Weg tot ongeveer 6 augustus

They're back!

Het was een onverwacht genoegen om Maxime Verhagen weer eens te horen deelnemen aan het debat. Met heerlijke KVP logica verweet hij Job Cohen dat die een middencoalitie (VVD, CDA en PvdA) niet realistisch vond nu gebleken was dat met de VVD een te groot gat bestond over hypotheeksubsidie en autootjes. Volgens Verhagen weer een onvervalsd staaltje PvdA dwarsliggerij dus. Voor mij was het een terugkeer in de tijd, in de tijd dat katholieken altijd precies wisten wie er de schuld was van van alles. Het zal wel aan mijn liggen maar de combinatie van de toon van Verhagen en wat hij zei, plus zijn doelstelling (meedoen en in het centrum van de macht blijven) veroorzaakten een directe afkeer. Ik heb dat gevoel niet zo met Lubbers. Dat was ook en Jezuiet, maar een veel creatievere en veel minder haatdragende dan Verhagen. Maar zo met z'n tweeën sleutelend aan een entree in de macht van loose canon Wilders in een tijd dat, dice Verhagen, de problemen van het land zo groot zijn, kun je alleen maar vaststellen dat KVP'ers nooit verslagen zijn, zelfs niet na de grootste nederlaag in hun geschiedenis. Dat rechtse kabinet komt er niet, denk ik. Het CDA zou onze Geert alleen maar verder helpen de partij leeg te eten, of de machsovername te consolideren, of, andersom, Wilders zou zich realiseren dat hij zijn katholieke kiezers weer kwijt raakt aan het CDA. Over alle schijven kan het nooit anders dan een wankel kabinet worden, nog afgezien van de vraag of Wilders kwaliteit kan leveren. Nee, het vijfpartijen kabinet blijft mijn verwachting. Moet ook kunnen als Paars Plus zo gezellig was, en als Verhagen echt meent dat hij een breed centrumkabinet wil.

Modern liberalisme

In de IHT schreef John McWorther vandaag een aardig opinie artikel over de betekenis van ‘liberalism' in de moderne politiek. Als een voorstander van het heroveren van liberalisme op de conservatieve belangenbehartigers van de VVD (zie de breuk op de hypotheekrente subsidie) vind ik het interessant hoe dat woord inderdaad alle kanten opwaaiert. Hans Wiegel noemt zich liberaal, Rutte doet dat, Pechtold als hij een expensieve bui heeft en zijn vrijzinnigheid te benauwd vindt, Halsema doet het. Kortom, wat betekent het? Ik kom daar nog op terug want het vergt meer dan een blog om dit thema goed uit te werken.

In de FT schrijft Jeffrey Sachs een opinieartikel in de reeks van artikelen die de kant heeft gewijd aan de vraag of stimuleren of bezuinigen de orde van de dag moet zijn. Sachs geeft een nuttig opsomming van taken die de overheid van Obama zou kunnen opnemen. Ik het niet met alles eens maar een aantal dingen zijn zo weggehaald uit het programma dat Obama oorspronkelijk had en het loont de moeite er nog eens naar te kijken. Vijf aspecten stipt Sachs aan. Om te beginnen moet de energiewet met zijn onpopulaire en onwerkbare cap and trade vervangen worden door een gericht beleid van investeringen in schone energie en een verbeterd power grid. Die moeten bevorderd worden door gegarandeerde prijssubsidies voor schone energie, gefinancierd door oplopend CO2 belastingen. Hmmm, het schuiven van geld op zo'n manier is vragen om problemen, maar de doelstelling is er een die Obama twee jaar geleden bepleitte. Ik heb niets meer gehoord over zijn smart power grid.

Vervolgens wil Sachs investeringen in infrastructuur in de vorm van public private financiering van snelle spoorwegen, water en afval verwerkingsfaciliteiten, en het upgraden van de wegen. Daarvoor heb je de sterke arm van de overheid nodig maar het moet een marktcomponent hebben. Eens. De nationale infrastructuurbank waarvan vorig jaar sprake was is in een groot zwart gat verdwenen.
Ten derde wilt Sachs meer uitgaven voor beroepsonderwijs en middelbaar voortgezet onderwijs, uitgaande van de harde werkelijkheid dat te veel Amerikanen de eenvoudige vaardigheden missen om in de huidige economie mee te kunnen draaien. Een vierde punt is het exporteren van infrastructuur naar Afrika en lage inkomens landen. China doet dat veel beter, betoogt Sachs. Ik kan dit niet beoordelen.
Ten slotte wil Sachs een middenlange termijn beleid dat het begrotingstekort terug laat lopen. Mijn indruk is dat Obama dat al heeft, al mag hij van mij het fiscale middel van een landelijke BTW eraan toevoegen. Sachs pleit voor een beperking van het defensiebudget met twee procent en het terugtrekken uit Irak en Afghanistan. Daar ben ik het allemaal mee eens maar politiek gezien weet je dat het niet zal gebeuren.
Zijn slotconclusie is helder: zowel Democraten als Republikeinen zijn enkel bezig met de korte termijn. De enige die er doorheen kan breken is Obama zelf - en dat hij dat zou doen was ook een verkiezingsbelofte.

Afghanistan, geef het zuiden aan de Taliban

Robert Blackwill, lid van de National Security Council onder Bush de Jongere, pleit er in een opinieartikel in de FT voor om het zuiden van Afghanistan aan de Taliban over te dragen. Hij noemt het een praktische oplossing die teleurstellend is maar recht doet aan de situatie op de grond en voorkomt dat een grotere teleurstelling zich volstrekt, het gedwongen terugtrekken uit heel Afghanistan. Al Qaida is niet meer aanwezig in Afghanistan (50 a 100 lieden, schat de CIA) maar de paar honderd AQ mensen die in Pakistan bivakkeren zouden dan wel samenwerken. Maar dat doen ze nu ook. En de VS heeft daarop een antwoord nu het land zich bewust is van de dreiging. Pakistan wordt zo geconfronteerd met iets wat het niet wil maar zelf mede tot stand brengt, een feitelijke regio in beide landen onder controle van niet-statelijke autoriteiten. Zou de Taliban zich tot het zuiden beperken? Dat hangt af van de Afghanen zelf. Zijn die bereid de rest goed aan te pakken in plaats van te leunen op de Amerikanen (Doonesbury had een prachtige strip dat afgelopen week over wat er gebeurt als Afghanen een Amerikaans campement overnemen - het werd compleet uitgekleed). Afghanistan is een lost cause als we ze door blijven gaan. De oorspronkelijk doelstelling (het wegjagen van Al Qaida en voorkomen dat ze terugkomen) is al lang bereikt. Zeker is het een lofwaardige doelstelling om vrouwen te helpen, beter onderwijs tot stand te brengen en in het algemeen het land te verheffen, maar daar was het niet om begonnen. En zelfs als lofwaardige doelstelling lijkt het te verzanden in de corruptie van Afghanistan zelf. Mooi artikel, interessante conclusie.

Jong elan

David Cameron is op bezoek bij Obama. Mooie foto op de voorpagina van de Trib: twee jonge politici met immense verantwoordelijkheden, met op de achtergrond het portret van Amerika's meest wijze president, Abraham Lincoln. Ook aardig artikel over de manier waarop Cameron en Clegg proberen de Engelse wereld te veranderen. De conclusie is dat het vooral nog visie is en geen uitvoering, maar visie, dat is waar alles begint (en waar het in Nederland aan ontbreekt). Cameron heeft geen nostalgische weke ideeën over de ‘special relationship' die de UK en de VS zouden hebben. Hij is pragmatisch en realistisch. Een verademing.

De hoge prijs van de inval in Irak

Mooi artikel voor A.J. Boekestijn en andere hitsers over de gevolgen van de inval in Irak op het binnenlands terrorisme in het Verenigd Koninkrijk. Een directeur van MI5 stelt zonder veel mitsen en maren dat de inval in Irak en de Britse deelname daaraan heeft geleid tot een explosie in de binnenlandse dreigingen in Engeland. Ze stelt ook dat er geen enkel geloofwaardig bewijs was dat Saddam ook maar iets had te maken met 9/11 en legt de verantwoordelijkheid voor die praatjes daar we ze thuishoort: bij bendeleider Cheney. Ze stelt dat de inval in Irak als gevolg had de bondgenoten hun focus op Al Qaida verloren, Osama bin Laden meer gaven dan hij ooit had kunnen denken, en leidde tot een radicalisering van binnenlandse extremisten. Een hele generatie van jongeren radicaliseerde door de inval in Irak. De geheime diensten konden de overvloed aan dreigingen niet aan. En het stelde Osama in staat in Irak te penetreren op een manier die tevoren onmogelijk was geweest. Ze vertelde er niet bij dat de oorlog in Afghanistan, nu voorbestemd om slecht af te lopen, erdoor verlengd en verergerd werd. Ten slotte zei ze dat de regering haar had gevraagd om Paul Wolfowitz, de neoconservatieve ideoloog, te verhinderen om het Irakese leger te ontbinden (nu gezien als een van de redenen voor de verslechtering in Irak na 2005). Ze had geen enkele hoop Wolfowitz te kunnen overtuigen, vertelde het hoofd van de MI5.

Kagan erdoor

Elena Kagan is door de commissie van Juridische Zaken van de Senaat voorgedragen als nieuwe rechter in het Supreme Court. De enige Republikein die zijn verstand erbij hield en niet tegen stemde was (opnieuw) Lindsey Graham van South Carolina. Hij stelde dat het ongepast was om ideologische wishful criteria aan te leggen voor rechters als ze overigens geschikt waren en keurig waren voorgedragen door de gekozen leider van het land. Het is een standpunt dat Graham niet in dank zal worden afgenomen door de rechtse rauwdouwers maar het is het enige juiste. Kagan zal nu voor augustus door de Senaat benoemd worden en kan dan aan het werk. Ondertussen is voor iedereen duidelijk dat dit proces van het nieren proeven met politieke inslag nergens toe leidt. De hoorzittingen zijn een charade. Dat is niet de schuld van de Republikeinen, althans niet alleen. De hoorzittingen over rechter Bork, in 1987, waren het begin van dit verhaal, de benoeming van een duidelijk ongeschikte rechter Clarence Thomas door de oude Bush werd door de Democraten om de verkeerde redenen bestreden. Tijd om allemaal diep adem te halen en weer eens verstandig te doen.

Vijf partijen kabinet komt eraan

Ik heb er nu wat meer over kunnen denken maar ik begrijp nog steeds niet waarom Rutte denkt dat de PvdA wel met het CDA en de VVD kan regeren maar niet met GL, D66 en de VVD. Zijn argumenten deugen niet. Natuurlijk is hij gerechtigd te zeggen dat de bezuinigingen die de VVD wil keihard moeten zijn, maar dan moet hij erbij zeggen dat een overeenstemming met de PvdA onmogelijk is. Overigens kunnen ook het CDA en de PVV alleen met wilde strapatzen aan die eisen voldoen, maar Wilders is bereid alles op te geven om te kunnen regeren. Ja, de formatie zit in het slop maar het is onzin om nu al extra parlementair te denken. Als de nood werkelijk zo hoog is dat we dat moeten doen dan moet het ook mogelijk zijn om een breed vijf partijen kabinet te construeren. Water in de wijn voor Rutte en Pechtold over de woningmarkt, doorbijten voor de PvdA over bezuinigingen. Dit spel is nog niet gespeeld.

Onnavolgbare Rutte

Paars plus gaat niet door, tot niemands verbazing. De bezuinigingen konden niet worden ingevuld tot het niveau waarop de VVD ze eiste omdat de PvdA dat te ver vindt gaan. De hypotheeksubsidie is voor de VVD onbespreekbaar. Volgende voorstel van Rutte: praten met de PvdA en het CDA. Misschien begrijpt u dat, ik niet. Als de bezuinigingen niet zijn in te vullen met de PvdA dan is dat toch niet steeds zo? Op de achtergrond wordt ook over mijn meest waarschijnlijke optie gepraat: vijf partijen. Grote Leider Wilders knort tevreden maar het valt moeilijk in te zien hoe zijn radicalisme in een stabiele regering kan worden ingebracht. Dat wordt najaarswerk.

Nieuwe financieringswet heeft interressante gevolgen

De nieuwe financieringswet die Obama deze week tekent heeft interessante bijeffecten. Om te beginnen is erin opgenomen dat olie- en mijnbouwbedrijven voor het eerst moeten laten zien wat voor betalingen ze doen aan overheden in de rest van de wereld. Deze anti-corruptiemaatregel is onderdeel van de nieuwe wet maar werd al heel lang gewenst door een deel van de politici. Amerikaanse bedrijven moeten nu de details publiceren van belastingen, royalties en andere bedragen die ze moeten neerleggen in de landen waar ze werken.
Het is een poging de geheimzinnigheid rondom oliebedrijven te doorbreken die deze ondernemingen zelf misschien ook wel goed uitkomt. Ze kunnen dan minder gemakkelijk van corrumperende invloed worden beschuldigd want iedereen kan zien waar het geld heengegaan is. In 2004 vond een congresonderzoek plaats dat verscheidene Amerikaanse oliebedrijven ervan beschuldigde allerlei duistere deals gemaakt te hebben met het regime van Equitorial Guinea en daarvoor ‘substantiële bedragen' betaald te hebben aan overheidsfunctionarissen.

Een tweede effect van de wet is een gevecht over de benoeming van het nieuwe hoof van de consumentenwaakhond, het nieuwe Consumer Financial Portection Bureau. De kandidaat daarvoor is degene die er al jaren voor heeft gevochten, Elizabeth Warren, een professor aan de Harvard Law School en degene die het congrespanel leidde dat de regeringsactiviteiten overzag bij het redden van de financiële instellingen. Warren heeft fans en tegenstanders, de laatste natuurlijk vooral de Republikeinen die van dit soort toezicht niets moeten hebben. Maar ook minister Geither van Financiën schijnt geen supporter te zijn, wat misschien tot een aardige botsing met president Obama kan leiden. De senaat moet de benoeming goedkeuren en daar wacht dus een gevecht.

Republikeinen afgetroefd

Een andere gevecht heeft Obama ontlopen door degene die invoering van de nieuwe gezondheidswet moet begeleiden, Donald Berwick, ook van Harvard maar van de Medical School, als een reces benoeming door te voeren. Dat betekent dat de Republikeinen pas hun woede kunnen ventileren over de wet en de benoeming aan het einde van 2011. Ze maken daar een hoop stampij over en dat heeft maar één reden. Niet recesbenoemingen, want die maakte Bush de Jongere voortdurend. Nee, ze hadden graag voor de verkiezingen in november de kans gehad om eens lekker tegen de gezondheidswet aan te schoppen. Een serieus debat is niet mogelijk onder de huidige omstandigheden. Dus heeft Obama dat zo goed opgelost.

November zal wel meevallen

De verkiezingen van november zullen volgens vrijwel alle voorspellers een ramp worden voor de Democraten. Dat betekent dat het wel mee zal vallen. Ik zeg dat niet omdat ik graag contrair denk, dat ook, maar ook omdat het nog lang niet duidelijk is of de kiezers inderdaad zo te hoop zullen lopen tegen de regering Obama. Het is nog niet te laat om de boodschap erin te heien dat de economie het misschien nog niet fantastisch doet maar dat het nog veel slechter gegaan zijn als de Republikeinen de scepter zwaaiden. En het kan ook geen kwaad om het geneuzel over belastingverhogingen in perspectief te plaatsen: wat er dit najaar gebeurt is dat de weggeefbelastingen voor de rijken die Bush er in 2001 doorjaste, niet worden verlengd. Dat is geen belastingverhoging en dat is rechtvaardig én het heeft economisch geen effect. Wel financieel want het levert goed geld op. Maar het frame voor de verkiezingen is gezet door de Republikeinen, zoals het CPB dat in Nederland zette. De overheid groeit te sterk, de tekorten zijn te groot, belastingverhogingen zijn slecht, Obama is een socialist. De regering moet een onderdeel daarvan kiezen en ertegen vechten en zijn eigen verhaal doen, anders kost het ze in november.

De schade in de senaat zou wel eens mee kunnen vallen dank zij de Tea Party idioten die in sommige senaatsraces de nominatie hebben verworven. In Nevada kan de mafheid van de Republikeinse kandidaat misschien de zetel redden van Harry Reid, de Democratische meerderheidsleider. In Florida zal ex goeverneur Charlie Crist, als onafhankelijke kandidaat misschien de officiële Republikein pootje haken. Leuk om te zien. Obama mag wel wat verliezen in november maar niet te veel. Het is zaak op tijd te pieken. Zoals het er nu voor staat is het dieptepunt wel bereikt, dat is een voordeel. Mijn verwachting is dat het mee zal vallen ten opzichte van dat dieptepunt.

De anti-Paars campagne is gestart

De campagne om Rutte te dwingen Paars Plus of een centrum kabinet te laten vallen ten gunste van een combi met radicaal Wilders, is begonnen. De VVD krijgt blijkbaar veel mailtjes en telefoontjes van bezorgde kiezers. Hopelijk heeft Rutte ruggengraat genoeg om zich daar niets van aan te trekken. Hij kan een historische leider worden als hij nu weet door te bijten en zich niet door zijn conservatieve vleugel laat ringeloren. Die is voor een deel uiteindelijk al weggelopen naar de PVV, voor een ander deel kaltgestelt door de wederopstanding van Rutte zelf. Dat was nergens goed voor als hij er niets mee doet. Hij moet zich niet door de Telegraaf/PVV lobby laten overdonderen.

Obama's wereldbeeld

Philip Stephens had vrijdag een verstandig commentaar in de FT - zoals altijd eigenlijk. Hij stelde dat Obama's buitenlandse politiek zowat iedereen teleur mag stellen maar dat de president zich daar niet al te veel van aan moet trekken. Zijn vijanden vinden hem soft, zijn vrienden worden niet genoeg onder de kin gekieteld (de Europeanen, maar die zuerpieten zijn nooit tevreden). Maar zegt Stephens, Obama heeft ten minste een analyse van de werelden van de Amerikaanse rol daarin.
Natuurlijk heeft Obama fouten gemaakt. Zijn juiste analyse van het Midden Oosten en zijn aanvankelijke poging om het proces te doen herleven hield geen rekening met de recalcitrantie van Nethanyahu. Helaas heeft hij voor de Israëlische premier geboden, wat Nethanyahu misschien als een overwinning kan beschouwen maar wat een lange termijn oplossing in het Midden Oosten alleen maar verder weg duwt.
Anders dan critici zeggen, meent Stephens, onderschat Obama de Amerikaanse macht en kracht niet. Obama's kijk op de wereld begint met de vaststelling dat de aard, de verdeling en de interactie van machten in de wereld is veranderd. De oude vooronderstellingen werken niet meer in een tijdperk van nieuwe grootmachten, zwakke en failed staten, kwaadwillende niet-staats actoren en dreigingen van nucleaire proliferatie en milieuproblemen.

Obama concludeerde dat de VS het best zijn macht kon gebruiken door middel van het ontwerpen en opbouwen van wereldwijde en regionale structuren om de internationale veiligheid te waarborgen. Multilateralisme plus zou je het kunnen noemen.
De macht van de VS is de macht om leider te zijn van wisselden coalities en belangenbehartigings organisaties. Zoals ex-onderminister Strobe Talbott het uitdrukte: ‘het is moeilijk om een president voor te stellen die meer toegewijd is aan de noodzaak voor effectieve ‘global governance''. Die term zet de domme Bush havikken op scherp maar dat moet dan maar. Obama zou harder moeten werken om zijn idee over de wereld ook in een strategisch perspectief om te zetten en dat te verkopen aan de Amerikanen (en de rest van de wereld). Misschien is het klimaat in Washington niet gunstig voor een verstandig beleid, concludeert Philips, en zal Obama het niet lukken om deze lijn voort te zetten. Maar er is geen behoorlijk alternatief, stelt hij vast.

Eindelijk een reguleringswet

Misschien geldt het voor alle regulerende wetgeving: je weet pas of iets werkt als er een crisis is. Senator Dodd, die zich na zijn futiele poging om de Democratische presidentsnominatie te verwerven helemaal heeft gestort op een nieuwe financieringswet, is er pragmatisch over. De wet die nu wordt aangenomen is opnieuw een succes voor president Obama, al zal hij er weinig krediet voor krijgen. De financiële instellingen willen geen regulering en het publiek is al weer vergeten dat de wereld twee jaar geleden bijna in een totale crisis verzeild raakte. Pas de volgende keer zullen we zien of deze nieuwe regulering werkt, of de juiste mensen benoemd zijn en of ze deze keer beter inschattingsvermogen hebben dan de reguleerders die het in 2007 en 2008 zover lieten komen.
In elk geval is het een grote verandering dat er nu weer wat geregeld wordt na een periode waarin de financiële wereld de handen vrij wilde hebben en dat ook goeddeels gedaan kreeg.

De wet creëert een raad van federale lieden, gerund door het ministerie van Financiën, die systematische gevaren moet herkennen en op tijd elimineren. De overheid heeft het gezag om falende instellingen te sluiten en om aandeelhouders en crediteuren hun verlies te laten nemen (de afgelopen crisis kwamen de meest succesvolle lobbyinstellingen weg zonder zelf verlies te leiden - AIG betaalde keurig 100 procent van de verzekerde rommel uit). Veder komt er een consumentenbeschermingsbureau. Niet zo machtig als bedoeld maar beter dan niets. De Volcker Rule, naar Paul Volcker, de ex-baas van de Federal Reserve en de meest gerespecteerde bankier in de wereld, zorgt ervoor dat banken niet meer ongelimiteerd voor eigen rekening en risico kunnen handelen en de resultaten op de overheid af te wentelen (als ze slecht zijn - bij goede resultaten hoor je de banken niet).

De Republikeinen blijven politieke spelletjes spelen door te wijzen of Fannie Mae en Freddie Mac, de overheids hypotheekverleners die volgens hen aan de wortel van de crisis liggen. Dat is politiek omdat in het publieke domein deze instellingen helemaal naar de Democraten worden afgeschoven en omdat het natuurlijk niets zegt over de mate waarin banken en financiers samengestelde hypotheekpakketten maakten waarmee ze gokten en verloren - op kosten van de belastingbetaler. De Republikeinse riedel is er een van meer regulering, meer overheid, meer socialisme door Obama. Dat is jammer voor Obama maar de wet is belangrijk en het is goed dat hij er nu door is, weliswaar met maar steun van drie Republikeinse senatoren, maar even zo goed: hij is aangenomen.

Pathetisch Nederland

Nou vooruit, nog één keer voetbal. We zijn een zielig volkje geworden. Medailles voor de losers, triomtocht voor ... ja, waarvoor? Robert Hughes van de IHT, de beste schrijver over voetbal, kan het alleen maar nationalisme noemen. Hij heeft gelijk. Dat Nederlandse spelers en in hun kielzog ook de slechte verliezers het allemaal wijten aan een scheidsrechtelijke dwaling is ronduit pathetisch. Er is iets grondig mis met Nederland.

12 juli

Hypocriete Amerikaanse ondernemers

Obama ligt onder vuur van de zakenwereld. Of, beter gezegd, onder vuur van de zakenlobbies, zoals de Chamber of Commerce in de VS. Je zou denken dat ondernemers minder dan twee naar nadat Obama hen gered heeft van een aanstaande depressie eerder dankbaar zouden zijn dan overdreven kritisch, maar dat soort verlicht denken is aan deze lui niet besteed. Ze sluiten mooi aan bij het Republikeinse Tea party koor dat Obama een verkapte socialist is die de economie van de VS wil collectiviseren. Wie het beleid van de president bekijkt, vraagt zich af waar ze zich druk over maken. Het gezondheidsbeleid is vooral in private banen geleid, tot ergernis van mensen die serieus meenden met hervormingen. De stimulus heeft wel of niet gewerkt, daarover zijn economen het niet eens, maar is niet de reden voor het enorme begrotingstekort. En wat willen ze dan? Minder belastingen, meer hulp en meer geld voor investeringen, onderwijs en opleidingen. Kortom, dezelfde onrealistische en in zekere mate onzinnige verwachtingen die ook de gemiddelde burger van de overheid heeft (Nederland niet uitgezonderd).

Er is gerechtigheid

Een laatste woord over het voetbal. Er is gerechtigheid. Een fantasieloos en keihard, bikkelend team verloor van een team dat paste en eindeloos probeerde openingen te creëren. Dat Van Persie zoals gebruikelijk nogal nutteloos was, Kuyt, tot dan toe de beste speler, nu onzichtbaar, dat Robben vooral goed was in het vallen en klagen (die zwaaiende armen, als vermoorde onschuld - yuk) en bovendien de mooiste kans van de wedstrijd miste, dat Van der Vaart een onbegrijpelijk oninteressante wissel was en De Jong en Van Bommel onnodige overtredingen maakten rondom de middencirkel: het was allemaal bewijs van onvermogen. Alleen Stekelenburg steeg boven zichzelf uit. De uitslag was terecht. Het was goed zo.

Was Irak nu een succesverhaal of niet?

Een mooie column van David Gardner, Global Insight, in de FT. Gardner zet eens mooi op een rijtje wat er nu over is van het idee dat de surge in Irak de oorlog daar beëindigd heeft. In de marge vraagt hij zich af wat Petraeus in Afghanistan heeft toe te voegen. Eerst Irak. Aan het einde van augustus wordt de VS geacht nog maar 50.000 troepen in Irak te hebben, tegen 165.000 op de top van de surge. De ‘bezetting' verkeert in een laatste fase, of de surge een succes was, blijft een open vraag.
Er was een enorme terugloop in geweld: van 2600 burgerdoden per maand in 2006 tot 300 per maand nu. Maar, betoogt Gardner, dat komt omdat de burgeroorlog tussen de Sunni en de Shia op zijn eind is gelopen. De Sunni's hebben verloren. Alle etnogerelateerde oorlogen komen tot een einde, zelfs op de Balkan. In Irak tellen we tienduizenden doden. Eén op de zes Iraki's, vijf miljoen mensen, zijn op de vlucht of verdreven. Bagdad is niet meer multi-gelovig maar overweldigend Shia.
De media hebben er geen aandacht meer aan besteed waardoor we denken dat de surge een succes was.

Het is waar dat Al Qaida Irak de nek om is gedraaid maar het valt te betogen dat dit meer had te maken met de afkeer van de Sunni's tegen deze bloeddorstige insluipers dan met de surge. Het was slim van Petraeus om de niet jihad Sunni's in de provincie Anbar in te zetten en 100.000 militialieden in Amerikaanse loondienst te nemen. Maar dat is en blijft een lapmiddel.
De Sunni's hebben zo iets teruggekregen sinds hun leider, Saddam, het loodje legde. Maar politiek zijn ze kaltgestelt door de Shia lijsten van premier Malaki en opstandleider al-Sadr, die in het parlement niet de grootste partijen zijn maar het politieke proces in een houdgreep hebben. De multi-religieuze partij van ex-premier Allawi, won de verkiezingen maar komt er qua macht niet aan te pas. Sunni-kiezers kunnen, á la Wilders, het gevoel krijgen dat ze er niet toe doen. De Irakese kiezers hebben meer moed en energie getoond dan de politici die ze kozen maar Irak is geen functionerende moderne bureaucratisch opgetuigde staat maar een dievennest. Kortom, het verhaal in Irak is lang niet het succes dat we kregen opgedist. Goed om daar nog eens over na te denken voordat we dezelfde succesformule loslaten op een nog disfunctioneler land, Afghanistan.

Volledige overgave

De Israelische premier Nethanyahu is op bezoek in Washington en dit keer is hij wel welkom in het Witte Huis. Wat er precies is veranderd in de Israëlische stellingnames of attitude is niet duidelijk, wel lijkt de VS bereid te zijn met Nethanyahu mee te gaan om toch enig idee van voortgang in het Midden Oosten te geven. Of, zoals columnist Millibank het in de Washington Post schrijft, misschien had Obama ook een witte vlag van overgave kunnen uithangen. De bijeenkomst werd overgoten met holle phrases van wederzijds vertrouwen, vriendschap en wat al niet. De gezichten leken niet te getuigen van veel liefde en dat was een betere indicator van wat er echt is gebeurd. Het is een behoorlijke climb down sinds de toespraak van Obama in Cairo. Toen leek hij nog een doorbraak aan te geven, een uitbraak min of meer uit de verstikkende verhouding met Israël. De actie sindsdien is nul en als het love fest van gisteren een idee geeft, zelfs negatief. Nethanyahu heeft beloofd een ‘flinke duw' te zullen geven aan het vredesproces. Yeah. Good luck.

Ondertussen in de New York Times een stevig verhaal over de mate waarin tax breaks voor giften aan settlers op de West Bank meehelpen deze illegale nederzettingen te financieren en zo direct werken tegen de buitenlandse politiek van de VS. Het verhaal refereert aan de banden die evangelische christenen hebben met Israël, niet omdat ze zo hangen aan het land of de joodse inwoners maar omdat allerlei bijbelse profetieën er zich afspelen. De ontvangers van het geld zal het uiteraard een rotzorg zijn wat de predikanten en hun volgelingen voor motieven hebben, of dat ze terug in Amerika soms rabbiaat anti-semitische taal uitslaan. In de New Yorker stond onlangs een portret van Republikeins presidentskandidaat Mike Huckabee, de man die won in Iowa. De lachende ex-predikant met de basgitaar en heel bijzondere ideeën over hoe de buitenlandse politiek van de VS eruit zou zien als hij de tent runde. In beide gevallen: goede staaltjes journalistiek.

Paars plus klopt niet met de cijfers

Ik blijf eigenwijs volhouden dat ik paars plus toch een rare constructie vind, getalsmatig, maar goed, dat is aan de VVD om uit te maken. De rest vindt het wel best. Jort Kelders borreltafel geneuzel over een zakenkabinet met zijn Bentley bezittende vrienden kunnen we gevoeglijk negeren en het zou mooi zijn als de kranten zich niet meer lieten verleiden tot opiniestukjes over minderheids of zakelijke kabinetten. Zoals Hubert Smeets in een reactie mooi opmerkte: dit waren de ideeën van prins Bernhard in 1945. Ze waren toen ook al onfris.
Maar terzake. Tjeenk Willink liet wel een goed verslag achter. Een klein regeringsakkoord, fractieleiders in de kamer (wat mij betreft ook Rutte) en veel vrije kwesties - in elk geval een dualistische verhouding tussen kamer en regering. Ik moet nog zien dat ze er op deze manier uitkomen maar het begint ergens op te lijken. In een brede coalitie zijn noch Groen Links, noch D66 echt nodig voor een meerderheid maar dat lijkt me overkomelijk als de basis breed genoeg is. En wie weet kan een onderhandelaar ook nog beide kleintjes tegen elkaar uitspelen. De regeergeilheid is zo groot dat ze tot van alles in staat zijn.

De D66 soap in Amsterdam

Nog even, hopelijk voor het laatst, over D66 Amsterdam. Vorige week heeft Ageeth Telleman de fractie verlaten, volgens het Parool omdat haar positie onhoudbaar was geworden toen er nieuwe informatie beschikbaar kwam over de onderhandelingen dit voorjaar. Die nieuwe informatie kwam via de onderzoekscommissie van Saskia Bruines, hoewel haar rapport pas in september komt. Het lijkt er meer op dat de fractie, of een wreed deel ervan, Telleman geloosd heeft. Ze was al gereduceerd tot gewoon fractielid maar blijkbaar was dat niet genoeg. Ze moest eruit. Ik vrees dat het iets vertelt over de persoonlijke verhoudingen binnen de fractie, misschien (mag ik het suggereren?) omdat de ex-fractieleider in de vorige fractie in de aanloop de lijsttrekkerverkiezingen van Telleman verloor. Het geeft het ergste te denken over het functioneren van de club en het lijkt er op dat we Telleman eigenlijk heel dankbaar moeten zijn dat dit zootje amateurs niet is gaan meebesturen. Volgende verkiezingen zal de straf volgen en daarna is besturen evenmin aan de orde. Een ware soap.

Tja, dan moet het maar

Ik moet bekennen dat ik moeilijk kan geloven dat paars plus een kans heeft. Programmatisch komen ze er wel uit, denk ik. Maar getalsmatig is het voor de VVD geen erg aantrekkelijke optie tenzij ze erop rekenen dat de conservatieve kant van D66 die partij in hun kamp plaatst. Lijkt me nogal een gok voor Rutte. Aan de andere kant, een kabinet met vijf partijen is zo breed dat het afbreukrisico misschien te groot is maar zoals ik eerder heb betoogd, kan dat door dualisme keurig worden opgelost. Voor paars plus lijkt me dat een stuk lastiger. Kan de VVD zijn achterban in toom houden? Geeft de partij niet vrij schootsveld aan het CDA en de PVV door in een getalsmatig onaantrekkelijk paars plus te stappen?

Het slechte nieuws uit Afghanistan

Generaal Petraeus heeft het commando in Afghanistan nu formeel overgenomen. Wat me bij de beelden ervan opviel, was dat de man behoorlijk krom loopt - ouder dan ik dacht. Of zou het de zwaarte van de opdracht zijn? Afghanistan is geen Irak en de surge in Afghanistan gaat dan ook heel anders. Petraeus stelde dat dit een beslissend jaar in Afghanistan wordt. Dat mag je wel zeggen. Obama zal onder vuur komen te liggen van Republikeinen als hij troepen terugtrekt terwijl er geen of nauwelijks verbetering is te zien. Anderzijds zal hij Democratische kritiek krijgen als hij in het moeras van Afghanistan blijft terwijl de vooruitzichten slecht zijn. Een dilemma waar Lyndon Johnson op sneuvelde. Ik vrees voor Obama. Los van alle andere kritiek, het gezeur van financiers en ondernemers die geen waardering hebben voor het redden van de economie door de regering Obama, is dit het meest gevaarlijke onderwerp. Weinig kans op succes, grote kans op falen.

Eindelijk verlost van Jaroslaw

Eindelijk zijn we in Polen verlost van de Kaczynski's nu het overblijvende broertje zijn strijd om het presidentschap heeft verloren. Het zou ook al te dol zijn als de vreselijke intrigrant Jaroslaw zou hebben gewonnen enkel en alleen uit sympathie met het verlies van zijn broer Lech, die omkwam als president. Zo heeft de regeringspartij van de populaire minister president Tusk tenminste een eigen vertegenwoordiger in het presidentieel paleis. Dat is beter voor iedereen.

Het juiste historische perspectief

Niet meer de grote depressie van 1931-1935 is nu het schrikbeeld van de analysten maar de fout die de regering Roosevelt in 1936 maakte door ervan uit te gaan dat de depressie voorbij was. Bezuinigingen en belastingverhogingen waren toen ineens weer de orde van de dag. De resultaten kennen we. Een nieuwe depressie die pas werd opgelost toen de oorlogsuitgaven vragen over overheidstekorten irrelevant maakten en de economie overuren begon te draaien. Het is een realistisch schrikbeeld dat de huidige regeringen aan het denken zou moeten zetten. Zelfs voor een VVD'er moet duidelijk zijn dat teruggedraaide overheidsuitgaven gecombineerd met stagnerende consumptie niet kunnen leiden tot economische groei. Waar moet de Duitse export heen als overal de vraag teruggeschroefd wordt? Wie fungeert als locomotief? Normaliter zou de VS die rol vervullen maar dat mag niet van de hypocriete Republikeinen. China zou het kunnen doen, op lager niveau, maar daar loopt men ook tegen zijn eigen grenzen aan. Waarheen gaan we exporteren? De bezuinigers mogen het vertellen.

Sorry. Foutje.

Hoe vaak mag je steken laten vallen? Moet ook een directeur van de Nederlandse Bank niet op een zeker moment de eer aan zichzelf houden? Ik kan als buitenstaander niet goed beoordelen of de gemaakte fouten structureel en verwijtbaar zijn maar ik weet wel dat het vertrouwen in de samenleving (en in de politiek) in Wellink minimaal is. Aangeschoten wild is nog de vriendelijkste term. Tijd om weg te wezen.

Politici zeuren te veel

De PVV hangt de vermoorde onschuld uit. Natuurlijk mogen ze niet meepraten. Wilders heeft de afgelopen jaren dingen geroepen en programmapunten opgesteld die hem verkiezingswinst hebben opgeleverd. Maar hij moet niet zitten zeuren dat hij daarop wordt afgerekend. De PVV zit aan de rand van de Nederlandse politiek en daar wordt niet het crisisbeleid gemaakt dat volgens zowat iedereen noodzakelijk is. Hij zeurt te veel. Pechtold en Halsema hebben hun eigen agenda van de optie van de PVV open houden om zelf in beeld te blijven maar wat zij dan weer roepen over het ‘terechte' gevoel van de Grote Leider is even onzinnig als zijn praatjes. Ook daar mogen ze hun mond wel even houden.

Burgerschap

Onder de kop ‘scholier heeft weinig met politiek, media en migranten' bericht de NRC vanavond over een onderzoek naar burgerschapsvaardigheden. Daar zijn onze Nederlandse jongeren uitzonderlijk slecht in, zo blijkt. Minder dan een kwart van de onderzochte leerlingen (het onderzoek strekt zich uit over 40 landen en 140.000 mensen) in Nederland begrijpt hoe het politieke systeem werkt. In Finland en Denemarken praten we over 55 en 60 procent. Dat leidt tot weinig interesse maar niet bij voorbaat tot een negatief oordeel over politiek. De jongeren vertrouwen in meerderheid niet de media. Op het gebied van tolerantie tegenover minderheden scoort Nederland samen met België mondiaal het slechtst! Het gaat hier dus niet over slecht geïntegreerde allochtonen maar over Nederlandse jongeren die veel geprezen Nederlandse waarden niet delen. Zorgwekkend maar ook onthullend, al moet ik erbij zeggen dat de gestelde vragen op basis waarvan dit oordeel werd geveld me wat al te gestoken overkomen.

Duidelijk is dat wij slecht zijn in het bijbrengen van burgerschap, iets dat sinds 2006 in opdracht van het parlement in het lespakket moet zitten. Het probleem is dat er geen inhoud is aangegeven (wat me op zich verstandig lijkt, dat moeten parlementen niet doen) maar ook geen ruimte voor is vrijgemaakt in het curriculum. Hoe zit dat met maatschappijleer? Mijn kinderen hebben daar toch heel behoorlijke opdrachten gemaakt. De ondervraagde onderzoeker denkt dat Nederlandse kinderen misschien minder burgerschap meekrijgen van thuis uit. Dat zou kunnen kloppen als je kunt laten zien dat burgerschapskunde ook onder Nederlandse volwassenen niet bijzonder optimistisch stemt. Ik ken daarover geen onderzoek, maar met de vinger in de lucht zou ik zeggen dat het er daarmee niet erg goed voorstaat. Maar ja, de politiek vindt dat het op school moet, als basisvaardigheid. De onderzoeker wijst ook op de verkiezingsuitslag onder scholieren die de PVV hoog deed scoren. De vraag blijft: worden leerlingen betere burgers van cursussen burgerschapskunde? Wel volgens politici die zo een probleem opgelost denken te hebben. In de praktijk hangt het direct samen met hogere opleidingen. Met andere woorden, van goed onderwijs krijg je betere burgers. Alweer een reden om gedetailleerd, groepsgerichte onderwijsspeerpunten te laten vallen.

Overlijden senator Robert Byrd (WVa)

West Virginia is een staat zonder veel doorgaande wegen. Opgesloten in de Appalachen hoeft dat ook niet. Niettemin zijn er talloze stukjes highway, twee of drie kilometer lang, allemaal met de naam Robert Byrd Highway. Dit was wat senator Robert Byrd die vannacht op 92 jarige leeftijd overleed, betekende voor West Virginia. Geld. Investeringen. New Deal programma's. Byrd was 52 jaar senator, langer dan wie dan ook. Als een ware self made man - hij groeide op in armoede - doceerde hij graag. Niet alleen vertelde hij collega's wat hun rechten en plichten waren als senator, hij hield ook mooie lezingen (for the record) over historische senatoren. Maar vooral vertelde hij presidenten waar hun uitvoerende macht ophield en de wetgevende begon. Niet dat Byrd dat altijd goed zag.

Hij was in zijn middenjaren een tegenstander van burgerrechten, zoals vrijwel alle zuidelijke Democraten - in een nog jonger ver verleden was Byrd lid van de Ku Klux Klan die toen toch echt al op zijn laatste benen liep. Maar het was zo'n beetje het enige vermaak voor een blanke in een staat waar weinig zwarten maar veel racisten woonden. Byrd was ook lang een verdediger van de oorlog in Vietnam. Later was hij een betrouwbare burgerrechten Democraat en een van de weinigen die het lef had de jonge Bush te vertellen dat hij een kolossale fout maakte door ten oorlog te trekken in Irak. Net als Ted Kennedy was Byrd noodzakelijk om de gezondheidswetgeving van Obama erdoor te jassen. Kennedy haalde de eindstreep niet, Byrd werd half dood binnengerold om zijn stem uit te brengen. Het zal hem goed gedaan hebben dat hij op die leeftijd nog steeds onmisbaar was. In termen van functioneren en meedenken over de toekomst van Amerika was Byrd echter een anachronisme. Net als de Wimbledon spelers heeft Byrd alle records gebroken, waarschijnlijk voor alle eeuwigheid. Maar het kampioenschap bleef ver weg. Tijd voor een nieuw geluid. Cru gezegd: het werd tijd dat de Senaat verlost werd van Robert Byrd. Met alle respect.

Voetbalgekte

Nou vooruit, toch wat over het voetbal dan. Alle wedstrijden op onze publieke omroep, kanaal 1 en kanaal 3. Kom er elders eens om. Wat een dienstverlening. De BBC is niet zo service gericht maar als ze wedstrijden uitzenden dan kijk ik naar die zender. Een aantal redenen. Het commentaar is niet zo debiel als dat van de Nederlandse televisie. Sorry, de mensen die de tijd vol lullen weten niet wanneer ze hun mond moeten houden. Na de wedstrijd en in de pauze krijgen we bij onze publieke omroep reclame, reclame en reclame. Daar tussenin ouwehoeren of ouwe trainers die enkel in clichés kunnen praten. Bij de BBC doen ze geen reclame en hebben ze drie verstandige mensen, inclusief een voorbeeldige Clarence Seedorf, die serieus over voetbal praten. De manier waarop de Nederlandse televisie met voetbal omgaat is, vrees ik, kenmerkend voor ons. Debiliserend, met ouwe mannen die zogenaamd provocerend zijn, en vooral veel reclame want er moet geld verdiend worden met onze publieke omroep. Weg ermee. I rest my case.

Voorspelbare geluiden

De G-20 mag u gerust negeren. Niet alleen de anti-globalisten zijn volstrekt voorspelbaar in hun destructieve statements, ook de regeringsleiders komen niet verder dan hun ingegraven stellingen. Veel interessanter is Münchau vanochtend in de Financial Times. Kan de Euro overleven? Hij denkt van niet. Hoe dat probleem op te lossen? Verwacht u vooral geen antwoord van onze regeringsleiders want die hebben geen idee.

Oorlogspresident

De conclusie van alle analyses van de McChrystal affaire dit weekend zijn duidelijk: de man was een arrogante, hardleerse typische militair die tegen de grenzen van zijn speelruimte opliep. Obama kon hem alleen maar ontslaan. Alleen de Economist, die steeds meer een afwijking naar gelovig rechts vertoont, stelt dat de affaire toont dat er terechte twijfels bestaan over Obama als ‘oorlogspresident'. Je hoeft het daarmee niet eens te zijn om toch hun analyse te kunnen delen dat het team van Obama gebreken vertoont. Maar dat is, denk ik, niet het grootste probleem. Obama heeft zich in een positie laten manoeuvreren over Afghanistan waaruit hij zich niet meer kan losmaken zonder grote schade op te lopen. Hij heeft het ‘zijn' oorlog gemaakt en daarom is het zijn probleem en niet dat van de klungel Bush die er acht jaar lang een puinhoop van maakte. De Economist stelt dat generaals meer vertrouwen hebben in Republikeinse presidenten omdat die duidelijke orders geven en op koers blijven, ook als het niet goed gaat met oorlogen. Deze conclusie lijkt me onzin, zowel historisch als over de generaals. Westmoreland kreeg alles wat hij wilde van Johnson. MacArthur kreeg genoeg touw om zichzelf op te hangen van Truman. Bush de oudere was zelf verstandig genoeg om de militairen af te remmen terwijl Bush de jongere zich liet meeslepen door civiele leunstoelstrategen waarvoor gewone soldaten het leven lieten. Geen reclame voor Republikeinse presidenten, dunkt me. Maar de manier waarop Obama Afghanistan aanpakt, is nu niet direct het bewijs dat een verstandige Democraat het beter kan.

Spelen met cijfers

Er was een interessante discrepantie op te merken bij de berichtgeving gisteren over Marokkaanse jongeren. Volgens de Telegraaf was 51 % van de jongeren tussen 15 en 25 betrokken bij een misdrijf. Volgens de Volkskrant ging het om 51 % die in aanraking is gekomen met de politie. Dat scheelt nogal wat in je beoordeling. Wat ik veel interessanter vond was dat 20 procent van de autochtone jongeren dezelfde kwalificatie kreeg. Mijn vermoeden is dat als je de variabele opleiding/inkomsten ouders gelijk houdt, de percentages aanzienlijk dichter bij elkaar liggen.
Allemaal geen excuus voor de feiten maar vooral een pleidooi om ze in perspectief te blijven zien. Dat geldt ook voor de vaststelling dat na hun 25ste de criminaliteit onder allochtonen rap daalt, vooral onder Marokkaanse Nederlanders. Minder bij Turkse Nederlanders en nog minder bij autochtone criminelen. Plenty problemen maar niet per se integratie of etnische problemen; maatschappelijke problemen zou ik zeggen.

Absurd debat

Ik heb niets te zeggen over het absurde lokjoden debat van deze week, behalve dat het absurd en licht ontregelend is. Ik zal de verleiding weerstaan om nog een groot aantal voorbeelden van uitlokking te bedenken.

Succes en problemen voor Obama

Obama krijgt volgende week een nieuw veer in zijn achterste met de nieuwe wet op de financiële regulering. Het is minder dan hij wilde maar meer dan de bankiers fijn vinden. Mooi. Beter dan niets. Ik zal u de details besparen maar het leidt hopelijk tot minder riskant gedrag van bankiers op kosten van de samenleving.
Ondertussen heeft Obama Peter Orszag verloren, zijn begrotingsdirecteur. Niet enkel omdat de man na twee jaar sowieso weg wilde maar blijkbaar ook omdat hij in het begrotingstekortendebat dichter bij Merkel en de broekriem aanhalende Europeanen staat dan bij Larry Summers en de stimulerende Amerikaanse regering. In de FT een mooie analyse waarin de optie werd voorgeschoteld dat Obama gewoon zegt: okay, dan maar een één termijn president maar ik ga nu de zaken structureel aanpakken. De enige serieuze manier om het Amerikaanse tekort te verkleinen is om een landelijke BTW in te voeren en om een stel autonoom groeiende overheidsuitgaven, met name in de ouderensubsidies, aan te pakken. Zou mooi zijn, maar, read my lips, zo heldhaftig is Obama niet.

Onbeschoft en onverdraagzaam

Wilders loopt op zijn bekende onbeschofte en onverdraagzame manier te roepen dat hij en zijn kiezers zijn buitengesloten. Dat hij zelf liefst de helft van alle kiezers buiten sluit, blijft natuurlijk onvermeld. Maar vooral de toon van verongelijktheid, verdeeldheid zaaiend gewauwel door de Grote Leider maakt opnieuw duidelijk dat hij niet geschikt is voor verantwoordelijkheid.

D66 tegen Van der Laan als burgemeester

Belachelijke keuze van de raadsfractie van D66 (of in elk geval het grootste deel daarvan) voor Jorritsma als burgemeester van Amsterdam. Als Amsterdammer kan ik alleen maar zeggen dat ik pissed off ben door dit stemgedrag. Van der Laan was overduidelijk de beste kandidaat. Met alle respect voor Jorritsma (beperkt door haar ministerschappen die me geen overweldigend succes leken), Van der Laan was de enige die in aanmerking kwam. Dat Roger van Boxtel zijn hoed nog in de ring gooide, was overbodig. Waarom dit stemgedrag? Zit de kift tegen D66 zo diep? Dan hebben we een nog groter probleem dan ik al dacht.

Willen ze echt regeren?

Pechtold heeft als argument tegen een vijf partijenkabinet gesteld dat hij niet deel wil zijn van een kabinet waarin hij niet nodig is voor een meerderheid. In zijn visie zijn alleen regeringen mogelijk die de kleinst mogelijk combinatie in de kamer vormen. Begrijpelijk dat Pechtold en Halsema geen vijfde wiel aan de wagen willen zijn maar ze buiten hun machtspositie niet voldoende uit. De PvdA heeft hen nodig om de VVD te balanceren en ik zou haast zeggen dat de VVD ze nodig heeft om zowel PvdA als CDA te balanceren. Ja, je loopt risico omdat je het kabinet niet kunt laten vallen als je op een breekpunt stuit. Tough shit. Dan vertrek je maar - zoals D66 overigens niet deed toen Afghanistan in 2006 de zaak op zijn kop zette en ze die macht hadden. Ik vind het een slecht argument. Stom dat ze hun regeergeilheid opofferen aan een machtspositie die simpelweg niet haalbaar is. Daardoor blijven ze lekker buiten de regering. Dom. Dom.

Dronkers negeren

Er zijn inmiddels heel wat kanttekeningen gezet bij het onderzoek van Jaap Dronkers dat tot de conclusie zou leiden dat etnische gemengde scholen slecht zijn voor uw kinderen. De kanttekening gaat van 'daar heb je Dronkers weer' en 'persbericht Dronkers zegt wat anders dan het onderzoek' tot de nogal fundamentele vaststelling dat Dronkers alleen onderzoek gebruikt uit andere landen en dat van toepassing verklaart op Nederland. Mijn voorstel: laten we Dronkers gewoon negeren. 

Nieuwe burgemeester

Amsterdam krijgt Eberhard van der Laan als nieuwe burgemeester. De vertrouwenscommissie van fractievoorzitters zette Jorritsma nog één op de lijst maar dat is geen reflectie (die club) van de raadsverhoudingen. Terecht dus Van der Laan en daarmee hebben we iemand over wie je hoge verwachtingen mag hebben.

Hogere strategie of toch gefröbel?

Cohens hogere strategie begrijp ik niet (of zit Samson weer te rotzooien?). Eerst moet Rosenthal nog maar weer eens CDA, VVD en PVV onderzoeken, vindt hij. Een wat doorzichtige manier om de VVD kleur te laten bekennen, niet bevorderlijk om tot een breed regenboogkabinet te komen, wat Cohens doelstelling zou moeten zijn. Misschien is hij slimmer dan ik kan doorzien, maar het lijkt me tijdverspilling. Zoals ook het gezeur van Groen Links en D66 niet meer is dan dat. Ga nou gewoon werken aan de enige realistische optie. En schiet een beetje op. Dit schaduwboksen hebben we niet nodig.

Het gat van de deur, zowel voor McChrystal als de Afghanistan strategie

Obama heeft generaal McChrystal met een ferme trap onder diens achterste de deur uit gewerkt. Terecht. De overwegingen die ik gisteren had, gekoppeld aan Lincoln en diens zoektocht naar een wel functionerende generaal, zijn bij nader inzien niet relevant. Obama overwoog dat McChrystal niet mocht worden toegestaan wat ondergeschikten was verboden, namelijk zich onverantwoordelijk en onverantwoord gedragen. Meer to the point, McCrystal ondermijnde de civiele dominantie over defensie door zich te blijven gedragen als de militair die hij in een eerder leven was, lid van special forces. Dat moet sowieso aan het denken zetten. Die special forces lui vinden zichzelf een wereld apart, zonder toezicht, zonder verantwoording. Daar valt vast wel wat voor te zeggen, maar niet als je generaal bent in een serieuze oorlog. Ten slotte moest Obama McChrystal wel dumpen omdat hij openlijk, en niet voor het eerst, de strategie en de civiele leiding van de oorlog in Afghanistan betwijfelde. De benoeming van Petraeus als opvolger betekent dat Obama vooralsnog vasthoudt aan die strategie.

Maar de affaire McChrystal heeft in elk geval één mooi effect gehad: overal wordt nu betwijfeld of de negen jaar durende oorlog in Afghanistan ergens toe gaat leiden. Dat hij niet gaat leiden tot het gewenst resultaat, een voorbeeldige natie die zichzelf uit zijn positie van armoede kan opwerken, wist iedereen al. Maar ook een overwinning op de Taliban lijkt twijfelachtig, op zijn best. En zoals Thomas Friedman terecht opmerkt, Afghanistan als land speelt verder geen rol. Who cares? Praten we over Irak, Iran of Pakistan dan hebben we het over landen die een strategische rol vervullen, voor Afghanistan geldt dat niet. De in de zeik gezette Joe Biden had gelijk toen hij het McChrystal plan vorig najaar niet geschikt achtte en zoveel mogelijk de verliezen wilde kappen in Afghanistan. Het wachten is tot Obama zijn verlies toegeeft en gaat terugtrekken. Een toekomst als de nieuwe Lyndon Johnson ligt anders in het verschiet.

Voor de Nederlandse kabinetsformatie maakt dit alles één ding kristalhelder: wegwezen uit Afghanistan. Het ondoordachte en opportunistische plannetje van D66 en Groen Links om politie te trainen en daarvoor militairen te behouden, is het discussiëren niet waard. Dit onderwerp kan snel afgehandeld worden in de formatie. Navo baas Rasmussen, die vorige week nog wat zand in de tank probeerde te gooien, moet een duidelijk antwoord krijgen. Nederland doet niet meer mee. Niet omdat we al onze plicht gedaan hebben maar omdat we geen vertrouwen hebben in de goede afloop.

D66 en GL begrijpen het niet

Blijkbaar heeft Cohen het idee van een vijfpartijencoalitie laten vallen omdat 'd66 en GL slecht reageerden'. Dat lijkt me in dubbel opzicht onverstandig. Van D66 en GL omdat het de enige manier is waarop ze in een kabinet kunnen deelnemen, voor de PvdA omdat het de enige manier is waarop de PvdA kan regeren in een kabinet waar ze minstens de helft van de macht hebben. Misschien is het hogere tacktiek of zelfs strategie van Pechtold en Halsema, maar ik begrijp werkelijk niet wat ze dan willen. Wat mij betreft legt de informateur hen met de billen bloot.

Ahmedinejad in de klem?

Interessant bericht over Ahmedinejad, de president van Iran. Gisteren verloor hij een stemming in het parlement over de beschikkingsmacht over het giga onderwijssysteem van Azad University. Dat wordt beheerst door zijn concurrent Rafsanjani en Ahmedinejad en zijn bende zouden er graag de vinger achter krijgen. Dat hij verloor in het parlement en met stevige cijfers, wordt significant geacht over Ahmedinejads positie. Maar belangrijker nog is dat de religieuze baas van het land, ayatolla Khamenei geen standpunt innam en Ahmedinejad niet verdedigde. In de FT wordt gespeculeerd over mogelijke impeachment van Ahmendinejad en er zijn al parlementsleden bezig handtekeningen te verzamelen om dat te doen. Als hij ooit verwijderd wordt, zou het via het parlement zijn. Zover is het nog lang niet, maar het is een interessante ontwikkeling.

Old generals and fading away

Generaal McChrystals toekomst is nog onduidelijk. Hij moet nog op het matje komen bij Obama vanwege zijn domme opmerkingen over de regering en over ‘zijn oorlog' in Afghanistan. Als Obama verstandig is, weigert hij het ontslag van de generaal. Obama's plannen zijn immers nauw gekoppeld aan McChrystal en een vernederde, meer bescheiden generaal die beter zijn best zal doen. Ik verwees gisteren al naar Lincoln die en dozijn generaals versleet voordat hij de juiste persoon vond en bereid was menig vernedering te ondergaan zolang een generaal maar hielp de oorlog te winnen (wat McClellan uiteindelijk niet deed, waardoor Lincolns investering slecht was, maar dat terzijde). Generaals en de regering in Washington hebben een lange geschiedenis van elkaar afkammen. Zelfs de verstandige Eisenhower liet zich soms wat ontvallen. Obama kan ook een ander precedent volgen: Harry Truman die generaal MacArthur ontsloeg toen die echt obstructie pleegde en het civiel gezag over de militairen bedreigde. Maar dat was een geval van een heel andere orde.
Obama moet McChrystals ontslag dus niet accepteren maar wel onderkennen dat zijn Afghanistan strategie rammelt. De uitvoering loopt niet goed, zie Maja en Kandahar. Karzaï doet zijn eigen ding en is niet betrouwbaar zoals ambassadeur Eikenberry al had opgemerkt in eerdere consultatie. Afpak vertegenwoordiger Richard Holbrooke is onzichtbaar. Geweld neemt toe. Een andere rapport laat zien dat de VS de facto de Taliban en de warlords steunt door te betalen voor veilige transporten, een soort maffiose afpersing. Het zal niet meevallen maar misschien moet erkend worden, ook door Obama, dat het niets wordt in Afghanistan. Hoe dat te verkopen is het volgende probleem.

Logisch vervolg

Rosenthal gaat nu VVD, PvdA en CDA onderzoeken. Logische stap. Als er programmatisch mogelijkheden zijn, zal snel blijken dat de verhoudingen niet goed zijn in termen van getallen. Dan kunnen Groen Links en D66 er bij komen - beide wat al te belust op meeregeren - om het plaatje te completeren. Gaat naar verwachting.

Grote leider, groot bedrog

Ik lees dat Grote Leider Wilders zijn raadszetel in Den Haag opgeeft. Niet te combineren met het werk in de kamer. We blijven turven hoe vaak de leider zijn kiezers zand in de ogen strooit.

Praten met het CDA

Nou, dat is tenminste duidelijk. Paars plus is snel afgeserveerd. En terecht. Het kon niet werken. De volgende stap is eenvoudig: vijf partijen. Misschien als eerste stap overleg van VVD en CDA of ze samen kunnen optrekken in een breed kabinet waarin ze getalsmatig gelijk zijn aan links. Een risico van overleg tussen CDA en VVD is dat ze zo goed opschieten dat ze alsnog Wilders binnenlaten, maar je mag toch aannemen dat het CDA zo gek niet zal zijn.
Gisteren mocht Coen Teulings zijn CPB stalletje nog eens uitzetten. Iedereen moet er toch van doordrongen zijn dat een breed kabinet nodig is en niet een halfwassen variant. Kom op jongens, tempo maken.

Loslippige generaals moeten ontslagen worden

Generaal McChrystal heeft een interview gegeven. Aan Rolling Stone. Hij stapelt de ene domme uitspraak bovenop de andere, allemaal uitspraken die generaals niet mogen doen. Sterker, generaals moeten geen interviews geven en al helemaal niet aan Rolling Stone. De beste actie van Obama zou zijn om McChrystal te ontslaan. Maar het is ook zijn beste generaal en dus zal Obama op Lincolnesque manier de generaal as op het hoofd moeten laten strooien en tegelijk hem de uitvoerder van zijn tot mislukken gedoemde Afghanistan beleid moeten maken. Een hels karwei. Het geweld in Afghanistan neemt hand over hand toe. Hetzelfde geldt eigenlijk voor Irak. Obama zit met twee oorlogen die hij beloofd heeft te zullen beëindigen maar waarvan iedereen nu al weet dat dit niet zal gebeuren. Hij heeft zichzelf lelijk in het pak genaaid.

Nee, geen extraparlementair kabinet. Past niet op de uitslag.

Pechtold neemt blijkbaar een bemiddelende rol op in de formatie. Ik blijf het onwaarschijnlijk vinden dat de combinatie van vier partijen tot een akkoord kan leiden omdat de getallen niet in balans zijn. Haal het CDA erbij en je hebt een breed en gebalanceerd kabinet. Lastig met de stoeltjes? Valt wel mee. Vier PvdA, vier VVD, drie CDA, twee D66 en twee GL. Premier Opstelten. Regeerakkoord van één A 4tje, dualisme zoals dualisme bedoeld is. Extraparlementaire of zelfs minderheidskabinetten lijken me in deze constellatie onzin. Er is een meerderheid in de kamer nodig, zoek die dan maar meteen.

Het is niet dat de kiezer dwaalt, de politici dwalen. Ze bieden niets aan.

Veel geanalyseer van de verkiezingsuitslag in de NRC dit weekend. Dirk Vlasblom gooit het op een permanente scheiding van de hoog opgeleiden en de laag opgeleiden. Ze leven niet in elkaars wereld, doen niet hetzelfde en denken - als ze al denken - anders. Vroeger hield geloof, of de zuil, de groepen in de samenleving nog bij elkaar, dat zou nu niet meer zo zijn. Kijk maar naar Wilders. Zegt Vlasblom. Oppervlakkig gezien heeft hij gelijk, maar er zijn zoveel hoger opgeleiden in Nederland (iedereen een drs.) dat de verklaring te wensen over laat. Afgezien van D66 en Groen Links zitten de hoger opgeleiden meer gespreid dan Vlasblom wil doen voorkomen.

Verderop stelt Dirk Jan Eppink, een Belgisch/Nederlandse intellectueel met wortels all over the world, dat het een scheiding is tussen de authentieken en de niet authentieken. Je moet je wortels hebben in Vlaanderen en ze aan de grote klok hangen om stemmen te winnen. Eppink deed dat. HIj verklaart de winst van Wilders uit zorg over vreemde immigranten, veranderde cultuur en steden, over de islam. In een kadertje verklaart Philip van Praag dat ideologie niet meer kan binden maar waarom precies, dat legt hij niet uit.

Ik kan er nog niet veel mee. Het is waar dat de hoog opgeleide Wilders (en de nog hoger opgeleide Fortuyn) laag opgeleide kiezers beter wist te bereiken dan de hoog opgeleide ambtenaren die namens de PvdA de kamer bevolken. Het is waar dat Pechtold en zijn lijst vol hoogopgeleide ambtenaren en een enkele televisieBN'er, vrijwel alleen hoog opgeleiden weten te bereiken. Tegelijk is het waar dat de VVD, geleid door hoog opgeleide belangenbehartigers erin slaagt (mogelijk als beste) om zowel laag opgeleide autoliefhebbers en Telegraaflezers die zich laten bangmaken dat hun huisje bedreigd wordt of een kastje in de auto vreselijk is, te bereiken als hoog opgeleide huizenbezitters die heel goed weten dat ze op kosten van de samenleving hun hypotheekrente kunnen aftrekken en ondernemers die tegen regelgeving zijn behalve als ze de overheid geld af kunnen troggelen en tijdelijke (bouw)maatregelen in permanente subsidies kunnen omzetten.

Kortom, het is allemaal veel gecompliceerder. Hoewel Wilders nauwelijks authentieke Venloose gewone jongens allure heeft, spreekt hij Limburgers aan van alle inkomens- en opleidingsgroepen. Uit verzet tegen de moslims die daar niet wonen? Ik betwijfel het. Het is eerder authentieke anti-randstand kift die ik mijn hele leven al ken uit het zuiden, zowel in Brabant als in Limburg. In die zin is de verzuiling nog niet afgelopen, zit de woede over de vernedering van de generaliteitslanden er nog steeds in. Geen Uhrlings of Verhagen of een andere zachte g in de top van het CDA? Waarom zouden we dan verder naar het programma kijken? Die lui van boven de rivieren nemen het weer over en daartegen stellen deze kiezers zich teweer. Alles is immers de schuld van anderen, van mensen van buiten. Zo denken ze in het zuiden al eeuwen. ‘Onze Geert' mag dan al decennia in Den Haag verkeren, hij blijft van ons en ons vertegenwoordigen. Het is authentiek vals klassenbewustzijn, zou ik haast zeggen. En ook nog vals regiobewustzijn. Authentiek? Als je denkt dat de kiezer gek is, ja!

Als gezegd, de VVD en de PvdA en ook, zij het nu minder, het CDA, zijn de enige brede partijen die zowel lage inkomens als hoge aantrekken, zowel lage opleidingen als hoge opleidingen vertegenwoordigen. Maar vooral, vreemd genoeg, de VVD. Ik zeg vreemd omdat de VVD breed, en niet onterecht, wordt gezien als de partij van de gevestigde machten, de rijken in de samenleving.

Dit slagveld van mogelijke verklaringen overziend, kan ik alleen maar zeggen dat toch uiteindelijk alleen partijen met een maatschappijbeeld, een mensbeeld, iets van stabiliteit kunnen gaan bieden. Het is niet erg dat leiders hoog opgeleid zijn als ze er maar in slagen om zo'n maatschappijbeeld te verwoorden en over te dragen, en duidelijk kunnen maken dat er zoiets is als een algemeen belang waarvoor het in ieders individueel belang is om iets bij te dragen. Kortom, ik blijf bij mijn stelling dat de ideologie een comeback moet maken.

Het hoofdcommentaar van de NRC na dit alles stelt dat de kiezers naar binnen kijken en niet naar buiten. Ze stemmen, dice NRC, op nostalgische of ronduit chauvinistische politici. De NRC stelt angst vast, angst voor verlies van het eigene. Raar genoeg verwijt de krant vervolgens politici dat ze meer geven om ideologische macht dan om staatsbelang. Dat volgt niet uit hun analyse. Mij dunkt dat ze meer geven om macht per se dan om algemeen maatschappelijk belang (what the hell is staatsbelang)?

Ik vind het geen bevredigende analyse, een tamelijk gemankeerde zelfs. Maar ja, ik ben dan ook hoog opgeleid, heb een redelijk hoog inkomen en kijk inderdaad niet de trash televisie die doorgaat voor ons publieke erfgoed, vindt weinig genoegen in het voetbalnationalisme en heb wel authentieke roots in een brede cultuur maar niet in een regio. Totaal out of step met de kiezers. Maar ik heb wel een maatschappijbeeld dat zich breed uitstrekt. Dat een algemeen belang onderkent en bereid is om daaraan sommige private belangen ondergeschikt te maken. Een beeld dat geldt voor zowel Amsterdammers als Limburgers, Oost Groningers als Rotterdammers.

En ik geloof er niets van dat die kiezers niet overtuigd kunnen worden van een algemeen maatschappelijk belang waarin ze zich vertegenwoordigd kunnen zien. Maar dan moet je het wel brengen. Dan hebben we wel leiders nodig die iets vertegenwoordigen en niet alleen zichzelf en hun machtspositie. De afgelopen verkiezingscampagne ging daar niet over en we kregen het resultaat dat de campagne verdiende, en nu ook de tombola van analyses die onze politieke cultuur verdient.

Homogene scholen

Volgens onderwijssocioloog Jaap Dronkers presteren kinderen beter in een homogene culturele groep, of dat nu een etnische of niet etnische groep is. Ik heb niet alle details gelezen maar zijn toelichting maakt duidelijk dat een zwarte school op zich niet slecht hoeft te zijn voor kinderen maar dat het lastig is als er vijf of zes verschillende etnische culturen in de klas zitten. Dan is de docent meer tijd kwijt met het zaakje bij elkaar houden en verschillen overbruggen dan met les geven. Ik kan niet beoordelen of het onderzoek klopt of niet, het resultaat is niet onlogisch. Maar als ervaringsdeskundige kan ik vertellen dat de 7e Montessori school waarop mijn kinderen zaten prima resultaten boekte met klassen waarin kinderen zaten uit meer dan vijf verschillende etnische groepen. De conclusie die het televisiejournaal werd getrokken, namelijk dat het heel begrijpelijk is dat blanke (niet etnische werd bedoeld) ouders hun kinderen in de bakfiets laden om ze de hele stad over te sjouwen naar witte scholen. Die conclusie lijkt me, op het eerste gezicht, nog niet gerechtvaardigd door Dronkers' resultaten. Een afspiegeling van de wijk waarin mensen wonen, met alle etnische en sociaal economische variatie, lijkt me nog altijd het ideaal model. Wel goed om te kunnen vaststellen dat zwarte scholen niet per se slecht zijn maar dat verscheidene varianten van grijs een probleem kunnen opleveren (en, zou ik zeggen, geheel homogeen witte scholen omdat die sociaal geen goed resultaat opleveren). Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Woorden hebben consequenties, Wilders

Gisteren bij het journaal zette de redactie een mooie punt achter het PVV-VVD verhaal door gewoon, heel eenvoudig, een paar uitspraken van Wilders achter elkaar te zetten. Kopvoddentaks, Erdogan is een ‘freak', Fitna, dat soort dingen. Hij kan daar nu wel afstand van nemen maar de man is een wandelende tijdbom. En het illustreerde keurig waarom deze optie geen echte optie was.

Inquisitie

De beelden van de hoorzitting van het congres van de BP baas was een kangaroo court. Het ging minder om informatieverwerving dan politieke punten scoren maar dat was te verwachten. Wat altijd weer treft bij de beelden is het kleine zaaltje waarin dat gebeurt, de bekrompen sfeer en de inquisitie achtige opzet. Ik ben helemaal voor de mogelijkheden die het congres heeft om hoorzittingen te houden, onder ede. Maar het zag er wel weer erg intimiderend uit - en de vragenstellers, inclusief Henry Waxman in al zijn zelfgenoegzaamheid, wel erg vooringenomen.

Breed middenkabinet, vijf partijen

Om met Thomas von der Dunk te spreken: ik heb het voorspeld. De formatie gaat nu over een breed middenkabinet. Natuurlijk wil PvdA vier partijen en natuurlijk wil de VVD vijf partijen. Het CDA zou er slim aan doen te proberen aan boord te komen. Het geeft een opening om PVV en VVD aanhang in het zuiden terug te winnen die de oppositie niet kan geven - want dan is het CDA gedwongen zich te profileren ter rechterzijde van een breed kabinet en daar is de ruimte klein om te groeien. Geen verrassing dus dat Rosenthal gaat voor vijf en Cohen voor vier. Getalsmatig zou het me verbazen als de VVD voor vier gaat (drie is ook nog een optie, als de VVD de twee middenpartijen weet te isoleren, D66 en Groen Links). Met het CDA erbij kun je het niet meer paars noemen, dus die term kunnen we beter vergeten.

Parlementaire pers

De afgelopen dagen lijkt het wel of alle parlementaire verslaggevers in een actie rol zijn geschoten. Ze geven vooral meningen over PVV, over CDA, over de dubbelpraat van Wilders, over zijn nieuwe toon en wat we daarmee moeten doen. Mij irriteert het vooral. Als ze zich nou eens gewoon hielden aan ordinair verslaggeven? Zouden we daar niet meer aan hebben? En kunnen we dan ook verstoken blijven van interviews die niets meer of minder zijn dan het vijf keer herhalen dat iemand echt niets gaat zeggen - gisteren was De Jager bij Rosenthal. Uiteraard zei hij niets over de formatie omdat hem als minister advies gevraagd was. De wakkere reporter kon nog twee minuten aan zijn domme verslag breien door hem er toch vijf keer naar te vragen. Parlementaire pers: 'geen commentaar' is duidelijk. Hoef ik maar één keer te zien. Ik hoef niet te zien dat je je best gedaan hebt om toch een antwoord te krijgen. Als je alleen maar opinies hebt of actie wilt voeren dan kun je altijd nog naar de Telegraaf toe, daar hebben ze het journalistieke handwerk al lang bij het grof vuil gezet.
De actiekrant schrijft nu dat het CDA 'de stekker eruit haalt', een nieuwe zet in de blame game. Lastige dingen, die feiten. Vroeger had je een krant om die op een rijtje te zetten.

Buitenkansje

Leuk om te zien hoe Wilders zijn frame weet te drukken op wat er nu gebeurt. ‘CDA blokkeert rechts kabinet' roepen alle kranten hem na. Niet PVV te idioot om mee te regereren of Wilders te zeer uit op het uiteenjagen van de samenleving, maar blokkeert rechts kabinet. Leuk gevonden maar het is natuurlijk onzin. Tot nu toe heeft Verhagen zijn kaarten goed gespeeld. Etnische registratie, hoofddoekjes en andere nonsens die Wilders heeft uitgeslagen om stemmen te winnen, heeft verhagen tegen hem gebruikte (en de VVD) door te zeggen dat de VVD eerst daarover maar met de PVV overeenstemming moet bereiken. Over de economische niet-rechtse agenda van de grote leider hebben we het dan nog niet. Verhagen kan ook knopen tellen. Binnen zijn partij is het verzet tegen de PVV te groot om serieus te praten - het lijkt er zelfs op dat binnen de VVD dat verzet te groot is. En daarmee blijft Wilders precies waar hij hoort te zitten, aan de marge van de Nederlandse politiek. Maakt u geen zorgen, dat betekent niet dat hij volgende keer nog meer stemmen binnen haalt. Dan zijn we een disharmonieuze fractie verder, de voorraad zuiderlingen met een afkeer van de mannenbroeders of grootstedelingen is dan op of genezen van zijn gedachte dat hun regiogenoot iets te bieden heeft - kortom, dan gaat Wilders gewoon achteruit. Recht zo die gaat, nu kunnen we rustig werken aan een breed middenkabinet met een hervormagenda. Nou ja, rustig? Doe het snel en maak een kort en krachtig regeerakkoord en herstel het dualisme in de politiek. Buitenkansje.

Teleurstellende Obama?

De toespraak van Obama is niet goed gevallen. Achttien minuten gepruttel zonder veel concrete initiatieven, misschien was het onvermijdelijk. Het resultaat kan pas goed bekeken worden als de energiewet in het Congres behandeld wordt. Qua wetgeving heeft Obama het tot nog toe lang niet slecht gedaan. Krijgt hij die wet er door, dan is het opnieuw historisch. Even afwachten dus.

Vrienden onder mekaar

Het was natuurlijk ook niet te verwachten, maar onder oliemaatschappijen heerst er weinig solidariteit. Bij de senaatszittingen om te doorgronden hoe het zo mis kon gaan bij BP verklaarden ze om het hardst dat BP fouten gemaakt had die zij, dat spreekt voor zich, niet zouden maken. Ik geloof er niets van. Evenmin geloof ik dat ze gelijk hebben als ze zeggen dat wie de best practices volgt risicoloos kan boren. Mooi waren de details dat alle noodplannen van de andere maatschappijen waren geschreven door hetzelfde bedrijf, met alleen een andere cover voor de verschillende ondernemingen. Good business if you can get it. Papier is geduldig, zei afgevaardigde Waxman, een van de beste en scherpste analisten in het Huis.
Ook interessant is de mate waarin de regering nu actief is in het bijstaan van BP (of soms overnemen van operaties). Ken Salazar, de minister van Binnenlandse Zaken is vaak aanwezig maar vooral Nobel prijswinnaar minister Steven Chu van Energiezaken schijnt met nuttige opmerkingen te komen. Hij begrijpt wat de echte problemen zijn. Een nuttige les in deskundigheid: het helpt toch echt als een (uitvoerend) politicus weet waar hij het over heeft.

Minder energieafhankelijkheid begint bij het benzinestation niet in de golf

Ondertussen heeft Obama de kans gegrepen om een pleidooi te houden voor minder energieafhankelijkheid. Presidenten moeten zuinig zijn met toespraken vanuit het Oval Office. Maar het crisisbewustzijn is de afgelopen weken sterk toegenomen, zozeer dat Obama de oliecrisis een gebeurtenis noemde vergelijkbaar met 9/11. Dat lijkt me niet slim, maar het geeft wel aan dat de regering zich zorgen maakt. In vele opzichten.
Eigenlijk kon Obama niets anders doen dan zeggen dat hij machteloos staat. Dat het de schuld van anderen is (wat inderdaad het geval is maar niet helpt). Hij probeert het offensief te herwinnen - overheid, doe iets!
Ik koop niets voor de goedkope aanvallen op BP, al helemaal niet voor de publieke vernedering van de bazen door de president. Het is het ambt onwaardig. Het heeft niets met leiderschap te maken. Het is ingeven op gemakzuchtig populistisch gewauwel over wat een president moet doen als hij niets kan doen.
Laat hem maar met die lange termijn strategie komen waar Thomas Friedman, de columnist al zo lang om vraagt om de energie afhankelijkheid te verminderen. In die zin klopt de analogie met 9/11 wel: dit is een tweede kans om Amerikanen in hun kop te rammen dat ze een hoge prijs betalen voor hun laag geprijsde benzine. Het zou verstandig zijn om de vastgelopen energiewet in het congres er snel door te jassen maar geheel voorspelbaar menen de Republikeinen dat dit een politiek spel is dat profiteert van de olievlekken in de golf. Ze hebben gelijk en so what? Erdoor jassen en dan nog wat, zou ik zeggen.

De bodemloze put in Afghanistan

Uit Afghanistan niets dan slecht nieuws, afgezien van de opsteker dat er voor 1000 miljard aan mineralen in de bodem zit, als je ze eruit kunt krijgen. Militair gezien gaat het niet goed, dat moest zelfs generaal Petraeus toegeven in een hoorzitting, voordat hij onderuit ging in de stoffige ruimtes van het Capitool waar deze zittingen worden gehouden. Het is een lastig gegeven: vrijwel iedereen is kritisch over hoe het gaat, soms op het depressieve af, maar nog steeds zijn de betrokken landen niet bereid de consequenties van het mislukte Afghanistan beleid onder ogen te zien. Joe Biden, de vice president die zich vorig jaar een tegenstander betoonde van de surge in Afghanistan, blijft kritisch maar heeft beloofd een review in december af te wachten. Maar de uitkomst daarvan is voorspelbaar. De voorspelde stabilisering, bijvoorbeeld in en rond Marja en in Kandahar, zal niet tot stand gekomen zijn. Karzai zal steeds meer contact zoeken met de Taliban en zijn maatjes zullen steeds corrupter blijken. En, verrassing, het Afghaanse leger zal nauwelijks zijn opgebouwd tot een betrouwbaar niveau. De neiging om als scepticus vanaf het begin te zeggen: zie je wel, is groot. Maar dat zou verkeerd zijn. Ik heb en had geen vertrouwen in de doelstellingen in Afghanistan - afgezien van de simpelste, het voorkomen van terroristenkampen - en ik zou graag mijn ongelijk erkennen. Moeten vaststellen dat het wel goed gaat. Niet dus. Er wordt nu openlijk gerekend op een grotere aanwezigheid van Amerikaanse soldaten aan het einde van Obama's termijn dan aan het begin. Desastreus voor zijn geloofwaardigheid en zonde van al die dode en gewonde soldaten.

En Irak

In Irak is eindelijk het parlement bijeen gekomen na de rommelige en onbetrouwbare verkiezingen eerder dit jaar. Enige vooruitgang lijkt er niet geboekt. Malaki probeert zijn macht te behouden en het land staat stil.

Het tekortenverhaal deugt niet

Het blijft verbazen dat zelfs verstandige mensen het verhaal over de ‘noodzakelijke bezuinigingen' met huid en haar verslinden. In vrijwel alle Europese landen worden overheidsuitgaven getrimd, terwijl tegelijkertijd de consumptieve uitgaven teruglopen en de private spaargelden stijgen. Duitsland is het beste voorbeeld. De VVD en het door vrijwel iedereen aanvaarde verhaal wil doen geloven dat economische groei alleen mogelijk is als de overheidsuitgaven verder worden teruggedraaid. Dat zou nodig zijn om de privé uitgaven te doen stijgen die voor de economische groei noodzakelijk zijn. Het verband is twijfelachtig, althans in de korte termijn. We zijn nauwelijks hersteld van de grootste financiële en potentieel grootste economische ramp sinds de jaren dertig en nu maken we de fout van toen: de broekriem aanhalen terwijl de vraag juist gestimuleerd moet worden.

Het is Keynesiaans denken op zijn eenvoudigst, ik geef het toe. Wie de argumenten vollediger en meer sophisticated wil hebben doet er goed aan de Financial Times te lezen en vooral Martin Wolf.
Is het tijd om de broekriem aan te halen? Hij betwijfelt het. ‘Op zijn minst moeten we de risico's onderkennen', schrijft Wolf vandaag. ‘Uitgesteld bezuinigen levert het gevaar op van inflatie en mogelijk van default. Te vroeg bezuinigen kan leiden tot recessie en zelfs deflatie'. Vorige week legde hij dat verhaal mooi uit. Deze week koppelt hij de collectieve EU beslissing om Duits te gaan (het laten oplopen van overschotten die ze uitlenen aan landen die tekorten hebben maar de vraag stimuleren, en vervolgens die tekortenlanden - zoals de VS - verwijten dat ze de tekorten hebben) aan het risico van ‘mercantilistische oorlogvoering van de EU tegen de VS' met dreigende wereldwijde gevolgen.

Natuurlijk maken grote tekorten nerveus. Natuurlijk willen landen hun solvabiliteit onderstrepen. Maar als we de fiscale regels blind volgen, onderwijl negerend wat er in de private sector gebeurt of met de externe overschotten en tekorten, dan ‘is dat een recept voor teleurstelling en politiek conflict'. ‘Fisale stabilisering die groei ondersteunt is welkom. Premature fiscale stabilisering die groei ondermijnt is opnieuw een daad van waanzin'.
Bij de VVD lezen nogal wat mensen domme kranten zoals de Telegraaf. Maar de leiding neemt ook de FT tot zich - hoop ik. Ze zouden Martin Wolf eens moeten lezen. En de mensen die nu ineens roepen dat Wilders ongevaarlijk is omdat hij flexibel is ter wille van de macht, zouden moeten vragen dat de VVD flexibel is over zijn bezuinigingsregime ter wille niet alleen van de macht, maar van de lange termijn economische gezondheid van het land.

Mijn stukje over de gewenste terugkeer van ideologie staat nu op de pubiek gesponsorde debatsite Joop.nl (mooi doelwit voor bezuinigingen) en levert een hoop discussie op. Klik hier.

Aandacht zoeken

Wat is het nut van oproepen van Pechtold en Halsema aan de VVD om niet met de PVV te gaan regeren? Zijn ze bang de komende weken het nieuws niet te halen? Blijven ze doorzeuren over paars - de domste campagne move van D66 in een toch al bijzonder slechte campagne? Tijd om even te dimmen, zou ik zeggen.

Wie kan wie de schuld opdringen?

Ondertussen is Maxime Verhagen natuurlijk niet gek. Laat de VVD maar een deal maken met de PVV of juist breken, dan is dat ten minste duidelijk. Het CDA houdt zich afzijdig om in geval van een deal de VVD in de klem te nemen en in geval van geen deal serieus te kunnen onderhandelen. Wilders is net zo slim als Verhagen (Limburgse Jezuieten onder mekaar) en probeert juist meteen de deal kamerbreed te maken. No way. Waarom zou de partij die al zijn zetels kwijtraakte aan Wilders met de man gaan samenwerken en hem zo het gezag geven om dat verlies permanent te maken? Het CDA speelt heel terecht in op de onvermijdelijke aanvaringen in de PVV. En Wilders weet dat die aanvaringen en breukkansen minder zijn als er regeringspluche is. In de oppositie kunnen zijn discipelen vrijer hun gang gaan dan wanneer iedere dissident een regeringscrisis oplevert. De echte vraag is of Rutte sluw genoeg is om een breukpunt te vinden met de PVV dat zodanig is dat het inderdaad evident is dat met iemand die groepen in de samenleving tegen elkaar opzet niet geregeerd kan worden. Dat zal nog niet meevallen want Rutte heeft dat extremisme van Wilders nooit veroordeeld. Welk excuus zal Rutte vinden om een alles inleverende Wilders zich toch nog van het lijf te houden?

De krant en zijn columnisten

T. von der Dunk, columnist bij de Volkskrant, staat niet bekend om zijn subtiele meningen of verzorgd taalgebruik. Wel om zijn voortdurend verwijzen naar wat hij vorige keer al voorspeld heeft. Zijn laatste broddelwerkje heet ‘Wilders een machtsgeile draaikont'. De titel vertelt alles wat u hoeft te weten. Terwijl Wilders probeert zich in de beschaafde wereld in te praten, probeert von der Dunk de plek op het scheldniveau die Wilders open laat, in te nemen. Hij is geslaagd. Misschien moet de nieuwe hoofdredacteur maar eens opruiming houden.

Terug naar de ideologie

Volgens de meeste analisten is Nederland versnipperd, verdeeld, verbrokkeld. En het is waar: partijtrouw is minimaal, kiezers kijken per keer waar ze zin in hebben. Een rondje Den Haag wakker schudden, soms over links via de SP soms over rechts via de PVV. Strategisch stemmen, met de neus dicht, op Cohen, Rutte of Balkenende. Debatten die nergens over gaan geleid door journalisten die geen serieuze vragen hebben over de maatschappij visie maar vooral Toine Huys achtige ‘got you!' vragen stellen.
Ik blijf volhouden dat het grote probleem van de Nederlandse politiek ligt in het verdwijnen, of beter gezegd, het taboe verklaren van de ideologie. Het draait nu allemaal om poppetjes die wat roepen wat ze eerst getest hebben op de stemwijzer uitkomsten. Er zijn weinig partijen meer (de SP is eigenlijk de enige) die een coherente mens- en maatschappijvisie hebben waaruit als vanzelfsprekend het programma voortvloeit.

Er was een tijd dat ideologie besmet werd verklaard. Toen deden mensen er niet toe (of in elk geval leek dat zo ondanks Den Uyl en Wiegel) maar stemde je op dat maatschappijbeeld en een visie op de toekomst, van mijn part op links of op rechts. Die veren moesten worden afgeschud. Dat is zo enthousiast gebeurd dat de meeste partijen niet meer op een coherente visie zijn te betrappen. Niet de belangenbehartigers van de VVD die hun liberale erfgoed zo inleveren als de achterban erop achteruit gaat. Niet het machtsverslaafde CDA dat wel een redelijke coherente visie heeft op het maatschappelijk middenveld maar die visie is zo breed dat je geen idee hebt waar het toe leidt, behalve heel veel drukke middenveldertjes. Niet de voormalig sociaal democratische PvdA die zich zou moeten beroepen op de successen van de inclusieve verzorgingsstaat die van onze integratie zo'n succes maakt (met dank ook aan het katholieke corporatisme dat de sociale voorzieningen mee tot stand bracht) maar in plaats daarvan zwabbert en uiteindelijk uitkomt bij Cohen, het mannetje. Niet bij D66, de Pechtold partij waarvan weinig kiezers nu eigenlijk weten waar hij voor staat en op welke grondslag programma punten tot stand zijn gekomen en waar een nietszeggende ‘richtingwijzer' als ‘vertrouwen op de eigen kracht van mensen' doorgaat voor de zelfreflectie die tot programmapunten moet leiden. Zelfs niet bij Groen Links dat in zijn mengeling van links liberalisme en ouderwets etatisme toch vooral op Femke hangt. Ja, de SP, de voormalige Leninisten Marxisten, die hebben een interne logica waar je als kiezer wat aan hebt.

Deze verkiezingen, die van 2010, gingen over poppetjes, over lijsttrekkers, niet over partijen en programma's
Mijn stelling is dat de partij die de ideologie terug weet te brengen in zijn optreden en de poppetjes daarop doet volgen, in plaats van omgekeerd, de eerste zal zijn die weer een grotere groep kiezers voor langere tijd aan zich zal weten te binden. Liberalisme en sociaal democratie lijken me de beste kandidaten. Enig heruitvinden van de eigen wortels zal dan nodig zijn. Als het blijft bij belangenbehartiging en ‘wat doet u voor mij?' dan zal het rommelig blijven, met steeds wisselende aanhangen, regionale kandidaten of partijen en populistische oprispingen, van links, van rechts of van de keurige hoog opgeleiden. Terug naar de wortels. Ik snak naar partijen met een geharnaste visie die durven te zeggen: wat de rest van de partijen vindt, beste kiezers, dat moeten zij u maar vertellen. Wij hebben déze visie. In plaats daarvan is de bon mot, de one liner of het goed gekozen frame nu bepalend voor de campagne. Dat er werkelijk geen mens was die de laatste week nog geïnteresseerd of niet geïrriteerd was zou aan het denken moeten zetten.

Het brede kabinet dat er gaat komen

De kabinetsformatie dan. Het voorspelbare resultaat is, denk ik, een breed kabinet van VVD, CDA en PvdA. Als het inderdaad zo is dat het land in nood verkeert en er drastische maatregelen genomen moeten worden dan moet dat door een zo breed mogelijk gezelschap gebeuren. Vijf partijen, D66 en Groen Links erbij, zou nog beter zijn. Over de verdeeldheid zaaiende problemen kan wel overeenstemming bereikt worden, over de doelstellingen ook als iedereen wat water in de wijn doet. En de VVD mag wel gewonnen hebben, de positie van de partij is niet zodanig dat ze het beleid kan en mag dicteren. Ik zet in op de kleinere midden coalitie omdat D66 en Groen Links de invloed van klassiek rechts, VVD en CDA, zouden verwateren maar wie weet is het nuttig en nodig om beide kleintjes erbij te hebben om juist een gelijkmatige verhouding te krijgen (PvdA, GL en D66: 51, VVD en CDA: 53). Anders zou de PvdA weer in een minderheid zitten. Klein paars, waarbij het CDA wordt overgeslagen en vier partijen een deal maken, lijkt me minder waarschijnlijk omdat de VVD zich daarmee in een minderheid plaatst. PVV, VVD en CDA lijkt me uitgesloten - Wilders kan zijn permanent inleveren, niemand zal hem of zijn clubje vertrouwen.

Het mooiste zou zijn als alle fractievoorzitters gewoon in de kamer bleven en een buitenstaander van de VVD het kabinet gaat leiden (Van Opstelten?). Dat zou het dualisme ten goede komen en een klein regeerakkoord mogelijk moeten maken. Partijen in de kamer kunnen dan hun bezwaren uiten maar de regering kan het gewoon doordrukken. Niet iedere keer Torentjesoverleg.

Niet zielig, eerder pathetisch

De afgelopen dagen hoorde ik een hoop waarderende woorden voor Balkenende. Wel zielig, vond menigeen. Ik kan dat gevoel niet delen. Sterker, ik vond het zijn verdiende loon. Niets is pathetischer dan politici die niet weten wanneer ze weg moeten gaan. Het is een beroepsziekte, dat is waar. In sommige gevallen onvermijdelijk omdat termijnen nu eenmaal een bepaalde tijdsduur hebben. Daarom bleven Reagan en Bush te lang (nou ja, Bush had daar natuurlijk al niet meer horen te zitten). Gold ook voor Mitterand. Maar anderen, zoals Tatcher, Kohl, Blair, Lubbers, Kok en nu ook Balkenende hadden de keuze om eerder te vertrekken. Voor Balkenende had dat duidelijk moeten zijn toen zijn zoveelste kabinet viel. Maar nee, hij drong zichzelf aan de partij op voordat die tot zinnen kon komen. Dat kost het CDA nu een zetel of tien, schat ik zo, en mogelijk de regionale dominantie die de partij nog steeds in het zuiden had (de verzuiling mag voorbij zijn, de culturele scheidslijnen tussen gereformeerden en katholieken blijven aanwezig en Balkenende spreekt nu eenmaal niet aan bij het katholiek-Nederlandse volksdeel, zoals de mannenbroeders geen enkele afspraak met Maxime Verhagen zullen vertrouwen). Maar terug naar verdiende loon. Balkenende had gewoon moeten vertrekken. Werk gedaan, soms goed, soms slecht maar het was echt hoogste tijd. Dat hij dat niet besefte was de culminatie van zijn gemankeerde premierschap. Dat is eigenlijk toch wel zielig.

Limburg? Ach ja, Limburg! Houden niet gereformeerden, en gelijk hebben ze.

Ik was even weg na de verkiezingen. Dat helpt om het perspectief te behouden, vooral als je in België praatte met wanhopige mensen die daar een stem uit moesten brengen op een politiek systeem dat nauwelijks disfunctioneler kan.

De uitslag. Die was teleurstellend, vooral door de hoge score van de PVV. Dat had ik niet verwacht, ik heb steeds betoogd dat ze onder twintig zouden blijven. Een aantal factoren heb ik verkeerd ingeschat of niet meegenomen. Limburg met name. Ik wist uit mijn lezingencircuit al dat in het zuiden zelfs onder scholieren dat Wilders ideeën sterker leven dan elders in het land. Daar had ik te weinig consequenties aan verbonden. Maar het is aardig om vast te stellen dat als je een kaart inkleurt met PVV kiezers en een kaart invult met de gebieden in Nederland waar weinig allochtonen wonen, die er nogal gelijksoortig uitzien. Met andere woorden: vooral mensen die nooit een allochtoon in levende lijve zien, voelen zich geroepen Wilders te steunen.
Ik blijf van mening dat het vooral een proteststem is, tegen Den Haag dat zich niets van hen aantrekt (denken ze) en tegen het CDA dat een gereformeerde club is geworden die geen link heeft met het katholieke zuiden.

Dat levert slecht nieuws op, namelijk de steun voor Wilders in die regio, en goed nieuws, de grote leider is in veel opzichten een regionale kandidaat. Maar eens zien of dat beklijft. Ondertussen blijkt bij deze verkiezingen Balkenende zelf de grote vervuiler. Juist omdat hij met zijn nagels aan de macht bleef hangen (meteen kandidaat na de val van het kabinet, terwijl ieder ander wist dat hij moest vertrekken) heeft hij van het CDA een kleine partij gemaakt, die het katholieke volksdeel heeft verloren. Camiel of zelfs die boef van Verhagen zou dat gemakkelijk hebben kunnen verhelpen. Enfin, de ontzuiling vindt hier zijn laatste expressie. Het is tegelijk geruststellend en verontrustend dat die rare Limburgers naar de PVV zijn gestroomd. Over mogelijke en wenselijke kabinetten kom ik nog te spreken.

Ondertussen is het natuurlijk dramatisch dat een partij waarvan vrijwel niemand meer dan één kandidaat kent met 24 mensen in de kamer komt (ik onderken dat dit ook voor andere partijen gold, met name voor D66 maar niet alleen voor hen). Had Fortuyn er nog wat eigenwijze dwarsliggers bijzitten die je tenminste inhoudelijk met een boodschap kon sturen (hoewel er ook flaters van jewelste bijzaten), ik heb weinig verwachtingen van dit clubje dat door de grote leider van de partij met slecht één lid is uitgezocht. Maar eerlijk is eerlijk, je moet ze kans geven om zich geheel op eigen kracht te blameren.

Op reis tot maandag

Onverwachte (door mij) en treurig stemmende uitslag. Vooral dat mathematisch een coalitie met de PVV mogelijk is. Politiek is dat niet mogelijk in een liberaal en tolerant Nederland, de echte vraag is nu hoe liberaal de VVD is en hoe sociaal het CDA.

Waarom Rutte zo goed heeft gepresteerd

Mijn analyse waarom Mark Rutte het zo goed heeft gedaan is in het kort dat hij, de VVD, het verhaal bepaald hebben. Of beter gezegd, iedereen had hetzelfde verhaal en dat kwam hem goed van pas. Bovendien deed hij het verhaal op en leuke en frisse manier, dat hielp ook maar was niet beslissend. Dat verhaal, die narrative was dat er bezuinigd moest worden. Daarbij werden geen vragen gesteld, iedereen accepteerde die rare ambtelijke werkgroepen met hun twintig procent. Mijn punt is dit: als je dat het verhaal laat zijn, dan wint de partij die dat verhaal het meest geloofwaardig invult. Zo zong iedereen uit hetzelfde liederenboek maar kon Rutte de sprong naar geloofwaardigheid maken. De andere partijen hebben zich de kaas van het brood laten eten omdat ze het verhaal niet aanvielen, de VVD niet ophingen aan hun marktvoorkeuren die de crisis veroorzaakt hebben. Ze kwamen weg met hun verhaal. Lucky bastards. Of wellicht moet je zeggen dat de rest van het stel te laf was om een ander verhaal voor te schotelen.
Eigen schuld, dikke bult.

Knuistjes gebald

Mooie foto in de Volkskrant trouwens (op hun site). Alle acht de lijsttrekkers rond een tafel. Opnieuw valt op hoe keurig in het pak de zeven heren zitten. Losheid is uit. Maar kijk naar die handen, dat is pas leuk. Rutte, helemaal rechts, met één hand nonchalant in de zak, een gespreid op tafel. Toonbeeld van herwonnen zelfvertrouwen, hoe de uitslag ook wordt. Helemaal links Pechtold de knuistjes gebald in opgekropte zenuwen (ik zie dat het maar één knuistje is, de andere is van Roemers die zich breed maakt). Cohen die zijn handen licht gespreid en met de vingers tegen elkaar voor zich houdt en niet de steun van de tafel nodig heeft. Dat geldt ook voor Balkenende die de handjes bescheiden en bedeesd bij naar elkaar laat reiken, alsof hij naar een preek staat te luisteren of bij Bush op bezoek is. Roemers staat breed en met gestrekte armen op zijn polsen te steunen, nog even en hij gaat Pechtold wegdrukken. Femke valt haast weg tussen al die mannetjes: ze is minstens een kop kleiner. Wilders staat er gewoon bij, alsof hij het normaal vindt erbij te horen maar geen claim legt op hogere wijsheid, een beetje zoals hij deze campagne te horen was - in het begin onbehouwen en uithalend, later zalvend maar steeds met te veel ingestudeerde one liners om het leuk te maken. Rouvoet? Ach, Rouvoet. Hij mocht erbij staan.

Israëls mad man diplomatie

Interessant verhaal in NYT over Israëlische ‘diplomatie'. In februari waren Israelische diplomaten op bezoek in China om dat land over te halen deel te nemen aan de sancties tegen Iran. Behalve de geijkte argumenten en een briefing over wat Israël weet van de opbouw van Iran kwamen ze met de waarschuwing wat het zou betekenen als Israël Iran aan zou vallen. Totale en gevaarlijke chaos in het Midden Oosten. Ik denk dat de Chinezen dat zelf ook wel hadden kunnen bedenken maar het is ontnuchterend om te realiseren dat dit Israël de ‘mad man' strategie gebruikt, dat wil zeggen, waarschuwt dat het land zich totaal onverantwoordelijk zal gedragen als het zijn zin niet krijgt. Lijkt, jazeker, inderdaad een beetje op Noord Korea en ook op wat Kissinger vroeger wel gebruikte om dingen gedaan te krijgen, waarschuwend dat Richard Nixon, zijn baas, inderdaad zo gek was als een deur. Die kwalificatie gaat ook voor het huidige Israël op.

Stemverklaring

Het was druk bij het stembureau vanochtend. Ik heb nog nooit meegemaakt dat ik (even) in de rij moest. Ik mocht twee stemmen uitbrengen. Die van mijn zoon ging naar Job Cohen. Zelf heb ik op Groen Links gestemd (ondanks mijn lidmaatschap van D66). De lange glijbaan omlaag van de virtuele cijfers en het geneuzel over Wijers en Rinnooy Kan als mogelijke premier voor D66 voltooiden een proces van wederopstanding en het missen van kansen. De twintig virtuele zetels waren Pechtold evenzeer naar de kop gestegen als bij grote leider Wilders het geval was. De straf is ontnuchterend en geloof niet dat het geen pijn doet. Problemen te over. Een behoorlijk programma maar zonder visionaire grondslag. Een leider die alles naar zich toetrekt en het Haagse laat domineren. Een lijst die teleurstelde. Een domme campagne, eerst met dat Ja en later met paars. Allemaal negatieve redenen. Positief voor Groen Links is dat het al in 2006 de kosten voor arbeid wilde verlagen en nadacht over de verzorgingsstaat, en bereid was de hoogste schijf te verhogen om het bouwwerk in stand te houden. Femke Halsema is minstens even dominant als Pechtold maar van Groen Links kan ik zonder moeite een paar andere mensen opnoemen die een goed verhaal hebben en dat regelmatig doen, van D66 maar één: Boris. Om het midden naar links te laten overhellen in plaats van naar rechts werd het Groen Links.

Stemadvies

Volgens de NRC gisteren is de paarse campagne van Pechtold een poging om te voorkomen dat kiezers naar rechts en naar links dwarrelen en D66 op ouderwetse manier wordt vermalen. Klopt, denk ik. Het zal niets opleveren. De echte reden voor de dreigende teleurstelling is en blijft dat D66 niet in staat is geweest de afgelopen jaren om een eigen gezicht neer te zetten, programmatisch en ideologisch. Het enige gezicht was Pechtold. Dat was de kracht toen, dat is de zwakte nu. Mijn stemadvies maar vast (en ik geef lafhartig een dubbel advies): stem D66 of Groen Links. Nederland zit redelijk goed in elkaar maar er moet behoorlijk aan de structuur gewerkt worden om te kunnen overleven. Dat moet gebeuren zonder dat de goede kanten van onze inclusieve samenleving overboord worden gezet zoals de belangenbehartigers van de VVD gaan doen, of de slechte kanten ervan behouden worden, zoals de conservatieven van de PvdA doen. Geef D66 en Groen Links de kracht en de macht om in het midden die hervormingen af te dwingen. Op welk van de twee u stemt maakt dan niet veel uit.

Interessante verkiezingsdag - in Amerika

Vandaag zijn er verscheidene voorverkiezingen in staten zo divers als Californië, Nevada en South Carolina. Ze beloven interessant te worden in die zin dat we kunnen zien waar de zelfdestructieve Republikeinen zichzelf terug vinden. In Californië hebben ze misschien de minste problemen. Voor de opvolger van Arnie is Meg Whitman kandidaat, ex CEO van Ebay. Het lijkt erop dat zij de nominatie zal verwerven maar ze heeft een hoop rechtse onzin moeten uitslaan om de dreiging van een Tea Party activist af te slaan. Haar tegenstander is de oude Jerry Brown, in de jaren zeventig al gouverneur. Ze zou zomaar kunnen winnen - als ze de nominatie wint (Californië mag een Democratisch bolwerk zijn, ze kiezen erg vaak Republikeinse gouverneurs als die niet al te ernstig rechts gestoord zijn).
Democratisch senator Blanche Lincoln van Arkansas ligt in haar staat onder vuur als vriend van Big Oil en van de banken. Voor een centrist nogal verregaande beschuldigingen maar de populistische anti-Washington stemming is sterkt. Nu ik daarover denk: ik moet dat verder exploreren. Het is vaste prik dat kandidaten tegen Washington ageren maar sinds Jimmy Carter (I won't lie to you) heeft het wel erg dramatische tonen gekregen. Maar let's take back our country was zowel het thema van de goede dokter Howard Dean als van de Tea Party idioten van vandaag. Net als change is het een all around, voor iedereen bruikbaar thema (inclusief de heer Wilders als hij zich niet verloor in zijn islam obsessie). Ik kom er nog op terug.
In Nevada, waar vooral rondom het absurde woestijnoord Las Vegas de hypothekencrisis hard heeft toegeslagen, dreigt een flinke puinhoop. De keuze voor de senaatsrace tegen Democratische meerderheidsleider Harry Reid, is tussen en ex beauty queen die domme dingen uitroept en een Tea Party favoriet die vindt dat gevangenen een drugtherapie moeten volgen die wordt aanbevolen door de secte van de Scientologen. Wel, good luck. Of misschien het goede gesternte van Harry Reid, die wel zal winnen in november tegen welk van beide mafketels ook.
In South Carolina, hard van het conservatieve zuiden, vertrekt Mark Sanford, ooit veelbelovend maar sinds hij het bed deelde met een maitresse in Buenos Aires terwijl hij officieel de Appalachian Trail bewandelde, het lachertje van het land (alleen John Edwards roept luider gelach op maar ook meer woede vanwege diens roekeloosheid). Kandidaat zijn opvolging is ene Nikki Haley, opgegroeid als een Sikh maar (ook) een overtuigd evangelisch christelijke activist. Haley heeft beschuldigingen van minstens twee affaires, inclusief die met de perszegsman van Sanford (ze houden het klein in het zuiden), van de hand gewezen en leidt. Een van de Republikeinse afgevaardigden in South Carolina, Bob Inglis, ligt onder Tea Party vuur omdat hij in 2008 heeft gestemd voor de redding van de banken. Hij heeft ook aanbevolen om de televisie opruier Glenn Beck af te zetten - niet de manier om Tea Party activisten te slijmen.
Kortom, vandaag wordt mogelijk beslist hoe de uitslag in november eruit gaat zien. Obama ligt niet lekker maar het zou wel eens zijn geluk kunnen zijn dat zijn tegenstanders de weg kwijt zijn. Voor een obstructie partij als de Republikeinen dat nu zijn, zou dat een plezierig verdiend loon zijn.

Afganistan, continiued

In de never ending story van Afghanistan twee nieuwe artikelen. In de Trib een verslag van een lokale militialeider die door de VS wordt betaald om diensten te verlenen en in een paar jaar een imperiumpje heeft opgebouwd dat door niemand wordt gecontroleerd (ook en zelfs niet door de geldschieters). Lekker zo die gaat. In de FT wordt gerapporteerd over een analyse van de opbouw van het Afghaanse leger door de Amerikaanse regering zelf. Er blijkt weinig van terecht te komen en daarmee is de strategie van Obama en de Navo dodelijk gewond. Volgens het eigen meetsysteem van de NAVO zouden in mei 2009 22 eenheden van dat leger ‘volledig uitgerust' moeten zijn, een ambitieuze doelstelling aangezien geen enkele eenheid zover was in 2008. Daarvan blijkt nu weinig te kloppen. Een eenheid met twaalf trucks bleek maar drie getrainde chauffeurs te hebben, over meer gecompliceerde taken moeten we het maar niet hebben. In een commentaar schrijft de krant dat het goed is dat Cameron zoveel aandacht besteedt aan de oorlog, al heeft één minister per ongeluk de waarheid gezegd. Liam Fox, minister van Defensie, zei terecht dat het VK in Afghanistan zat om de Britse veiligheid te garanderen, niet om ‘onderwijsbeleid op te zetten in een dertiende eeuws land'. Een opmerkelijke opspraak omdat hij eerlijk is. Of ik zeg dat verkeerd, dat zou het beleid moeten zijn als we erover nadachten en niet een of ander gemankeerd do good programma hadden gepromoveerd tot NAVO belang waarvoor nog steeds soldaten nutteloos sterven. De FT wil echter blijven totdat de Afghaanse regering ‘veiligheid zelf kan managen'. Dat gaat nog wel even duren.

JSF bekeringen

De PvdA is nu helemaal tegen de JSF. Beter een late bekering dan geen bekering, maar laten we niet vergeten dat het hele verspilprogramma bestaat dank zij diezelfde PvdA die ermee akkoord ging - woordvoerder in het parlement toentertijd mevrouw Dijksma. Ze maakte een sierlijke pirouet die er wat klungelig uitzag omdat ze een dom plan moest verdedigen waar ze eigenlijk tegen was. Enfin, tijd voor gezond verstand en, ja, laten we er een breekpunt van maken.

Wat doet de VK met Nyfer?

De Volkskrant heeft blijkbaar geblunderd met dat Nyfer bureau dat de koopkracht heeft doorgerekend. Zo blijkt maar weer hoe moeilijk het is om individueel niveau de gevolgen van voorstellen die nog lang geen beleid zijn, door te rekenen. Dat is een dooddoener, ik geef het toe, maar ik had liever meer gehoord over visie dan al dat cijfergeneuzel, gestuurd door het onvermijdelijke CPB. De hoofdredactie gaat vandaag door het stof. Wel pikant dat Nyfer ook dat onderzoek deed voor de PVV naar de kosten van immigratie. Hoe bestaat het dat de Volkskrant aan hetzelfde bureau deze opdracht geeft?

De schade voor Obama

Het is moeilijk te beoordelen wat de schade van BP is voor Obama. In de Trib een zoals altijd heldere column van Albert Hunt die probeert het verhaal op een rijtje te zetten. En het ís een teken van insulair gedrag dat er te laat gereageerd werd, op een te afstandelijke manier. Het is ook niet de eerste keer dat dit gebeurt. De reactie op de kerstmisbommenman duurde ook enige tijd omdat Obama in Hawaii zat, terwijl je verwacht dat een alert Witte Huis daar scenario's voor klaar heeft liggen. De berichten dat tot twee maal toe een Democratische uitdager een baantje is aangeboden om hem te doen verdwijnen, zijn niet uniek voor Democraten maar vertellen dat Obama helemaal niet van de verandering is. Bovendien was in één geval, in Pennsylvania, de kandidaat die ze kwijt wilden beter dan de officiële kandidaat (Alan Specter). Geklungel.
En met alle wetgevende successen (laten we niet vergeten dat de stimuluswet en het redden van de autoindustrie voorkomen heeft dat de recessie diep werd) valt de regering Obama wel degelijk te verwijten dat ze het initiatief verloren heeft (en op een aantal terrein nooit heeft gehad). Een geïsoleerd Witte Huis kan alleen maar opgeschud worden door wat koppen te laten rollen of door de kring uit te breiden. Het is een normaal proces, laat ik dat erbij zeggen. Reagan zat in 1982 op een populariteit van 35 procent, George Bush de Oude was in 1990 al aan het struikelen toen de Golfoorlog hem overeind hield. Billy haalde na 1994 de bedenkelijke adviseur Dick Morris binnen en liet David Gergen, nota bene een Republikein, zijn organisatie doorlichten. Het zijn lessen die Obama ter harte zal moeten nemen. De vraag is of het in dit stadium nog verstandig is om te veranderen. Lijkt op paniek en op bevestiging van problemen. Anderzijds, niets doen lijkt op het ontkennen van problemen.

Voorspelbaar geneuzel

Tja, moet je nog woorden vuil maken aan Israël? Vrijwel alle reacties zijn voorspelbaar, inclusief die van voetbalexpert (nou ja) Frits Barend. Feit is dat de actie klungelig was, de opdracht onduidelijk, de schade groot, de Gaza boycot een probleem, de pr desastreus en het beeld van een geïsoleerd, zichzelf bevestigend Israël zorgwekkend en gevaarlijk. Ik heb weinig frisse analyses gezien, vooral veel gekwezel, Thomas Friedman voorop (zie eerder deze week).

Gemengde huwelijken

Volgens Pew Research Center in de VS is het aantal etnisch gemengde huwelijken in Amerika sinds 1960 verzesvoudigd. Van alle huwelijken in nu 14,6 procent etnisch gemengd. Van de Aziaten trouwde in 2008 30,8 procent gemengd, van de latino's 25,7 procent, van de zwarten 15,5 procent en van de causasians (blanken) 8,9 procent. Ik moet de details nog bekijken maar het lijkt mijn stelling te bewijzen dat met voldoende tijd etnische en culturele groepen gemakkelijk buiten hun groep trouwen. Je zag dat al met Ieren, Polen, Russen, Duitsers en eigenlijk alle immigranten in de VS, zoals je het ook ziet in Nederland met huwelijken tussen katholieken (of ex-) en ongelovigen of protestanten. Dat was vijftig jaar geleden hoogste ongebruikelijk en kwam weinig voor. Nu denkt niemand er echt over na (hoewel het mijn indruk is, niet door cijfers ondersteund, dat veel mensen toch dicht bij hun ouderlijke cultuur blijven, maw. niet gelovige katholieken trouwen toch nog vaak met andere niet gelovige katholieken). Maar het grotere punt is dat ook onze Nederlanders met een etnische achtergrond, of een andere geloof (moslims dus) steeds vaker buiten hun groep zullen gaan trouwen. Is een kwestie van tijd.

Hè, hè, bijna afgelopen

Ik zal blij zijn als deze campagne over is. Het gaat al helemaal niet meer over programma's, laat staan visie, maar enkel over wie premier mag worden en welke combinatie dat moet zijn. D66 heeft zich compleet opgeknoopt aan paars - zonder echter uit te sluiten dat ze zou deelnemen in een cda/vvd kabinet. Ook de aanval op Cohen blijft geopend, blijkens de commercials die D66 op de radio uitzendt. Ik vind het onverstandig om het alleen maar daarover te hebben, laat maar zien wat je in huis hebt dan kan de kiezer daar eerst over beslissen.

Moral equivalence: Syrië=Israël=Iran=moslimterroristen. Friedmans doodlopende straat

Thomas Friedman is teleurstellend in zijn column over Gaza, vandaag. Hij haalt het oude paard van stal: als je de blokkade van Israël van Gaza bekritiseert, mag je dat alleen maar doen als je tegelijkertijd zegt dat Syrië geen minister presidenten Libannon mag opblazen, Iran een maffe president heeft met rare ambities en uitspraken, dat moslim terroristen erg slecht zijn als ze bommen neerleggen in Pakistaanse moskees en zo nog wat zaken. Het is een ouderwets bull shit verhaal. Volgens Friedman is de opwinding over Gaza niet in balans met de andere vreselijkheden in de regio. Fijn. Voegt het wat toe aan de afkeer en vooral het onbegrip (het onbegrijpelijke onverstand) van Israël rondom Gaza? Nee, natuurlijk niet. Even verderop komt Friedman dan ook tot de conclusie dat het in het Israëlische belang is om op te houden met dat gedoe in Gaza en de stupide piraterij en wegen te zoeken om een blijvende vrede te vinden in hun eigen, jazeker, tamelijk vreselijke regio. Friedman hangt zijn verhaal op aan zijn altijd beleden voorkeur om Turkije in het westerse kamp te houden. Dat hoeft niet, op de merites beschouwd is Israël onverstandig bezig (het understatement van de dag). Friedman voegt niets aan de argumentatie of het kritisch denken toe door een soort moral equivalency te eisen voor vreselijke regimes in het Midden Oosten en Israël. Integendeel.

Niet de Volkskrant maar de NRC plaatste gisteren de VVD lofrede van NYT columnist John Vinocur. Mijn kritiek blijft dezelfde: een ongebalanceerd verhaal, net zo misplaatst als dat van Russel Shorto. Misschien moet de NRC dat dan ook maar plaatsen. Maar beter was geweest als ze Vinocur niet hadden opgenomen, hij heeft immers niets toe te voegen aan het denken over onze politiek, behalve dat de VVD nu kan roepen dat de NYT columnist hen de verstandigste partij vindt.

Hopelessly helpless

Obama ligt onder vuur voor de olieramp in de Golf van Mexico. Steeds meer naarmate BP er niet in slaagt de stroom te stuiten. Dat is niet logisch maar wel een feit. Alle verzet en afkeer van de overheid ten spijt, willen Amerikanen dat er iets gedaan wordt en dat het probleem wordt opgelost. Bovendien vinden zelfs normaliter verstandige mensen zoals David Gergen of Maureen Dowd dat Obama moet optreden als een soort vaderfiguur die de zorgen verwoordt van de gemiddelde Amerikaan. Gergen vindt verder dat Obama moet leiden, politiek moet leiden. Gemakkelijke praat. Het is geen vooringenomenheid om de reactie van Obama niet te vergelijken met wat Bush deed en niet deed rondom Katrina. Dat was echt van een andere orde en de overheid was daarbij direct betrokken, zowel bij het probleem als bij de pogingen oplossingen te verschaffen. Voor Obama valt er weinig aan oplossingen te bieden, behalve alle overheidsmogelijkheden in te zetten om BP te helpen. Niet dat je daar veel krediet voor krijgt.

Coalitiepoker in plaats van visie uitdragen

Het is jammer en enigszins bizar dat nu ineens partijen waarschuwend met de vinger zwaaien dat de VVD wel eens met de PVV zou gaan regeren. Jammer omdat die partijen er beter aan doen hun eigen verhaal over het voetlicht te brengen dan andere partijen aan te vallen. Bizar omdat de VVD nou eenmaal niet alleen met de PVV kan regeren (als ze dat al zou willen) en dus de waarschuwende vingers even hard naar het CDA uitgestoken zouden mogen worden. Het is tekenend voor het niveau van de verkiezingsstrijd die ontaard is in een spelletje coalitiepoker voordat de uitslagen bekend zijn. Verstandige partijen zouden zich daarvan onthouden. Helaas, die zijn er niet veel.Ik zou liever wat meer visie horen.