die de superioriteit prees van een zelfvoorzienende, agrarische levenswijze. De onafhankelijke boer werd een symbool voor de Amerikaanse democratie, een beeld dat nog steeds vaak wordt gebruikt.

In de negentiende en ook nog in de twintigste eeuw, stonden Jeffersonse idealen voor verzet tegen het ongebreidelde commerciële en kapitalistische denken van het Noordoosten en Midden-westen. Behalve een overdreven respect voor de agrarische manier van leven, hebben Amerikanen ook andere principes die direct kunnen worden teruggevoerd op de derde president. Hij wordt vaak gevierd, vooral in het Zuiden, als een vijand van federale macht en een voorvechter van de rechten van de individuele staten - een interpretatie van zijn denken die, op zijn zachtst gezegd, valt te betwisten.

Progressieve erfenis

Aanhangers van dit aspect van Jeffersons erfenis herinneren aan zijn strijd met Alexander Hamilton, die in het Amerikaanse pantheon van staatslieden geldt als de vertegenwoordiger van de aristocratische traditie en voorvechter van plannen voor industrialisering, nationale banken en tarieven. De progressieve erfenis van Jefferson wordt vaak verbonden via Andrew Jackson, Woodrow Wilson en Frankin Roosevelt tot en met Gary Hart, die zichzelf klassificeerde als een Jefferson-Jackson Democraat.

In The Age of Jackson omschrijft Arthur Schlesinger jr. Jacksonian democratie als 'een hardere en vastbeslotener versie van Jeffersonian democratie' en hij voegde er aan toe dat Democraten geen andere keuze hadden dan de industrialisatie, fabrieken, loonwerk, banken en kapitaal te accepteren, al was dat alles weinig aantrekkelijk voor aanhangers van Jefferson.

Afkeer van slavernij

Zuiderlingen pushten rond de Burgeroorlog ook in Jeffersons naam het concept van popular sovereignty, waarin impliciet zat opgenomen het frontier-individualisme, zelfbestuur en lokale controle (bestuur in eigen kring). Het democratisch idealisme van Jefferson en zijn afkeer van slavernij (theoretisch althans, want hij wist dat zijn tijd er nog niet rijp voor was) paste echter steeds minder bij de haatdragende rabiate racistische Democraten. De nieuwe Republikeinse Partij kon zich zonder moeite de toewijding aan mensenrechten, antislavernij en agrarische democratie idealen van Jefferson toeeigenen. Later in de negentiende eeuw waren het de Populisten die de meer radicale variant van Jeffersons democratische idealen benadrukten.

Een nieuw actieplan

Als volgens de Amerikaanse overlevering iemand mag gelden als uitvinder van het Amerika zoals we dat kennen, dan is het Thomas Jefferson. Hij verschafte de Amerikanen een grote mate van zelfbewustzijn. In de Onafhankelijkheidsverklaring gaf hij ze een nieuw actieplan. Jefferson was een ontwerper, een hele goede zelfs, zoals in Charlottesville valt te zien. En net als Monticello was de Onafhankelijkheidsverklaring een ontwerp - een praktisch ontwerp, bedoeld om een probleem op te lossen.

Zo werkte Jefferson. En net zomin als de uitvindingen in zijn huis origineel waren (hij had de meeste ideeën in Europa opgedaan), zo was de substantie van de Onafhankelijkheidsverklaring uniek. Jefferson bouwde met wat hij had opgestoken van leermeesters, en maakte produkten die het doel dienden waarvoor ze waren bedoeld.

Tot op de dag van vandaag heeft het aanroepen van Jefferson als patroon zijn waarde. Het was niet voor niets dat Bill Clinton, wiens tweede naam Jefferson is, zijn inaugurale festiviteiten in 1993 begon in Monticello. De symbolische waarde daarvan was duidelijk voor iedere Amerikaan. Zo leeft Jefferson voort, 250 jaar na zijn geboorte, die dit jaar uitgebreid wordt gevierd.

Like deze pagina

Specialisten Amerika

Stay tuned

Wil jij elke maand naar Amerika?

  • Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief boordevol foto's, prijsvragen en insider tips.
  • Ook ontvang je speciale deals van onze partners!

Aanmelden nieuwsbrief

Amerika kenner
Sponsors