Als lemmingen naar de afgrond

In de Trib een op ed stuk van voormalig Rabin zegsman Uri Dromi over het thema dat ik hier al vaker heb aangekaart: de mars naar de ondergang van Israël. Het artikel verwijst naar Barbara Tuchman's boek The March of Folly, hoe historische personen de ondergang tegemoet gingen ook al hadden ze, als ze erover dachten, kunnen weten dat het nooit goed zou kunnen gaan. Voor Israël is dat de onwil om een grens te bepalen na 1967. Dat hoeft niet per se de grens van toen te zijn maar het voortkruipen van annexatie van gestolen land onder de vlag van bijbelse rechten zal nooit tot een stabiele oplossing kunnen leiden. De schrijver citeert Barak, de minister van defensie, die het onlangs met zoveel woorden zei: niet de atoomdreiging van Iran is waar Israël bang voor moet zijn maar het ontbreken van een grensmarkering in het historische land van Israël. Het vooruitzicht van een gemengd Israëlisch Palestijnse staat waarin Israël alles heeft ingepikt van waarde maar de Palestijnen qua aantal de meerderheid vormen is een van de scenario's die hij opwerpt. Een apartheid staat die niet valt vol te houden. Hij noemt het een Trojaans paard dat Israël binnenhaalt. En dat is net zo'n mooi beeld als dat van de March of Folly. En net zo dreigend.

Islamofobie, the sequel

Zoals alle succesfilms krijgt ook Wilders broddelwerkje een vervolg. De grote regisseur heeft aangekondigd dat het niet voor de verkiezingen klaar zal zijn, waarmee het wel keurig een deel van de verkiezingsstrijd is geworden. Ik hoop dat de media en de andere politici dat zullen blootleggen, zonder de man de aandacht te geven waar hij op uit is. Ik kan nog steeds niet geloven dat de potentiële achterban van Wilders diens ziektebeeld deelt. Misschien heb ik ongelijk en is 15 procent van de Nederlanders inmiddels islamofoob. Maar dat moet dan wel goed vastgelegd worden. Mensen die tegen de elite stemmen, tegen Den Haag, tegen de gevestigde machten moet wel weten wat voor lui ze helpen, de Fritsma's en de Wildersen van Nederland.

Obama moet niet proberen pragmatisch te zijn

Ik heb Frank Rich al een tijdje niet meer gelezen. De columnist van de NYT wordt door de Trib niet meer overgenomen. Dat is jammer want hij geeft deze week een bijtende analyse van het mislukken van Obama's presidentschap. 
Hij citeerde Obama in zijn rally van vorige week woensdag. "Ze wachten op ons", zei Obama over health care. In alle eerlijkheid, zei Rich, de mensen hebben het al opgegeven. En dat is precies het probleem met Obama's presidentschap. Dit is een do-or-die moment en de oppositie heeft er weinig mee te maken. Obama's wet is nu in handen van de Democraten. Als die hun president laten vallen is het finito.
Rich stelt, terecht denk ik, dat als de wet erdoor komt de verkiezingen in november zullen gaan over de economie. Hoe Obama er dan voor staat is onduidelijk - zijn boodschap dat Democraten beter voor je zijn in een recessie dan de Fox News Republikeinen is alles behalve duidelijk. Maar dat, en het huidige gemier binnen de Witte Huis staf, wijzen op een groter Obama probleem. Het probleem, zegt Rich, is niet dat Obama probeert te veel te doen, maar dat er geen consistente heldere boodschap is die alles wat hij probeert te doen bij elkaar trekt. Rich analyseert vervolgens pragmatisme en noteert, terecht, dat dit gaat over processen en niet over principes (let op pragmaten in Nederland). Obama's vrees om als partijdig over te komen heeft hem kleurloos en visieloos gemaakt. De klokt tikt door en de afrekening komt op 2 november, meent Rich.

Jammer dat er geen concurrentie is bij de lijsttrekkersverkiezingen

Alexander Pechtold wordt de lijsttrekker van D66. Er zijn geen tegenkandidaten. Dat is jammer. De kroning van leiders zonder dat er iemand is die hen uitdaagt, is geen goede zaak in democratische partijen. De verkorte procedure met verkiezingen op 9 juni maakt het lastig om een goede partijleiderstrijd uit te vechten en misschien is dat de reden dat niemand zich daarvoor opgeworpen heeft (bekentenis: ik heb er in het niet zo verre verleden wel over gedacht om dat te doen - niet om te winnen maar om te laten zien dat er wel degelijk gevarieerdheid bestaat binnen D66 en verschil van mening over de ideologische basis van de partij; maar ik heb het niet gedaan en dus is dit het laatste dat ik erover zeg). Het is jammer omdat D66 daardoor zichzelf geen kans geeft om te laten zien dat de partij meer is dan de Pechtold partij en dat er verschillende visies bestaan over de rol van een liberale partij in het politieke midden. En dat er verschil van mening is over programmatische onderwerpen - en overeenstemming gebaseerd op een mens en maatschappijbeeld.
Een paar stevige debatten daarover zouden goed geweest zijn voor D66 en voor Pechtold. Het zou D66 inhoudelijk meer op de kaart gezet hebben en de reputatie die ze graag zouden willen hebben, namelijk die van debatpartij, hebben ondersteund. Jammer daarom dat Pechtold de enige kandidaat is. En gefeliciteerd met het lijsttrekkerschap.

Doe mij maar een EMF

Voor niet specialisten is het moeilijk te beslissen of een EMF, een Europees fonds om de onzekerheden rondom de Euro te beperken, nuttig en noodzakelijk is. De FT geeft een mooi overzichtje en ik neig, als bijstander, naar een voorkeur vóór zo'n EMF. Duitsland, meestal erg voorzichtig met dit soort dingen, lijkt ook van mening veranderd.
De Q&A die de FT erover geeft is nuttig. Duidelijk is dat de EU niet goed in staat is om te gaan met een crisis à la die van Griekenland (en mogelijk een aantal andere landen). Hij bedreigde de stabiliteit van de hele EU omdat niet duidelijk is wat in het ergste geval zou kunnen gebeuren. Een EMF zou die onzekerheid kunnen beperken door duidelijk wat de procedures zijn om met problemen om te gaan. Hoe het fonds zou werken is niet helemaal duidelijk. Een Duits vorstel was om heffingen te leggen op landen die de EUR fiscale regels overtreden (daarmee dat onaantrekkelijk makend) en dat aan te vullen met leningen in de markt. Als zo'n fonds in 1999 was opgezet, schrijft Daniel Gros van het Centre for European Policy Studies, dan zou het 120 miljard Euro hebben binnengehaald en dat is voldoende om een kleine tot midden grote crisis aan te kunnen. In een crisis zou een land kunnen terugvallen op wat het had betaald, vooropgesteld dat de fiscale regels in orde waren.
Waarom dat niet aan het IMF overlaten, die is er al? De FT geeft twee redenen. De eerste is dat het de Eurozone zijn eigen lot in handen zou geven. Dat is altijd plezierig. Ten tweede zouden de EU instellingen meteen grotere macht hebben om misdragingen te straffen (nu blijkt dat iedereen wist van de Griekse machinaties maar niemand iets deed, is dat een sterk argument). Een bezwaar van tegenstanders van een EMF is dat het de effectiviteit van fiscale regels zou ondermijnen want die zetten al een beperking op tekorten. Het zou, volgens hen, het klimaat juist verzwakken in plaats van versterken. De FT denkt dat een EMF wel degelijk beter zou zijn. Nu kan Griekenland rekenen op hulp omdat het te hoge kosten meebrengt om niet te helpen. Als er een EMF was geweest, zou dat op ordelijke manier kunnen zijn afgewikkeld.
Ik denk dat ik het begrijp en het lijkt me verstandig om met dat EMF op de proppen te komen.

Israël speelt hoog spel - opnieuw

Joe Biden is pissed. En terecht. Nethanyahu's zoveelste nederzettingen belediging is een klap in het gezicht van de vice president, net op bezoek om te kijken of er voortgang mogelijk is. Het enige voordeel is dat hij het antwoord nu duidelijk heeft gekregen. Tijd om daar consequenties aan te verbinden.

Amerikaanse terugtrekking Irak op schema

In de naweeën van de Iraakse verkiezingen lijken de Amerikaanse terugtrekkingen goed op schema te liggen. Dat hoopt althans de senior US Commander in Irak. Hij denkt dat de komende maanden de Amerikaanse aanwezigheid kan worden teruggebracht van 96.000 tot 50.000 op 1 september. Aan het einde van 2011 zou de volledige terugtrekking dan voltooid moeten zijn. Generaal Odierno denkt dat dit allemaal goed gaat, tenzij er een catastrofe plaats vindt. Maar de overgang van Amerikaanse veiligheid naar Irakese veiligheid zal niet zo gemakkelijk gaan. Ook kleine catastrofes kunnen roet in het eten gooien. Maar so far, so good.

Aboutalep beschadigd

Aboutalep heeft aanzienlijke schade geleden nu hij op zijn schreden heeft moeten terugkeren op zijn besluit geen hertellingen te vragen. Vervelend, want het is niet het eerste akkefietje dat hem overkomt. Waarom ging het mis? Dat is onbegrijpelijk. Juist iemand als Aboutalep had zich moeten realiseren hoe precair zijn positie was tussen PvdA en Leefbaar.

Toe nou, JP, nog één keer proberen

Balkenende is nog niet weg. Tja, wat moet je er nog over zeggen? De tekening in de NRC van gisteren zei eigenlijk alles wat er nog over is. Een verkiezingsposter met als slogan: Balkenende. Nog één keer. Dodelijk.

Obama in de aanval

Obama is met zijn gezondheidswetgeving de boer op aan het gaan. De eerste aanval was op de verzekeringsmaatschappijen. Ik kan het niet goed beoordelen maar het lijkt me dat hij nu toch echt moet neerzetten wat de voordelen van zijn plan zijn en niet wie er allemaal tegen is. Dat doet hij indirect wel omdat het de verzekeraars zijn die de premies opjagen maar het lijkt me niet de goede strategie.

Geen hoop in het Midden Oosten

Joe Biden is nu naar het Midden Oosten gestuurd om een opening te forceren. Ik denk niet dat het wat wordt. Israël blijft lekker nederzettingen opzetten en zichzelf voor de gek houden dat het geen vrede nodig heeft. De Palestijnen zijn en blijven zielig en machteloos. Geen goede basis. De VS kan koppen tegen elkaar knallen maar Obama (Hillary?) hebben het spel weggegeven door zich te laten ringeloren over die nederzettingen. Er is geen hoop.

Kunstprijzen

Ik lees dat de Stuyvesant collectie die nu in Sotheby's wordt geveild veel meer opgebracht heeft dan verwacht. Dat verbaast me niets want de prijzen die Sotheby erbij had gezet waren absurd laag. Misschien wilden ze voorkomen dat het tegen zou vallen maar je kon op je vingers uittellen dat er hoger geboden zou worden (vooral laaggeprijsde werken waren meteen heel laag gegaan). Interessante collectie. Veel spul van museum kwaliteit, ook door het formaat. Maar ook veel gedateerd. Althans, dat gevoel kreeg ik. Dingen die in de jaren zestig en zeventig furore maakten maar waarvan je nu denkt: tja, wat moet ik ermee? En wat je dan altijd ziet is dat wat kwaliteit had, kwaliteit blijft houden.

Gelukkig niet Avatar

Ik geef niet veel om de Oscars. Maar het doet wel enigszins goed dat Avatar niet erg succesvol was. Prima vermaak maar als film niet interessant. De Hurt Locker ken ik niet maar die ga ik nu graag bekijken, net als die film over de verlopen country zanger die ik gemist had.

Verkiezingen Irak

Wat je aan die verkiezingen in Irak hebt, blijft onduidelijk. Dát er gestemd is, is ongetwijfeld vooruitgang. Maar ja, dat zei A. J. Boekestijn vier of vijf jaar geleden ook al en moet je zien wat er sindsdien is gebeurd. Eerst maar eens de uitslag afwachten.

Turkse leger aan banden

In Turkije wordt het leger nu eindelijk op zijn plek gezet. Wat belangrijker is, het laat dat toe. Sinds 1980 heeft het leger minstens vier keer ingegrepen in het Turkse politieke proces. In die jaren kwam ik als journalist in Turkije, onder meer voor de processen tegen Grijze Wolven, Koerden en Linkse radicalen. Als NAVO partner en lid van de Raad van Europa had Turkije namelijk de pretentie dat het open was, dat journalisten overal mochten komen. Nou, dat hebben we geweten. Enfin, ik hoef u niet te vertellen dat een politiestaat, gerund door het leger, weinig vrijheidsgraden kent. Terug naar nu. Het is goed dat die ongezonde rol van het leger wordt beëindigd. Ik hoop alleen dat premier Erdokan maat kan houden en de balans niet laat doorslaan naar de andere kant.

Bos en Van der Laan gaan de verkiezingen winnen

Interessante Buitenhof gisteren. Superbe Clairie Polak, om te beginnen. Het item met Doctors van Leeuwen was te lang maar dat lag niet aan haar. Ze stelde de juiste vragen maar die waren na een kwartier wel op. Doctors is indrukwekkend. Meer dan superlobbyist Brinkman waar ik maar moeilijk naar kan luisteren. Snel geld storten anders is de crisis al weer voorbij was zijn boodschap. Ja, hallo, mogen we even nadenken voordat we je club helpen?
Eberhard van der Laan was indrukwekkend, zoals hij dat meestal is. Niet ontwijkend maar ook niet politiserend en niet net doend alsof hij geen partijman is als dat relevant is. Samen met Bos is Van der Laan de troef die de PvdA deze verkiezingen gaat uitspelen. Vergeet Dijsselbloem, Samson en de rode ingenieurs en dat soort types. Bos en Van der Laan kunnen een geloofwaardige ouderwetse sociaal democraten act opvoeren. Als ze het slim aanpakken wordt de PvdA de grootste partij.

Overigens moet ik nog zien of het huidige modewoord 'versplintering' ook in de praktijk relevant zal blijken. Het lijkt me behoorlijk gevaarlijk om op basis van de gemeenteraadsverkiezingen en voordat er campagne is gevoerd al te besluiten dat verspintering het resultaat zal zijn. Zeker als Balkenende verdwijnt, en dat zou me niets verbazen, is het heel goed mogelijk dat er toch een drie partijen kabinet komt. Daarin is D66 dan de spil, zo lijkt het en dat betekent dat die partij met de billen bloot moet. In elk geval lijkt me de versplinteringsthese wat al te snel tot definitieve analyse verheven. Mooi stukje van Halsema trouwens in de Volkskrant (al valt het met die versplintering dus wel mee).

Washingtonse spelletjes

Veel artikelen deze week in Amerika over heibel in de top van de Witte Huis staf. David Axelrod versus Rahm Emmanuel. Een typische inside Washington game, in de Trib keurig uitgelegd door Albert Hunt. Aangejaagd door columnisten en via lekken aan journalisten. Met de suggestie van de oude Leslie Gelb (die zichzelf daarmee licht belachelijk maakte) om Volcker en Bzrezinski binnenland en buitenland te laten leiden. De terugkeer van zombies uit de Carter jaren. Bespottelijk. Maar goed voor veel speculaties. Hunt concludeert, terecht, dat het vooral een spelletje is en dat het belangrijker is of Obama zelf er de komende maanden in slaagt om de ziektekostenwetgeving erdoor te krijgen en als succes te verkopen en of hij in staat is om de stimulus ook echt als nuttig te verkopen - de Republikeinen en de Wall Street Journal proberen die boodschap te ondermijnen en Obama biedt te weinig weerwerk.

Het is niet geloof maar cultuur

Ik ben meestal geen grote fan van Hirsi Ali maar het artikel dat vandaag in de Trib staat is behoorlijk goed. Genuanceerder dan ze meestal klinkt over de beperkingen die de islam oplegt aan vrouwen en haar aanklacht meer plaatsend in de context van internationaal recht en internationale verplichtingen. Het enige schoonheidsfoutje is dat ze aan het eind van haar verhaal terugkomt op een 80-jarige man in Saoedi Arabië die een 12-jarig meisje kocht. Terecht klaagt ze dat SA net doet alsof de islamitische wet afwijkingen toestaat van het verdrag over de Rechten van het Kind dat Saoedi Arabië heeft ondertekend. Aan het einde stelt Hirsi Ali dat deze man die het kind trouwde ‘zijn geloof volgde'. Dat is natuurlijk niet waar. Hij volgde zijn lusten en liet die rechtvaardigen door zijn geloof. Het gaat er niet om dat geloof allerlei rariteiten verplicht of oplegt maar juist toestaat. Daar moet cultuur, politieke cultuur onder meer, paal en perk aan stellen. Daarover moet de discussie gaan, niet over dat geloof.

Pessimisme over de Euro

In de FT schrijft Wolfgang Münchau zoals gebruikelijk een heldere analyse, deze keer over waarom de Euro zwakker zal worden tegenover de dollar en het pond. De bottom line van dit verhaal, en eigenlijk van alle analyses die ik heb gelezen, is dat de Euro in een vacuüm functioneert zolang er niet meer politieke eenheid in de EU is. En de trend, met dank aan VVD en PVV, gaat nu juist de andere kant op. Daarvoor gaan we nu een prijs betalen en ik hoop dat duidelijk gemaakt wordt wie daarvoor verantwoordelijk is. Münchau schetst twee, bleke scenario's. Hij stelt vast dat per definitie de som van de publieke en de private balansen gelijk is aan de balans van de lopende rekening. Een verandering in de ene of de andere heeft effecten. Het eerste scenario is dat de lopende rekening balans hetzelfde blijft en alle aanpassingen komen door een lagere balans in de private sector. Griekenland heeft zijn publiek probleem opgelost door een privaat probleem te scheppen. Het land blijft even bankroet. Daardoor wordt het risico groter van een recessie in de private sector, geconcentreerd in het zuiden van Europa. Zou tot een opbreken kunnen leiden.
Het tweede scenario gaat uit van een aanpassing van de lopende rekening die van licht negatief naar positief zou moeten gaan. Dat kan alleen door een waardevermindering van de Euro. Ik begrijp de economische theorie maar half, vrees ik, maar wel de implicaties. In beide gevallen hebben we een zwakke euro. De speculaties tegen de euro nemen toe. Zijn conclusie is pessimistisch en dat ben ik ook: ‘We hebben altijd geweten dat een monetaire unie niet kan bestaan zonder een politieke unie op de lange termijn. Die sluwe Newyorkse investeerders (die tegen de Euro wedden) rekenen erop dat de lange termijn dichter bij is dan we dachten.'

De ware Wilders

Mijn vermoeden dat Wilders de komende honderd dagen nog wel uit de bocht vliegt met zijn anti-islam nonsens werd gisteren in Engeland bevestigd. Voor 60 Lords mocht hij zijn filmpje laten zien over de gevaren van de islam als totalitaire ideologie. Mocht dat niet duidelijk genoeg zijn dan voegde hij er nog aan toe dat Mohammed een kinderverkrachter was, een barbaar en massamoordenaar. En om te laten zien dat hij Nederland een plek op de wereldkaart zou geven als minister president omschreef hij de Turkse premier Erdokan als ‘mafkees'. Hij zou alle moslimscholen in Nederland sluiten, moslims weigeren als immigrant en burgers met dubbele paspoorten op nog nader aan te wijzen gronden het land uitzetten. Ga zo door, Wilders. Duidelijkheid. Laat de kiezers weten waar ze aan toe zijn met een PVV in de kamer. In Almere en Den Haag kunnen zijn onderknuppels laten zien dat ze helemaal niet geïnteresseerd zijn in de kiezers in die steden maar enkel in macht in Den Haag. De combinatie zou de kiezers van de PVV moeten waarschuwen wat hen te wachten staat. Maar helaas, misschien krijgt Nederland wel de politieke leiding die het land verdient.
Ondertussen ratelt Thomas von den Dunk in de VK maar door over zijn geweldige kwaliteit van voorspellingen. Hij weet zeker dat Wilders geen premier zal gaan worden. Tjonge, ik onder de indruk. Als columnist wordt hij steeds irritanter, als hij iets doordachts te melden heeft schrijft hij een opiniestuk in de NRC. Vreemd.

Nieuwe SP leiding

Ik heb geen mening over de nieuwe leider van de SP. Ziet eruit als een gezellige vent, meer van het type Marijnissen dan van Kant. Maar het poppetje is niet het probleem van de SP. Ze zijn vorige keer groter gegroeid dan goed voor hen was, er moet teruggewerkt worden naar de basis van hun ideologie, hun visie op de samenleving. Want dat was nou precies waarin ze zich onderscheidden van de andere partijen.

Geen schijn van kans voor Kant

Het is verstandig van Agnes Kant om het bijltje er bij neer te gooien, hoe moeilijk dat ook was. Je wilt altijd nog één kans om te bewijzen dat het toch goed kan gaan (vraag maar aan Rutte en Bos). Maar ze wist diep in haar hart ook dat het niet meer goed zou komen. Ze is er gewoon niet geschikt voor, dat lijsttrekkerschap. Niet de vlotheid in vele opzichten die je daarvoor nodig hebt (meebewegen, vooruitdenken, grappig zijn, temperament controleren), niet de natuurlijke houding van een stemmentrekker. Daar komt bij dat de stemmen die de SP zo groot gemaakt hebben tamelijk kwetsbaar zijn, ongeacht wie de lijsttrekker was. Ook Marijnissen zou die 25 zetels niet kunnen behouden. De achterban bestaat voor een deel uit ontevreden, boze mensen die hun negatieve karretje nu elders parkeren. De oude achterban, de ideologisch sterk bewuste linkse activist, beslaat niet meer dan een zetel of tien. De rest is sprokkelen. Marijnissen kon dat, in het Wildersloze tijdperk, maar Kant niet. Ook haar opvolger zal dat niet lukken. Het grootste probleem van de teloorgang van de SP is dat een mogelijk links front nu zoveel kleiner is - maar tegelijkertijd weten we dat die achterban helemaal niet zo links was. De opvolger, wie dat ook mag zijn, wacht een ondankbare taak met geen kans op succes op 9 juni. Overigens is alle geleuter over haar falen in de context van het 'vrouw zijn' niet meer dan dat. Geleuter.

Maarten van Rossem en het populisme

Maarten van Rossem publiceerde vorige maand een boekje over ‘hedendaags populisme', onder de titel Waarom is de burger boos? Ik heb het met genoegen gelezen, zo gaat dat met alles wat Maarten opschrijft - al houdt hij zich in en zijn de bon mots waarmee hij soms op televisie de paljas uithangt eruit geëdit. Het boekje is vooral een kleine geschiedenis van het Nederlandse parlementaire systeem na 1945 met een grote nadruk op de reacties op Paars in de vorm van Leefbaar en Fortuyn. Die delen zijn vooral een vlot opgeschreven kleine geschiedenis van die jaren - maar dan enkel vanuit het populistisch perspectief. Niet veel nieuws onder zon en ook geen vernieuwende analyse.

Iedereen die de ontwikkelingen heeft gevolgd weet dat zo'n twintig procent van de kiezers boos is (overigens vind ik dat Van Rossem wel meer had mogen doorgaan op economische angst en ontworteling van de burger dan het standaardrepertoire waarmee populisten daar gebruik van maken). Boos op Den Haag, op de wereld, op Brussel, op nieuwkomers, op anders eruitziende mensen, op van alles en nog wat. Consistentie is niet vereist, anders zou een kale, hedonistische homo met een grabbelzak aan klachten en verzuchtingen niet hun leider hebben kunnen en evenmin een product van de zittende elite, de sinds 1990 in Den Haag werkzame Wilders. Die twintig procent doolt, van de SP naar de LPF, van holle TON naar PVV (dat is overigens het echte probleem van Agnes Kant). Laat maar dolen, zegt Van Rossem, ze doen geen kwaad (afgezien van de vervuiling van de politieke sfeer maar daarover later) en ze tellen niet echt mee. De consensus in Nederland is altijd redelijk breed geweest en ook het geneuzel na de gemeenteraadsverkiezingen als zou zich een rechts-links scheiding hebben voltrokken, lijkt me onzin. Al was het maar omdat Wilders in deze klassieke traditie ook van alles in zijn politieke rommelpotje stopt dat moeilijk in die categorieën valt te scheiden.

Het is meer zo, zou ik zeggen, dat geen enkele partij meer ideologisch helder is. Ik bedoel dan niet helder in de zin van een star, vast wereldbeeld waarin alles opgeborgen moet worden, maar niet helder in de zin dat partijen niet eens meer proberen om een mens- en maatschappijbeeld op te zetten waaruit hun ideeën als vanzelfsprekend voortvloeien. Ze zijn steeds aan het lobbyen, beschermen of belangenbehartigen, of kiezersvolk voor zich behouden, waardoor bijvoorbeeld de VVD allesbehalve liberaal is en de PvdA te weinig oog heeft voor zijn eigen sociaal democratische erfgoed. Alleen het CDA met een consequent kleurloos corporatisme is in elk geval een coherent geheel. De rest is vooral een leider die probeert mensen achter zicht te krijgen, meestal niet op programmatische basis.

Een uit de hand gelopen artikel is dit boekje dus. Maar ja, alles wat Maarten schrijft, verkoopt (zeg ik jaloers). Alleen de eerste twintig pagina's over populisme in Europa en de laatste tien pagina's over de effecten van Fortuyn en Wilders op het Nederlandse politieke klimaat voegen wat toe aan het debat, zou ik zeggen. Ik ben het helemaal met Van Rossem eens dat Fortuyn en zijn navolgers het vertrouwen in de parlementaire democratie ondermijnen - al mogen de andere politici zichzelf dat aanrekenen door niet als bakens van een goed werkende parlementaire democratie op te treden en veel te veel de oren te laten hangen naar wat ze denken dat het electoraat wil horen.

Inderdaad, de media dragen daaraan bij en helaas, op zijn meer gemakzuchtige laten-we-leuk-zijn-dat-is-goed-voor-de-kijkcijfers houding, Van Rossem zelf ook. Zijn commentaar is ook een vorm van populisme, niet altijd, maar soms houdt hij zichzelf ook niet in de hand. Nederland is boos. Dat geloof ik ook. Maar de mensen zouden door de politici een spiegel voorgehouden moeten krijgen. Ik hoorde ook veel de afgelopen dagen dat Nederland angst heeft. Niet alleen Wilders roept dat, ook de grachtengordel schijnt dat te menen. Lijkt me onzin. De wortel van de het populisme in Nederland is vooral ongenoegen, Boer Koekkoek in het kwadraat.
Van Rossem verwijt Fortuyn dat hij het waanidee van de islamisering in de bloedbaan van de natie heeft geïnjecteerd. En Van Rossem geeft leuk tegengif door de simpele vraag hoe een groepje dat een minimaal deel van de samenleving uitmaakt en in hoog tempo seculariseert een gevestigde cultuur kan overweldigen. Het Calimero syndroom dat Wilders ons probeert aan te praten moet worden ondermijnd. Was Fortuyn voor die islamofobie verantwoordelijk? Dat weet ik zo net nog niet. Bolkenstein kaartte de discussie voor het eerst aan en niet zonder reden. Fortuyn gebruikte hem voor zijn boekje in 1998 over islamisering en Wilders probeert nu groepen in de samenleving tegen elkaar op te zetten onder die vlag.

Wilders is een ziek man, daarover zijn Van Rossem en ik het eens. Hij lijdt aan allerlei vormen van paranoia. Maar zijn electoraat heeft een andere bron van inspiratie waar Van Rossem wel over praat maar die hij uiteindelijk te weinig laat spreken. Van Rossems laatste pagina's over de vraag waarom Wilders met fluwelen handschoenen wordt aangepakt is typisch Van Rossem op zijn sterkst. Een goed begin, een sterk einde en een stukje ‘potted history' ertussenin dat de mensen die het volgen allang kennen. Leuk boekje, had ook een pamflet mogen zijn.

Trends, trends, trends

Geen grote verrassingen in de gemeenteraadsverkiezingen. De trends kwamen uit zoals ik al een tijdje geleden had voorzien (met de kanttekening dat de PvdA eerder aan zijn comeback is begonnen door de kabinetscrisis). D66 op een winst die minder is dan eerdere peilingen aangaven en na een campagne die bevestigde dat inhoudelijk er nog een hoop te doen valt bij de partij van Pechtold. PvdA, zoals gezegd, flink gedaald ten opzichte van het onmatige 2006 maar bezig aan de comeback naar meer dan dertig zetels op 9 juni. De PVV vind ik moeilijk in te schatten. Ik had en heb de indruk dat Wilders in een lange campagne moeite zal hebben zichzelf als aantrekkelijk alternatief te presenteren maar dat zal de tijd moeten uitwijzen. Op basis van Almere en Den Haag kun je geen trends aangeven, of het moest zijn dat Wilders heel slim uit minimale inspanning maximale aandacht heeft weten te krijgen. Of die aandacht hem goed zal bekomen, staat te bezien.

De SP steeg in 2007 meer dan de partij verdiende en krijgt daarvoor nu de rekening gepresenteerd, plus het onvoldoende uitstralen van een visie die meer is dan kritisch roepen. Groen Links stijgt lekker door. Halsema bouwt het goed op en zal op 9 juni oogsten. Rutte krijgt natuurlijk een geweldige steun in de rug met deze uitslag. Hij voerde redelijk goed campagne, met veel one liners en assertief optreden en zal het Pechtold aan de rechterzijde van D66 nog moeilijk kunnen maken. Frau Verdonk krijgt her en der voet aan de grond maar het zal niet gemakkelijk voor haar zijn om dit voor 9 juni te vertalen in zelfs maar één zetel voor haar holle ton. Lokaal is Utrecht interessant met Groen Links als grootste partij (10 zetels) en D66 als tweede (9 zetels).

Het blijft maar doorgaan

Ik kan niet zeggen dat het vooruitzicht van nieuwe verkiezingen op 9 juni me erg kan bekoren. Zo blijven we maar doorgaan in die mediamallemolen. Voor mijn eigen partij, D66, geldt nog steeds wat ik al eerder (tot vervelens toe, wellicht) heb gezegd: programmatisch heeft de partij geen gezicht. In de drie jaar die beschikbaar waren om een behoorlijk mens- en maatschappijbeeld op te zetten van waaruit logischerwijze een programma voortvloeide, is weinig op dat terrein gebeurt. Een document over vertrouwen op de eigen kracht van mensen is niet voldoende. Mensen praten over D66 vooral als de partij van Pechtold, van een andere bestuursstijl soms gemakzuchtig en gevaarlijk samengevat als het redelijk alternatief. Dat is niet voldoende om de partij body te geven. Er zijn bovendien geen landelijke gezichten die naast Pechtold iets kunnen vertellen, iets kunnen uitstralen. Het blijft allemaal hangen op Pechtold en dat is niet voldoende. Het zal tegenvallen op 9 juni, niet omdat het resultaat slecht zal zijn maar omdat de verwachtingen onrealistisch hoog gespannen waren geraakt en de euforie zo groot dat het programmatische handwerk erbij ingeschoten is.

De laatste loodjes voor de ziektekostenwetgeving

De Democraten gaan de wet op de ziektekostenverzekering erdoor rammen, zonder verder nog pogingen te doen om een supermeerderheid te krijgen. Dit proces van ‘reconciliation' (afstemmen van Senaats- en Huis versie) is daarvoor niet bedoeld en de Republikeinen zullen moord en brand schreeuwen. We kunnen dat gevoeglijk negeren. Het proces is de afgelopen decennia vooral door de Republikeinen zelf gebruikt om onder meer de belastingverlagingen van Bush erdoor te jassen en bovendien heeft de partij geen enkel constructief geluid laten horen op het terrein van ziektekosten. Zo zal Obama zijn hervorming krijgen, mag je hopen (er zijn nog wankelende, kwetsbare afgevaardigden). Het is historisch maar minder historisch dan het had kunnen zijn. Maar laten we wel wezen, over vijf jaar kijkt niemand daar meer naar.

Texas Democratisch?

In Texas heeft Republikeins senator Kay Bailey Hutchinson de primary bij haar partij verloren van zittend gouverneur Rick Perry die George W. Bush opvolgde toen die tot president werd gekozen. Perry is een conservatief met minder dan fantastische prestaties om op terug te zien. Zijn tegenstander is ex-burgemeester Bill White van Houston en dat opent voor de Democraten de deur naar het terugwinnen van de belangrijkste staats positie in Texas, een staat waar ze tot de jaren tachtig altijd sterk waren. Maar Texas blijft een heel conservatieve staat waar ook Democraten niet ver uit de conservatieve pas mogen lopen op het terrein van abortus, gun control en dergelijke. Maar de rechtervleugel in Texas raakt nu verbrokkeld door de Tea Party anti overheidsactivisten. Er ligt een mooie opening.

Kernwapens de wereld uit?

Obama is bezig met een herziening van het Amerikaanse nucleaire wapens beleid. Er komt geen no first use verklaring, zoals sommigen wilden, maar wel een flinke reductie van het arsenaal aan wapens. De nieuw strategie wordt vastgelegd in een Nuclear Posture Review, een overzicht van het Amerikaanse beleid. De no first strike optie werd voorgestaan door critici die bang zijn dat de VS ooit kernwapens zou gebruiken in reactie op een biologische of chemische aanval, mogelijk ook op een land dat geen kernwapens heeft.
De nieuwe strategie zou de VS vastleggen op een beleid dat het land geen nieuwe kernwapens gaat ontwikkelen, ook niet de zogenoemde bunker busters die de regering Bush nog wilde maken. Maar de regering zal wel miljarden besteden aan het upgraden van laboratoria om de huidige kernwapens op topniveau te houden. Er zouden duizenden wapens kunnen worden vernietigd omdat wat resteert zo effectief is dat het doet wat het moet doen en de rest overbodig is. Er wordt ook gepraat, op de achtergrond, over het terugtrekken van taktische nucleaire wapens uit Europa, die geen enkele andere functie vervullen dan een politieke functie, namelijk om de VS betrokken te houden. Dat zou ook terugtrekking van de kernwapens uit Volkel betekenen.
De combinatie met de vierjaarlijkse defensieanalyse die onlangs verscheen, lijkt te wijzen op meer niet nucleaire verdediging. Daarbij hoort de anti-raket defensie die rondom de Golf zouden moeten staan. De grote uitdaging voor Obama, zegt de New York Times, is het beschrijven van het doel van het kernwapenbestand van de VS. Sommigen willen dat hij zegt dat het enige doel afschrikking is, deterrence. Het Pentagon wil bewoordingen die ruimte bieden voor meer. Ze willen dat afschrikking een doel is maar niet het enige om zo ook tegen terroristen of terroristische landen te kunnen optreden. Over het geheel genomen lijkt de regering te geloven dat het mogelijk is om doelstellingen te bereiken met non nucleaire wapens waarvoor vroeger wel degelijk kernwapens nodig waren - omdat die non nucleaire wapens beter zijn geworden.

Aardig debat, Bos in vorm

Wat ik gisteren zag van het debat was interessanter dan verwacht. Ik begreep niet waarom Halsema niet was uitgenodigd en Pechtold en Wilders wel, maar dat terzijde. Bos was de winnaar. Hij was zelfverzekerd, goed voorbereid en leverde kwaliteit af. Agnes Kant stond erbij als het zesde wiel aan de wagen en de kwaliteit van haar interventies was verbazend slecht. Pechtold kan dit soort debatten niet aan. Hij is goed in de one liners in het parlement maar hier toont hij pijnlijk hoe weinig diepgang D66 heeft. Hij moet nodig aan het werk om kernboodschappen in zijn hoofd te zetten die de clichés wat overstijgen, zodat hij iets te vertellen heeft over een D66 boodschap en meer wordt dan alleen Pechtold. Anders dan de ‘deskundigen' Jack de Vries en Felix Rottenberg naderhand, vond ik Wilders niet zo sterk. Hij kwam over als een bezeten anti-islam mannetje, vooral in de één op één met Bos, die hem behoorlijk goed van repliek diende en zo liet zien dat dit niet een Pechtold-franchise is.

Rutte vond ik irritant maar dat kan aan mij liggen, ik weet niet of ik zijn performance met enige objectiviteit kan beoordelen. Hij leek wel een puppy met een overdosis energie die overal naar kefte maar geen structureel kader gaf (en in dat opzicht leek hij op Pechtold). Zijn één op één met Pechtold over files en kilometerheffing was flauw en oninteressant. Verbazend trouwens hoe die kilometerheffing zowat de belangrijkste issue is geworden voor SP, VVD en Wilders. En verrassend hoe lamlendig Van Geel zijn eigen onderwerp van zijn eigen minister verdedigde tegen de Telegraaf/VVD aanval. Van Geel was sowieso erg oninteressant, in de beste wolligste tradities van de KVP maar zonder de brille die Lubbers daaraan wist te geven.

Maakt het allemaal wat uit? Niet bij de gemeenteraadsverkiezingen, denk ik. Hier in Amsterdam gaat het om de vraag hoe groot de PvdA mag worden om een talent als Asscher de ruimte te geven zonder dat de traditionele PvdA problemen hem de nek breken. Groen Links is hier in de stad niet echt een alternatief aangezien de linker-meer-overheid vleugel het voor het zeggen heeft. D66 mag en moet flink groeien maar niet te veel want dan kruipt ook daar een zekere arrogantie in. Voor kiezers die nadenken betekent dat een keuze tussen D66 en PvdA. Ik schat dat Asscher ervoor zal zorgen dat het verlies in Amsterdam van de PvdA beperkt zal zijn en ik denk dat de winst van D66 aanzienlijk zal zijn maar zo groot als sommige dagdromers hadden gehoopt (geen acht zetels).

Landelijk gezien moeten alle partijen nog flink aan het werk voordat ze in de debatten behoorlijk voor de dag kunnen komen. Bos heeft als ex-minister de handen vrij en ik verwacht een geïnspireerde en energieke campagne. Pechtold zal moeten laten zien dat D66 meer is dan Pechtold vooruit en pragmatisch opportunisme. Kant, tja, Kant heeft een probleem. Wilders zit zichzelf zo in de weg dat we hem vooral zichzelf moeten laten zijn. Hij is een klassiek voorbeeld van ‘what you see is what you get' en dat ziet er niet echt lekker uit. Laat hem maar schuiven. Van Geel moet straks het veld ruimen voor Balkenende en dat lijkt me nauwelijks een verbetering. Rutte zal zich wel amuseren maar hij heeft ernstig behoefte aan een liberale boodschap. Zijn anti-belastingverhaal is erg dun.

Brown in de rebound?

Ik begrijp niet goed waarom de Labour Party in de UK nu gelijk op loopt in de opiniepeilingen met de Conservatives, of het moest zijn dat de kiezers willen dat de Liberal Democrats een coalitiepartner vormen met één van beide. Premier Brown had nu niet direct goede weken achter de rug, met nieuwe publicaties over zijn minder dan plezierige omgangsvormen met medewerkers, en in het algemeen, zijn rommelige en weinig vertrouwen wekkende prestaties. David Cameron, de oppositieleider, leek het goed te doen maar misschien dat kiezers de Conservatieven toch wantrouwen en gezien de split binnen die partij tussen Tatcher hardliners en gematigden, kon dat wel eens terecht zijn. Dat biedt de ruimte voor de Liberal Democrats die, naar het schijnt (ik kan dat niet beoordelen) de beste schaduw minister van Financiën in huis hebben. Ook in andere opzichten zou een matiging van beide grote partijen door een verstandige coalitiepartner zalvend kunnen werken. In elk geval zijn de financiële markten er niet erg gerust op. Het nieuws dat de Conservatieven hun voorsprong kwijt raakten, leidde tot een daling van de waarde van het pond.

Amerikaans conservatisme beperkt

In de Ft verbaast Gideon Rachman zich over de kwaliteit van het conservatisme in de VS. Hij las het boek van Sarah Palin en constateerde dat het geheel speend is van ideeën of zelfs maar enig intelligent denken. Maar hij legt, terecht, de link met de opkomst en heiligverklaring van Ronald Reagan door de conservatieven. Dat blijft inderdaad een vreemde zaak. Reagan deed op sociaal gebied niets dat conservatieven aan zou moeten spreken, noch in termen van het terugdringen van de verzorgingsstaat, noch in het verwezenlijken van hun stokpaardjes op het terrein van abortus of euthanasie. Hij maakte een einde aan de conservatieve nadruk op fiscale verantwoordelijkheid: sinds Reagan zijn de Republikeinen de partij van de begrotingstekorten. Hij vereenvoudigde de Amerikaanse buitenlandse politiek tot een strijd tussen good en evil, leidend tot het desastreuze optreden van de Cheney bende. Maar bovenal maakte Reagan het aantrekkelijk voor conservatieve publicisten om intellect en ervaring laag in te schatten. Het is een miskenning van de complexiteit van het besturen van een wereldmacht (of welk bestuur dan ook) om te denken dat het goed is om simplistisch te zijn omdat je dan tenminste de focus scherp houdt. Dat werkte (min of meer) onder Reagan omdat hij het geluk had de economische recessie aan het begin van zijn termijn te hebben en op tijd werd gedwongen zijn beleid van belastingverlaging bij te stellen. Het werkte omdat de Sovjet Unie op instorten stond en de muur op vallen en Gorbachev net op tijd kwam. Het leidde ook, laten we dat niet vergeten, tot het freelancen van scherpslijpers bij het Iran Contra schandaal waarin gevaarlijke onderknuppels op eigen gezag de Amerikaanse buitenlandse politiek gingen maken. Kortom, sinds Barry Goldwater - geen intellectueel maar wel een ervaren en slim man - hebben de Amerikaanse conservatieven hun ideologie versimpeld tot anti-overheidsdenken. Ze hebben een voorkeur ontwikkeld voor eenvoudige zielen met een eenvoudige maar hartgevoelde boodschap: George W. Bush en Sarah Palin zijn hun helden. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling.

Machtsrealisme tegenover Iran betekent uitgaan van een bom

Ik heb het hier al eerder betoogd maar in de Financial Times doen twee deskundigen het stukken beter dan ik kan: we moeten maar leren leven met een Iran voorzien van atoomwapens. Michael O'Hanlon en Bruce Riedel van de Brookings Institution betogen dat de wereld zich moet voorbereiden op sancties, deterrence en containment, en niet de illusie moet hebben dat de Iraanse ontwikkeling met militaire middelen kan worden gestopt. Ze stellen, terecht, dat een Iraanse nucleaire optie ‘het veel meer opties zal bieden dan het nu al heeft'. Ze pleiten daarom voor een sanctieregime dat een focus heeft op de transfer van high tehc goederen en wapenleveranties. En ze pleiten voor het garanderen van de veiligheid van Israël. Dat laatste lijkt me overbodig, want dat doet de VS al. Het stoppen met te denken dat je Iran kunt tegenhouden lijkt me uiterst verstandig. Een aanval van Israël op de Iraanse kerninstallaties zou desastreus zijn voor Israël en voor de VS in Irak en Iran en moet daarom niet serieus als optie worden overwogen. Israël moet niet de illusie hebben dat er ook maar één land is dat het steunt mocht het zo dom zijn om toch te bombarderen. Het is altijd goed om realistisch te zijn in de buitenlandse politiek. Iedere andere regering in Iran zou, onder dezelfde omstandigheden, proberen de regionale macht van zijn land te versterken. Kernwapens horen daarbij en het is hypocriet om te doen alsof dat niet zo is met Pakistan, India en Israël om de hoek als kernmachten.

Do or die datum voor health care

Het schijnt dat 29 maart nu het do-or-die punt is voor de ziektekostenwetgeving van Obama. De Democraten willen de twee wetsontwerpen die al zijn aangenomen door respectievelijk de senaat en het huis nu bijstellen zodat ze op elkaar aansluiten en die dan met een gewone meerderheid aannemen. Dat zal nog moeilijk genoeg worden. Een paar Democratische senatoren raken in dit proces de miljoenen subsidies voor hun staat kwijt die ze in de chantage van de eerste ronde wisten binnen te slepen en een aantal afgevaardigden zijn bang dat ze in november met hun stem om de oren geslagen worden. Maar het is op dit moment het enige spel in Washington. De Republikeinen hebben niets te bieden.

"Bescherming van minderheden" oud concept

Een van de meer gematigde Republikeinen (qua reputatie, niet qua stemgedrag) is Lamar Alexander. Hij mocht bij de conferentie vorige week dan ook openen. Maar uit zijn woorden bleek geen enkele gematigdheid. Nu praat hij over ‘minderheidsrechten' die niet gewaarborgd zouden zijn als het belachelijke supermeerderheidssysteem van de senaat wordt genegeerd. Ik lees de laatste tijd veel over de aanloop naar de burgeroorlog. Daar bouwden de zuidelijke aristocratische machtshebbers ook een uitgebreid spel op van minderheidsrechten, vooral in het werk van John Calhoun, de ideologische leider van deze groep. Gegeven het feit dat in de Amerikaanse grondwet al een weeffout zit door de kleine staten evenveel senatoren te geven als de grote staten (ter bescherming van, u raadt het, minderheidsrechten) leidde dat ertoe dat bij voortduring presidenten gekozen werden die de slavernij een warm hart toedroegen terwijl dit niet het standpunt was van de meerderheid. Het lijkt er op dat er in 150 jaar op het gebied van machtspolitiek niet veel veranderd is. Ik wil het thema nog een keer uitwerken voor een groter verhaal over dit aspect van de Amerikaanse geschiedenis. Stay tuned.

Malaki onder vuur

De Irakese proto-dictator Maliki schijnt nu een serieus risico te lopen dat hij klop krijgt bij de verkiezingen in Irak. Nu zijn die verkiezingen omringt met zoveel problemen (uitsluiting van Sunni's e.d.) dat je je moet afvragen wat ze waard zijn, maar het zou inderdaad een unicum zijn als een Irakees leider zijn post zou verliezen in een openbare stemming. Tegelijkertijd heeft Maliki dat proces ondermijnd door zijn semi-dictatoriale optreden. Kritici vinden dat hij geen respect heeft van de machtsbalans in het land. Zijn veiligheidstroepen maken politieke arrestaties en sommige verdachte lieden worden vrijgehouden. Ook zijn manier van besluitvorming, door de Trib omschreven als Kremlinesque, en zijn paranoia, helpen niet mee om het land opener te maken. Op de achtergrond opereren verder duistere lieden zoals de neoconservatieve lieveling Chalabi (zie hieronder) die spelletjes spelen om hun eigen machtspositie te versterken. Zoals het er nu uit ziet zal Malaki na de verkiezingen een coalitie moeten sluiten om te kunnen regeren. Maar het was beter geweest als hij voor de verkiezingen al had laten zien dat hij zich realiseert dat het land uit verschillende groepen bestaat die bij elkaar gehouden moeten worden.

De wereld van Henry Kissingers concert of great powers

Zonder bijzondere aanleiding las ik deze week Rites of Peace, The fall of Napoleon & the congress of Vienna van Adam Zamoyski. Eerder las ik van hem 1812 over de Mars op Moskou van Napoleon. Populaire geschiedschrijving op zijn best. Maar het boek over het congres van Wenen daagde ook uit. Zoals veel studenten ben ik opgegroeid met de interpretatie van het Congres van Wenen als de basis voor ‘honderd jaar vrede'. De regelingen die daar getroffen waren zouden ertoe geleid hebben dat de negentiende eeuw bijzonder rustig was qua oorlogen, zeker vergeleken met de twintigste eeuw en zijn twee wereldoorlogen. Die interpretatie vond een sterke verdediger in Henry Kissinger die indertijd zijn dissertatie schreef over Metternich en het Congres van Wenen.
Zamoyeski opent een stevige aanval op deze visie. Om te beginnen legt hij neer wat voor iedereen al duidelijk zou moeten zijn: je kunt de negentiende eeuw alleen maar als vreedzaam beschouwen als je het grootste deel van de conflicten negeert. De vrede duurde misschien twintig, dertig jaar. Daarna gebeurde er van alles, van burgeroorlogen tot de Krim oorlog, van koloniale oorlogen tot revolutionaire opstanden die werden onderdrukt, met vele miljoenen doden, te veel conflicten om hier op te sommen, die de stelling van honderd jaar vrede behoorlijk ondermijnen (we hebben het niet eens over 1848, de oorlog van 1870, de Russisch-Japanse oorlog etc. etc.).
Ook Kissinger krijgt een veeg uit de pan die het opnieuw doordenken van de standaardinterpretatie die we op de universiteit kregen interessant maakt. Volgens Zamoyski zijn er drie redenen waarom Kissingers visie dat de arrangementen van Wenen orde en stabiliteit schiepen (ten koste van recht en andere overwegingen - u herkent Kissinger) niet juist is. Volgens Kissinger hadden de Franse revolutie en de Napoleontische oorlogen de ‘legitimiteit' van het oude systeem ondermijnd en waren ze er niet in geslaagd een nieuw systeem op te zetten. Volgens hem deed Wenen dat. Volgens Kissingers critici helemaal niet en Rites op Peace geeft een verslag van hoe dat helemaal niet gebeurde. Het boek is een aaneenschakeling van onderhandelingen (gelardeerd met feesten en partijen, minnaressen en gefrustreerde diplomaten) tussen potentaten, waarin vrolijk met stukjes Europa werd geschoven, zonder enige ruggespraak met de mensen die er woonden. Nationalisme werd niet herkend. De karaktertekortkomingen van lui als Alexander, Metternich en Castlereagh en, niet te vergeten, Napoleon zelf, spelen de hoofdrol. Van een legitimiteit lijkt geen sprake.
De eerste reden die Zamoyski geeft is dat er helemaal geen honderd jaar vrede was, zie hierboven. De tweede is dat de Weense afspraak nooit helemaal is uitgevoerd en al vrij snel weer werd gebroken. Het Concert of Great Powers die alles stabiliseerden overleefde het congres van Verona van 1822 niet. Een nieuwe status quo werd in 1830 weer ondersteboven gegooid met revolutie in Frankrijk en oorlog in de Nederlanden - waarbij Alexander op een haar na intervenieerde en alleen werd weerhouden omdat Polen zich tegelijkertijd onafhankelijk verklaarde.
Het derde probleem met Kissingers stelling is dat het congres helemaal geen nieuwe legitimiteit installeerde maar, integendeel, een systeem van onderlinge uitruil dat niet houdbaar was. Alle verandering moest van boven komen en de eeuw zou leren dat verandering van onderen daardoor in revoluties moest eindigen. Het was, met andere woorden, een soort restauratie van een oud systeem dat wel moest falen (en zou leiden tot politiestaten). Het argument dat de leiders van toen het nationalisme van de negentiende eeuw niet hadden kunnen onderkennen, verwerpt Zamoyski als absurd. Ze wisten heel goed welke veranderingen er sinds 1790 hadden plaatsgevonden.
Een mooi boek en ook nog uitdagend omdat het laat zien dat een visie op de wereld zoals die door leidende politici als Kissinger ons is opgedrongen, helemaal niet zo vanzelfsprekend is als we denken. Het boek zet je aan het denken en dat is wat boeken moeten doen.

Als je lid bent van de club moet je niet zeuren

Ik begrijp niet goed wat die homo's voor probleem hebben met het niet ter communie kunnen gaan. De katholieke kerk ziet homofielen als zondige mensen die dus niet de sacramenten kunnen ontvangen. Okay, als je lid bent van die club dan onderschrijf je dus blijkbaar die kerkelijke leerstellingen. Dan moet je ook niet zeuren. Dat de katholieke kerk zich een onmoderne instelling toont (net zo onmodern als de CU, SGP en andere gereformeerden en als het grootste deel van de moslims) is significant, althans voor wie dat wil zien. Natuurlijk is dit relletje koren op de molen van de homolobby onder leiding van de onvermijdelijke Krol, maar het heeft helemaal niets met gebrek aan tolerantie of met discriminatie te maken. Je hoeft geen lid te worden van die club en als je het wel bent, moet je de regels respecteren of proberen te veranderen (good luck in Rome). Laten we er verder over ophouden, het is gewoon weer een mediaballonnetje. Kunnen we weer een week mee toe, maar het stelt natuurlijk niets voor.

Restauratie Akropolis

Rondwandelend op de Akropolis komt de vraag op of het verstandig is wat ze doen met de ruines van het Parthenon. Er worden stukken hersteld, in een andere kleur marmer, de platen langs de rand aan de binnenzijde zijn kopieën van de originelen die in het museum hangen - maar nu helemaal gerepareerd. Ik heb er gemengde gevoelens over. De Akropolis zoals we hem kennen is een ruïne maar het zou leuk zijn om hem te zien zoals hij ooit was. De vraag is dan of het niet een soort Disney spektakel wordt, een kopie die aanvoelt als een kopie, ook al is het nog zo getrouw gemaakt. Ik weet het niet. Als het echt moet zoals het vroeger was, moeten er ook de kleuren op. Het was een kermistent in de glorietijd, met veel kleur en bepaald niet het gebleekte stenen staketsel dat we kennen. Het Allard Pierson museum had een paar jaar geleden een schitterende tentoonstelling over hoe die geschilderde beelden eruit zagen. Een ware eye opener. Maar ik betwijfel of de restauratie zover zal gaan. Ondertussen is het herstel van de Propyleeën, bij de ingang, al een aardig eind gevorderd. Ik moet zeggen dat als je eenmaal gewend bent aan de kleurverschillen het effect toch wel imposant is. Toch maar doen?

Nieuwe museum

In het nieuwe Akropolis museum staan op de bovenste verdieping, de Parthenon Gallery, de friezen en de platen die langs de rand van de tempel zaten, de Panatheaic Procession. Mooi gedaan, met op de achtergrond buiten de Akropolis zelf. Het effect is enigszins vervreemdend omdat je op ooghoogte tegen die platen aankijkt terwijl ze gemaakt zijn om van onder af te zien, nogal hoog weggestopt. Maar het effect was imponerend. Een mooi museum, goed ingedeeld en opgezet.

Obama leidt een seminar over health care

De health care conferentie die Obama vorige week belegde met Democraten en Republikeinen lijkt niets te hebben opgeleverd behalve kudo's voor Obama voor het leiden van een seminar. Het gaf blijkbaar een mooi inzicht in hoe zijn Witte Huis functioneert met Obama zelf als vragensteller en kritische volger, maar ook degene die de grote lijn zodanig beheerst dat hij discussies kan afkappen en dwaalwegen kan afsluiten. De Republikeinen gaven natuurlijk geen krimp maar ik denk dat het doel van het Witte Huis, het blootleggen van de verschillen, geslaagd is. De volgende stap zal weer helemaal partijgebonden zijn: het erdoor jassen van de wetgeving zoals hij er nu ligt in het zogenoemde reconciliation proces. Dan is er tenminste wetgeving, ook al is hij niet populair en levert hij problemen op. Maar die kunnen straks aan de marge wel weer worden weggewerkt.

Pessimisme over Irak

Gisteren twee pessimistische artikelen over Irak in de Trib. Thomas Ricks, de defensie correspondent van de WP, waarschuwt dat het na de verkiezingen in Irak wel eens zo onrustig kan zijn dat Obama zijn belofte niet kan houden om in augustus alle gevechtstroepen terug te trekken. Die afspraak is al door de regering Bush gemaakt, in augustus 2008, en Ricks zou het verstandig vinden als de Amerikanen het aan de Irakezen zelf overlaten om hem open te breken. Sowieso denkt hij dat zo'n 50.000 troepen nog jarenlang zullen moeten blijven. Ricks was altijd een criticus maar zegt hij nu, enkel omdat je een land op stompzinnige wijze binnenviel moet je het niet op stompzinnige wijze verlaten. Het argument om toch weg te gaan is dat burgeroorlog onvermijdelijk is en dat de aanwezigheid van Amerikaanse troepen dat alleen maar uitstelt. Hij wil dat risico niet nemen.
Op de andere pagina neemt Thomas Friedman min of meer hetzelfde standpunt in. Het is een typisch Friedman artikel. Hij heeft met generaal zus en zo gepraat en geeft weer dat die vindt. Geeft ook door dat de onverbeterlijke charlatan en opportunist, Ahmed Chalabi, u weet wel de man waarop de neocons vertrouwden om Irak om te vormen (en die bendeleider Cheney wijsmaakte dat Saddam bij 9/11 betrokken was), met intriges bezig (‘up to no good') in opdracht en in samenwerking met Iran. Friedman komt met zijn vast hoge hoed oplossing: was er maar een Iraakse Mandela. Zijn verhaal loopt dan dood op een vraag over cultuur versus politiek en blijft een open vraag. Want die Mandela, die is er niet.

Pessimisme over Afghanistan

In Afghanistan heeft Karzai de verkiezingswet aangepast naar eigen believen en naar eigen behoefte. Wie daardoor verrast is, moet wel onverbeterlijk naïef zijn. Karzai is onverbeterlijk. Het land is hopeloos. Alle geneuzel van de Hoop Scheffer en anderen over het Nederlandse vreselijke voorbeeld van weggaan moet ons niet laten afleiden. Ze hopen dat een nieuwe regering in Nederland het besluit nog zal veranderen (misschien denken ze dat Boekestijn terugkomt). Maar de werkelijkheid is dat de NAVO en de Hoop Scheffer zichzelf voor dit dilemma hebben opgezet door het voortbestaan van de club afhankelijk te maken van succes in Afghanistan. En vervolgens hebben ze van het Nederlandse blijven zo'n halszaak gemaakt dat het inderdaad lijkt alsof er iets wezenlijks gebeurt, terwijl het enkel het uitvoeren van een afspraak is.
Als om te onderstrepen hoe hopeloos het is, heeft de Taliban maar weer een zelfmoordcommando naar Kaboel gestuurd.

Nieuwe peilingen

De PvdA trekt in de nieuwe Synovate peiling voordeel van zijn standvastigheid op Afghanistan. Ze staan alweer op 27 zetels en reken maar dat het in de loop van de campagne zal oplopen. In deze peiling staan de VVD en de SP behoorlijk laag en ook Groen Links komt lager uit dan ik zou denken - D66 weer hoger en de PVV veel hoger. We zullen zien. Mijn theewater zegt me dat alleen de PvdA trend weergeeft hoe het straks gaat lopen.

Het Griekse dram

Ik zat de afgelopen dagen in Griekenland en ik kan u vertellen wat er mis in dat land (ik kom er al bijna veertig jaar en ik houd ervan, maar het is tijd voor tough love). Het stikt er werkelijk van de mensen in overheidsdienst die niets anders doen dan werk voor één persoon door drie of vier laten doen, of die überhaupt niets doen. De eerste groep werd gepersonificeerd door werkers op de Akropolis die met z'n drieën een kruiwagen met zand van A naar B vervoerden. Daarna namen ze een lange pauze om naar de kruiwagen te kijken. De tweede groep zijn de suppoosten in de talloze musea. Ze doen werkelijk niets, dat wil zeggen ze zijn voortdurend aan het telefoneren, op luide toon en zo te horen niet over onderwerpen die met de veiligheid van de zaal te maken hebben. Ik heb ze niet geteld in het Archeologisch Museum maar ik schat dat daar ruim bezuinigd kan worden op de levenslange, ontslag beschermde banen. Triest dat het allemaal vrouwen zijn die waarschijnlijk geen enkele andere vaardigheid in huis hebben maar het verklaart de gezwollen toestand van de loonlijsten in Griekenland. Grieken zijn ouwehoeren en misschien is dat de reden dat mobiele telefoontjes zo populair zijn. De telefoonbedrijven moeten grootverdieners zijn. Iedereen zit permanent met elkaar te babbelen, verveelde suppoosten, wandelaars in het park, metrogangers, overal, altijd, zelfs de man die met zijn linkerhand wel hard werkte aan het wieden van een plantsoentje in het grote park, had in zijn rechterhand een telefoontje waarin hij de conversatie met een vrouw onderhield.
De staking woensdag was een lachertje. Gewoon een dag vrij. Alles was gesloten, dat wil zeggen, alles wat de overheid deed - het private Benaki museum was gewoon open, gelukkig maar. Van de miljoen of zo mensen die niet werkten waren er een 40.000 die de moeite hadden genomen naar Omonia en Syntagma te komen om te zingen en scanderen. Enkele tientallen anarchisten zorgen, geheel volgens plan, voor televisiebeelden van relletjes, maar neemt u van mij aan, het stelde allemaal niets voor. Het enige voordeel van de staking was dat de café en restaurants de hele dag bomvol zaten, alsof het een gezellige weekenddag was. Geen probleem om daaraan mee te doen maar ik geloof niet dat de boodschap van urgentie die de staking moest uitdragen enige kracht had. Het was een routine, een poging (mislukt) van de vakbonden om te laten zien hoe sterk ze zijn. Het wemelt verder van de politiemensen die ook het grootste deel van de tijd uit hun neus zitten te eten.
Het is moeilijk om in Athene waar te nemen waar de productiviteit van de Griekse economie zit. Toerisme is natuurlijk de grootste bron van inkomsten maar de organisatie daarvan is zo inefficiënt dat al gauw de helft van de banen zou kunnen verdwijnen. De metro is goed en loopt prima maar ook daar lopen grote aantallen mensen rond waarvan je je afvraagt hoeveel ze toevoegen. Verder is er een enorme straateconomie van kiosken (die allemaal hetzelfde bieden), kastanjeverkopers, sesambroodjes en, veel meer dan vroeger, Afrikaanse straatverkopers van imitatiespul. Ze zitten werkelijk overal en je ziet hoe dat, net als in Frankrijk en Italië een potentiële bron van problemen gaat worden. Symbolisch misschien voor deze slapende samenleving waren de straathonden die overal lagen te pitten.
Het is misschien flauw om op basis van deze indrukken de Griekse economie te beoordelen maar de indrukken worden ondersteund door de cijfers die laten zien dat Griekenland al veel te lang op de pof leeft. Je ziet onmiddellijk waar de klappen moeten gaan vallen en je weet ook meteen dat het enorme problemen zal opleveren. Maar ook dat er niets anders opzit.

Duidelijkheid: PVV is een anti-moslimpartij 

De PVV zet in op een hoofddoekjesverbod in publieke functies. Dat is mooi. Dat is duidelijk. Vrijheid heeft in het PVV woordenboek een heel andere betekenis dan elders in de beschafde wereld. Maar vooral laat het zien dat de PVV gewoon een onversneden anti-moslim partij is. Niets meer, niets minder. Die aanhangers die in Wilders een anti-establishment figuur zien moeten uit de droom geholpen worden. De man is anti-moslim en totaal geobsedeerd door zijn fobie. Daarom is het goed om partijen die dit soort dingen voorstaan uit te sluiten. Bos zag dat goed, Rutte ziet dat helemaal verkeerd, maar misschien heeft hij ook een bijzonder interpretatie van het woord vrijheid in de naam van zijn partij.
Dat Wilders en zijn dommige vriendje Hans Jansen allebei tien jaar geleden heel andere verhalen vertelden over de islam, is interessant maar maakt hun verhaal niet meer of minder waard. Het was altijd een flutverhaal. Jansen pretendeert een wetenschapper te zijn, dus hem moet het zwaarder worden aangerekend. Ik heb er al eerder over geschreven en mijn ergernis dat Pauw & Witteman hem niet vastpinden toen hij met zijn volstrekt andere commentaar in het Fortuyn tijdperk werd geconfronteerd. Dit soort mensen moet je niet serieus nemen. Negeren. Wilders daarentegen is een populistisch politicus. Hij moet serieus genomen worden in zijn pathologie van radicalisering. De kiezers moeten dit weten.

Inburgering stinkt

In de NRC stond gisteren een dramatisch verhaal van een Spaanse Marokkaan over hoe de inburgering in Nederland werkt. Hij had 2,5 jaar moeten wachten op de intensieve talencursus die hij nodig had. Vooral stuitend was de manier waarop de bureaucratie blijkbaar werkt. Helemaal opnieuw mee beginnen, zou ik zeggen. Er is hier sprake van een opgetuigde bureaucratische tent die natuurlijk niet werkt omdat iedereen zijn eigen stekje probeert te beschermen. Maar de wortel van het probleem is de politiek die actie eist, aantallen inburgeraars, er moet iets gebeuren en snel. Wat er gebeurt is dat het geld verspild wordt, de diensten niet diensten zijn maar georganiseerde bureaucratie en het doel niet bereikt wordt. 

Halsema goed bezig

Ook in Griekenland kun je Nederlandse televisie zien, met een dag vertraging. Zo kon ik ook genieten van Femke Halsema die in DWDD werd gepresenteerd als de nieuwe premier die we nodig hebben. Ik twijfel er niet aan of Groen Links gaat het goed doen deze verkiezingen - en gezien de omstandigheden zou het me niet verbazen als zowel Halsema zelf als GL de rol van populairste gast overnemen van Pechtold en D66.

Tot vrijdag afwezig.

De verliezers en de winnaars

Zo, dat ruimt op. Irak weg. Afghanistan weg. Kabinet weg. Ah, de opluchting is van korte duur vrees ik, want nou begint alle gezever rondom nieuwe verkiezingen. Betekent dat de media weer lekker bezig kunnen blijven. Maar eerst even de balans opmaken.
De grote verliezer is Balkenende (nou ja, na Pauw en Witteman die dankzij de oneindige wijsheid van de zendercoördinator die ons voorschrijft waar we naar moeten kijken, thuis op de bank zaten - zullen we het eens hebben over ons disfunctionele omroepstelsel, heren?, of is dat een te moeilijk onderwerp?). Niet alle gevallen kabinetten Balkenende kunnen op zijn conto geschreven worden maar dat er de afgelopen negen jaar weinig leiding is gegeven, dat is wel duidelijk.

Daardoor kon de volgende verliezer, minister Verhagen, zijn hand overspelen door van Uruzgan een issue te maken. Verhagen heeft natuurlijk een verborgen (nou ja, wat heet) agenda. Hij wil Balkenende opvolgen. Of dat nu nog kan, is de vraag. Het zou wel mooi zijn, en meer Grieks drama dan KVP-stijl, als Verhagen aan Uruzgan zou worden opgeknoopt. Schept een probleem voor het CDA. Eurlings heeft de afgelopen weken laten zien uit wat voor KVP hout hij gesneden is. Van Geel, ook KVP, doet het niet goed. Ooops, wat nu?

Voor de PvdA is de crisis een geschenk uit de hemel. Normal geldt dat de breker betaalt, in dit geval zal de breker er van profiteren. Zullen we al zien op 3 maart en helemaal in de aanstaande verkiezingen. Ook een verliezer is D66 maar dat heeft andere redenen. Die partij is nog lang niet klaar om zich programmatisch te presenteren, zoals Pechtold de afgelopen weken liet zien. Of ze de mensen hebben, is de vraag. Er is een klasje van Pechtold dat is klaargestoomd om kamerlid te worden. Die zitten nu thuis ongetwijfeld te dromen van een plekje in de kamer (volgens de partijleiding van de d-partij - en dat is het Haagse - is er ‘beperkt ruimte' voor andere mensen dan degenen die al voorgeselecteerd zijn; een novum voor D66 dat, vermoed ik, toch tot problemen zal leiden). Dat kan  dus nog wel eens tegenvallen voor het klasje van Pechtold. Bovendien zal D66 met de billen bloot moeten. Pechtold heeft al gezegd dat hij zelf niet in een regering gaat en het valt nu al te voorspellen dat hij zal worden uitgedaagd in de verkiezingsstrijd om onomwonden te verklaren dat hij niet met een CD-VVD kabinet in zee gaat. Regeren is dood in de pot voor D66, zeker nu. Regeren met rechts betekent dat de partij opnieuw in het opportunistische verdachtenbankje terecht komt en dan is het misschien voorgoed afgelopen met de repeterende Lazarus act. Misschien komt er toch nog een echte liberale partij.

Ook voor de PVV is het nog te vroeg, schat ik. Ik weet niet hoe het daar met de partijstructuur zit, openheid is niet het kenmerk van de heer Wilders. Ik moet ook nog maar zien dat hij in staat is zijn, laten we zeggen, wat opruiende of misschien ziekelijk geobsedeerde karakter, in bedwang te houden. Je ziet hem uit de rails lopen. Heeft hij kwaliteit om zich heen? Ik heb het nog niet gezien. Voor mij is het wel lekker, deze crisis, hopelijk kunnen we het over integratie hebben en waarom we het daar eigenlijk niet over moeten hebben. U weet, ik heb daarover een boekje geschreven - hoe goed het gaat. Dank u, zegt het voort.

Voor Groen Links, die goed staat in de peilingen, is het zaak de deur voor ontevreden D66'ers open te houden. Als die gaan afvallen wegens Pechtold, gebrek aan helderheid, risico voor CDA-VVD, dan kunnen ze profiteren.

Zo ben ik al bij de winnaars. En voorop loopt natuurlijk de PvdA. Het zal beginnen op 3 maart en straks met een stuk of dertig zetels in de kamer. Ze zullen Eberhard van der Laan op pad sturen, samen met Bos. Hamer mag het kamerwerk doen. Als ze Dijsselbloem en Samson een beetje in toom kunnen houden, dan wordt het nog wat. Het werkt lekker vanuit een underdogpositie.
De VVD zal winnen omdat Rutte zijn rechtse idiotenachterban kwijt is en nu vrijuit leunstoelliberaal en belangenbehartiger van auto- en huizenbezitter kan zijn. Hij zal ook profiteren van andere potentiële D66 stemmers die Pechtold de andere kant op niet vertrouwen en zeker willen weten dat rechts gaat regeren.

U begrijpt, over Uruzgan gaat het helemaal niet. Maar daar ging het nooit over, wat minister Verhagen daar ook mag zeggen. Rob de Wijk mag roepen dat we ons voor gek zetten, niet serieus genomen worden, maar daar is hij mede zelf schuldig aan door te helpen ons in een ondraagbaar Afghanistan pak te laten naaien. Waarom het nou zo moeilijk was om de afspraak van 1 december 2010 te houden, is mij niet duidelijk. Dat roept overigens ook de vraag op (maar dat kan ook met meerderheden te maken hebben) waarom niet de CDA en CU ministers ontslag hebben genomen omdat ze niet hun zin kregen om in Uruzgan te blijven. Zo is het toch belangrijk om dat minister presidentschap in de tas te hebben.
Er zullen krokodillentranen worden geplengd over de economische crisis. Allemaal geneuzel. De twintig groepjes ambtenaren die bezig waren kunnen nu hun tussenrapporten aan alle partijen geven en laat ons, de kiezers dan maar beslissen, en laat de politici zelf de verantwoordelijkheid nemen. Het is een mooie dag.

Mijn eerste voorspelling voor de nieuwe kamer straks: CDA 31, VVD 26, PvdA 28, GL 13, SP 15, D66 11, PVV 19. Maakt een kabinet met de PVV mogelijk. Zullen we het daar eens over hebben met het CDA en de VVD?

Eigen schuld, dikke bult

Oh, ja, dit nog. Wat je zegt in het heetst van een verkiezingsstrijd heeft gevolgen. Korte termijnwinst kan lange termijn verlies worden. Het draaikont verhaal van Jack de Vries leek succes te hebben maar heeft de PvdA allergisch gemaakt voor elke mogelijkheid dat ze als draaiers gezien zouden worden. Dat is niet de schuld van de PvdA, dat is de schuld van het CDA. En zo heeft Jack zijn brekebeen leider mee naar de ondergang geholpen. Je kunt niet mensen van draaikonterij beschuldigen en dan verwachten dat ze draaien om jouw kabinet te redden. Eigen schuld, dikke bult.

De wakkere campagnekrant is niet geloofwaardig

De Telegraaf maakt van de gelegenheid gebruik om tegen de PvdA campagne te voeren. Over de ruggen van de militairen in Afghanistan heen, die ze opvoeren als ‘hels op de PvdA'. Nu is de Telegraaf in het Paradijs tijdperk natuurlijk steeds meer gewoon een actiekrant voor de gevestigde belangen en misschien moeten we er niet meer van opkijken. Geen krant in Nederland is meer een eigen partij (indirect VVD) dan deze wakkere krant die nu ook mee mag eten uit de ruif van de publieke omroepen. Moet je die lui nog serieus nemen?

Fröbelen in Den Haag

Misschien vallen ze vandaag, misschien niet. Sorry hoor, maar ik kan er niet van wakker liggen. Weer de dreinende stem van mevrouw Hamer die haar recht als parlementariër opeist dat ze twee dagen geleden nog liet liggen toen ze op haar vragen over Irak geen antwoord kreeg. Ondertussen is ook onduidelijk waar het nog om gaat. Kan de NAVO niet zonder de acht maanden trainers of wat ze ook maar precies van ons willen? Of is het enkel om Nederland niet de eerste echte uitstapper te laten zijn? Of speelt minister Verhagen zijn kaarten om premier te worden? Geen van alle redenen om in Uruzgan te blijven. Over militaire noodzaak gaat het al heel lang niet meer, maar het wordt nu wel erg doorzichtig een politiek spelletje, binnenlands en buitenlands. Een vervuiler van de politiek. Gefröbel.

Beschaafde landen

Identiteitsdiefstal is een van de angsten van de moderne burger. Ze pakken je identiteit, je credit card en in jouw naam worden transacties uitgevoerd - en op jouw kosten. Voeg daar nu aan toe dat er moorden kunnen worden gepleegd. Israël doet dat. De Israëlische geheime dienst zou achter de moord op een Hamas leider zitten. Veel beeld van gezien en nu ook de gegevens dat deze moordenaars werkten met Franse en Engelse paspoorten van gewone burgers. Nog los van de ethiek (of de praktische waarde) van het vermoorden van mensen door een staat die claimt de beschaafde wereld te vertegenwoordigen in een moorddadige regio, lijkt dit op zijn minst tamelijk onverantwoordelijk. De relaties tussen Londen en Israël, toch al niet goed, verslechteren. Verder isolement voor een land dat de weg kwijt is.

Nationale identiteit lite

In de Trib vandaag een mooie column over het Canadese gevoel van trots. De schrijver Timothy Egan verwijst naar de elementaire beschaving van dat land. Ik voelde dat ook altijd zo als ik bij Port Townsend in Washington State de ferry nam naar Victoria. Daar hing een bordje: in canada zijn vuurwapens verboden. Hè, hè, dacht je dan, eindelijk komen we weer in een beschaafd land. Misschien is deel van die beschaving dat je niet loopt te roepen over hoe goed en hoe fantastisch je wel niet bent. Canada is behoorlijk goed, soms zelfs fantastisch. Ze houden, weliswaar met plakband en paperclips, maar toch, een land bij elkaar dat gigantisch is. Dat twee talen heeft en een Brits Columbia dat cultureel wel heel erg verschilt van een Frans Quebec. Maar ze hebben een cijfer voor moorden dan één derde is van de VS, ze hebben ziektekostenverzekeringen voor iedereen, en ze overleefden de financiële crisis zonder veel problemen. Een paar Canadezen die ik vorige week sprak beperkten hun trots tot de vaststelling dat de in waarde gedaalde Amerikaanse dollar nu 1 op 1 verhandelt met de Canadese dollar.
Maar Egan schrijft over de moeite die de Canadezen hebben om de Olympische Spelen te gebruiken als vehikel om zichzelf flink op de borst te kloppen. De kleine en wat grotere problemen rondom de spelen zorgden daar ook voor maar het ligt ook niet in de Canadese aard. Als ze al identiteitsproblemen hebben dan zijn die niet bijzonder lastig. Ze voelen zich prima als Canadees en hoeven niet steeds dat bevestigd te zien. Een beetje, denk ik, zoals Nederlanders hun land zien. Een onduidelijke, tamelijk sponzige identiteit, maar pas op, vertel me niet dat ik geen Nederlander ben. Het kenmerk van redelijk tevreden landen: ze leven hun identiteit zonder hem steeds te hoeven bevestigen.

Wie financiert Amerikaanse schulden?

Reuters columnist James Saft vertelt in de Trib iets dat ik niet wist. Niet China is nu de grootste houder van Amerikaanse waardepapieren (nodig om het giga tekort te financieren) maar Japan. China heeft onlangs 34 miljard dollar aan staatsobligaties verkocht, daarmee zijn pakket terugbrengend tot 755 miljard. Japan heeft wat bijgekocht en heeft nu 768 miljard aan dollars in de kas. Saft merkt op dat vanuit demografisch oogpunt gezien dit zorgwekkend zou moeten zijn voor de VS. Een lange termijn leningenplan gebaseerd op de Japanse financiële markt vergelijkt hij met het maken van een pensioenplan door zijn dochter dat veronderstelt dat hijzelf doorwerkt nadat zijn dochter is gestopt. Mooi beeld. Ik had er zo nog niet naar gekeken en wist, eerlijk gezegd, ook niet dat China zijn tegoeden had verminderd - de trend sinds april is omlaag. Japan staan talloze problemen te wachten en Saft denkt dat het financieren van Amerikaanse schulden niet hoog op de prioriteitenlijst zal staan. Het is een tijdelijke situatie en, zegt hij, gecombineerd met twijfels over de Chinese strategie tegenover de VS, het roept vragen op over de kwetsbaarheid van de Amerikaanse financiën. Het is waar dat de verkoop door China de kredietwaardigheid van de VS niet heeft aangetast en het is waar dat China de VS net zo hard nodig heeft als afzetmarkt als de VS China voor financiering van die afzet. Maar het is geen stabiele situatie. De VS zal zijn financiering uiteindelijk in Amerika zelf moeten financieren. En dat vereist een vertrouwen in de Amerikaanse economie en, uiteindelijk, op het Amerikaanse politieke proces. Saft zegt het niet, maar daar heeft hij twijfels. Lijkt me terecht.

Maken verkiezingen verschil?

Het schijnt dat de regering kan vallen over Uruzgan. Mooi. Het onderwerp is belangrijk genoeg om over van mening te verschillen. De PvdA kan natuurlijk moeilijk anders dan nu eens de rug recht houden, en het is ook een mooi onderwerp om campagne op te voeren. De meeste Nederlanders vertrekken ook liever uit Afghanistan. Niet dat de verkiezingen veel zullen opleveren (behalve dat de PvdA minder gaat verliezen dan we denken en D66 en PVV minder zullen winnen) want een coalitie van VVD, CU en CDA zal Uruzgan gewoon doorzetten - maar misschien is het dan al niet meer nodig. Van mij mogen ze komen, die verkiezingen. De grote bureaucratische operatie van de twintig commissies (of waren het er dertien?) stelde alle politieke besluiten al uit tot sint juttemis. Overal hoor je dat er geschaafd wordt, alles moet efficiënter, universiteiten worden uitgekleed. Maar een serieus debat over wat voor soort overheid en wat voor soort voorzieningen we willen, vindt niet plaats. Ik ben misschien naïef, maar mogelijk zouden verkiezingen dat wel kunnen brengen. Het is nog iets te vroeg, vrees ik, om de terugkeer van de ideologie echt te kunnen vieren, maar die paar maanden extra maken dan ook niet veel meer uit. De partijen zonder gedachtegoed, of zij die hun gedachtegoed niet uitdragen (zoals de PvdA), zullen gestraft worden. Maar eerst gaan we ongetwijfeld nog door een week van crisisdreiging over alweer een onderwerp waar de Nederlandse samenleving niet echt veel aan heeft.

Partijstrijd in DC en Den Haag

De aankondiging van Birch Bayh dat hij zijn senaatszetel voor Indiana opgeeft omdat hij het politieke klimaat van partijdigheid en gebrek aan daadkracht in Washington niet aan zijn kiezers kan verdedigen, heeft tot flink wat discussie geleid (Den Haag lijkt meer op Washington dan we denken). De Republikeinen staan, als immer, te boek als totaal onverantwoordelijk. Overal tegen, geen enkel idee. Maar ja, Bayh is Democraat, en zijn kritiek is even hard gericht tegen de linkervleugel van de Democraten. Maar vooral is zijn terugtrekken een stevige kritiek op president Obama die er niet in slaagt of niet voldoende investeert om de partijen iets gezamenlijk te laten doen. Het is misschien al te laat om dat voor de verkiezingen van november nog tot enig resultaat te laten leiden, maar hij zou het kunnen proberen met een aangepast wet voor de gezondheidszorg. Maar ik zou er geen geld op durven te zetten dat er iets van dien aard gaat gebeuren.

Afghanistan blues

De berichten over de voortgang van het Amerikaanse offensief in Marja variëren nogal. Eerst ging het heel snel, nu zou het nog wel een maand kunnen duren. Er schijnt een ‘out of the box' bestuur klaar te staan om de tent te runnen zodra de stad onder controle is. Het lijkt vooral een show piece en ik neem aan dat de Taliban zich terugtrekken om straks beter te kunnen aanvallen.
Ondertussen is de arrestatie van de tweede man van de Taliban, in innige samenwerking, zo wordt benadrukt, van Amerikanen en Pakistanen, wel degelijk een doorbraak. Het verandert niet veel aan de grond maar het moet een slag zijn voor de Taliban leiding.

Op naar de volgende tijdverspilling

Ik weet niet wie vannacht nog naar het kamerdebat heeft gekeken - ik niet. Wel lees ik vanochtend dat mevrouw Hamer van alles verlangde van premier Balkenende, dat niet kreeg en toch tevreden was. Het is natuurlijk ongekend dat zo'n grote minderheid het vertrouwen opzegt in de premier. Alleen de VVD hield zich op de vlakte. Die moeten straks lekker gaan regeren. De PvdA zou het omgekeerde hebben willen doen maar die moeten nu nog even regeren. Het CDA zit hoog en droog in het midden. Balkenende is toch bezig aan zijn laatste kunstje. Verhagen staat erbij en kijkt ernaar. Maar ik ben blij dat dit weer voorbij is, dan kan iedereen zich weer storten op een non-oplossing voor Uruzgan. We hebben toch niets beters te doen.

Niets gemerkt

Ik ben blijkbaar niet de enige die niets merkt van de gemeenteraadsverkiezingen. In standpunt café kwam een andere Amsterdammer aan het woord die evenmin iets had gehoord, van welke partij dan ook. De lokale PvdA'er zei dat hij was wezen canvassen. Desgevraagd wist niemand waar dat woord vandaan komt, maar het komt gewoon uit de Amerikaanse politiek. Canvassing: van deur tot deur gaan om de kiezers te vertellen dat je hen wilt vertegenwoordigen. Zou een uitstekend idee zijn. Ik heb in al die jaren dat ik in Amsterdam woon nog nooit iemand aan de deur gehad of waar dan ook, die me vroeg of ik op hem of haar wilde stemmen. Geen wonder dat opiniepeilingen aangeven dat mensen niet gaan stemmen omdat ze geen flauw idee hebben waarop en waarom.

Islamiserings alarm

Ik liep zojuist langs een crèche. In de vier ruimtes waren acht leidsters aanwezig, vijf van hen droegen een hoofddoekje. Ik vond dat wel amusant. Niet alleen voorzien deze dames in een behoefte van de tweeverdienende medemens, namelijk zijn of haar kind kwijt zijn gedurende de dag, ze verdienen ook keurig hun eigen inkomen. Dat klinkt wat patroniserend maar het blijft aardig om te zien. Wat nog veel leuker is, mijnheer Wilders, is dat de kindertjes van kwetsbare leeftijd de hele dag worden geconfronteerd met hoofddoekjes. Ze denken dat het zo hoort! Zoals de kindertjes in de nonnenschool waar Wilders vroeger heen ging dat misschien dachten. Straks gaan ze aan hun moeders vragen waarom die geen hoofddoekje dragen. Ah, die islamisering van de samenleving. Een ramp voor de tweeverdieners en hun kinderen. Actie, Wilders.

Bos comeback?

Ik moet bekennen dat ik het ‘lijsttrekkersdebat' (huh, ik dacht dat we gemeenteraad deden, deze keer) aan me voorbij heb laten gaan. De eerste berichten lijken te bevestigen dat Bos bezig is aan een come back - ik zag daar al tekenen van in zijn debatje met Pechtold. Hij heeft er weer zin in, hij verwoordt het redelijk goed en hij zoekt de aanval. Ik vind dat zijn ideologische boodschap nog zwak is (dat heeft hij overigens gemeen met bijna alle andere politici, Pechtold voorop, die vooral ad hoccerig bezig zijn) maar hij lijkt zich al redelijk goed warm te lopen voor de grote verkiezingen.

Democratische senaatszetels kwetsbaar

Senator Evan Bayh van Indiana houdt het voor gezien. De voormalig kandidaat voor het vice presidentschap heeft er genoeg van. Het congres is onpolulairder dan ooit en veel respect voor zijn werk is er niet meer. Hij gaat liever wat anders doen. Het vergroot de problemen van de Democraten. Ze hebben nu open zetels en moeite om die te behouden in Colorado, Delaware, Illinois, North Dakota en nu ook Indiana. Bovendien liggen zittende senatoren onder vuur in Arkansas en Nevada (senaatsleider Reid is een mooi doelwit). Het is onwaarschijnlijk dat ze hun meerderheid verliezen - hoewel, je weet maar nooit - maar het geeft aan dat de vooruitzichten voor de Democraten in november alles behalve florissant zijn.

Treurige toekomst voor Oekraïne

Oekraïne na de verkiezingen is ongeveer net zo treurig als Oekraïne voor de verkiezingen. De revolutie in het land is mislukt, vastgelopen in incompetentie, corruptie en stupiditeit. Dat een van de architecten van die mislukking, mevrouw Tymoshenko, de verkiezingen verloor, is daarom volstrekt terecht. Dat de held van toen, president Yuchenko, in het vuilnisvat van de geschiedenis wordt gedumpt, evenzo. Maar het land verdiende beter dan weer te worden opgezadeld met de even incompetente, corrupte en weinig creatieve Viktor Yanukovich. Ik heb nooit geloofd dat de Oekraïne ook maar in de buurt van een EU lidmaatschap moest komen, dat zal nu wel helemaal duidelijk zijn. Treurig land, treurige geschiedenis, treurige toekomst.

Obama's nieuwe doelstelling: laten zien dat de VS bestuurbaar is

Opnieuw heeft David Brooks, die zich ontwikkelt tot de meest interessante columnist van de New York Times, precies de juiste analyse en het juiste recept voor Barack Obama. Dit is geen tijd voor grote overheidsprojecten, like it or not. Geen schijn van kans. Wat dan wel? Dat andere punt op de agenda: het herstel van beschaafde verhoudingen in Washington. Obama moet zich ten doel stellen te laten zien dat de VS bestuurbaar zijn.
Brooks somt een aantal elementen daarvoor op. Een eerste vereiste is absolute en keiharde eerlijkheid met de kiezers. Ophouden met spelletjes spelen, in de terminologie van Obama zelf, maar vertellen waar het op staat. Een tweede voorstel is om aan de hand van kleine veranderingen tweepartijen samenwerking weer te herstellen (als dit klinkt als Clinton na 1994, dan moet het maar, als we het maar niet triangulation gaan noemen). De derde aanbeveling gaat daarmee samen. Neem een aantal van de Republikeinse stokpaardjes over gezondheidszorg over, zoals het beperken van malpractice mogelijkheden en het verruimen van mogelijkheden om op staatsniveau te experimenteren, en haal aan paar Democratische stokpaardjes eruit en maak een deal. Geef het voorbeeld. Het vierde punt is een oude bekende: fiscale hervormingen. Het vijfde is in Brooks visie een grondwetsherziening althans een debat daarover. Hij spelt het niet uit, misschien komt dat nog eens, maar het sluit aan bij wat anderen daar elders over schreven. Een aanpassing van het systeem zodanig dat het niet stagneert als de groei stagneert. Dat was namelijk altijd het punt van het Amerikaanse systeem: het werkte prima als er groei was en er meer viel te verdelen. Zodra het stilvalt is het een recept voor stagnatie en nu voor achteruitgang. Ik hoop dat Brooks terugkomt met een meer gedetailleerde beschrijving van hoe hij zo'n grondwetsherziening ziet. Maar zijn basisadvies aan Obama, laat zien dat Amerika te besturen is, zou heel goed kunnen dienen als leidraad voor een regering die klem zit.

Biden and the Beast

Joe Biden en bendeleider Cheney hadden een gezellige uitwisseling van argumenten dit weekend. Cheney zou die Nigeriaan die naar Detroit wilde hebben gewaterboard. Ik weet niet waarom maar Cheney wil nou eenmaal dat dit met iedereen gebeurt. Hij vindt de regering Obama slappe hap, maar ja, het was toch echt onder Bush dat 9/11 plaats vond. Obama is inmiddels gedwongen om die sheik die zichzelf verantwoordelijk houdt voor 9/11 militair te gaan berechten omdat niemand, geen senator en geen stad, in de VS de guts heeft om hem in een echte rechtbank te zetten. Minister van Justitie Holder wilde dat, omdat de VS het voorbeeld moet geven aan de wereld, maar het zal waarschijnlijk niet lukken. Het zou mooi zijn als Holder zou aftreden om aan te geven dat hij dit ziet als een falen van de Amerikaanse rechtsstaat. Maar dat is misschien wat te veel gevraagd.

Financiers helpen Griekenland onverantwoordelijk te zijn

Nu blijkt dat Goldman Sachs en andere financiële instellingen de Griekse regering hebben geholpen om hun financiering in orde te krijgen, althans zodanig te verhullen dat het leek alsof de Grieken voldeden aan de voorwaarden van het Euro regime. Deze financiers helpen een land om bijvoorbeeld de toekomstige opbrengsten van vliegvelden en andere overheidsinstellingen te gebruiken als onderpand voor leningen die niet als leningen in de boeken hoeven te gaan. Ik weet niet of ik de details goed begrijp maar ik zal in elk geval niet proberen ze hier weer te geven. Wat wel interessant is, is dat private instellingen dus ook op dit terrein instrumenten creëren die op de lange termijn serieuze problemen opleveren (en hen op de korte termijn veel geld in de zakken doen vloeien - het schijnt dat Goldman Sachs met zijn hulpverlening in 2001 300 miljoen dollar verdiende). Reden te meer om eens goed naar deze instrumenten te kijken, te meer daar ook Italië er gebruik van schijn te maken.

Bos versus Pechold

Ik heb met vertraging naar P&W gekeken, naar de conversatie tussen Pechtold en Bos. Frits Abrahams maakte me duidelijk dat ik moest kijken. Bijzonder vervelend begin dat Pauw en Witteman het nodig vonden om te beginnen over liegen en bedriegen waar het gaat om politiek gemanoeuvreer, waarin minister Verhagen de hoofdrol speelde. Bos maakte er een misverstandje van. Pechtold begon met een flauwe one liner. Na vijf minuten heen en weer neuzelen vroeg Bos eindelijk wat D66 eigenlijk vond van Afghanistan. Zijn partij heeft twee keer tegen gestemd, stelde Pechtold (zonder te vertellen dat hijzelf daar in de regering daarvan afstand van nam), maar maakte nu vreselijk veel ruimte om wel degelijk in Afghanistan te blijven. Daar keek ik van op. Bos deed het goed om Pechtold vast te nagelen op een gebrek aan eigen standpunten. Pechtold had geen standpunt maar wachtte op de regering. Maar kleine missie zou Pechtold steunen - waarom is niet helemaal duidelijk, hij verschuilde zich achter Obama. Puntenwinst voor Bos. Leuk.
Bos was duidelijk over Wellink. Geen vertrouwen, weg wezen.
Bos wilde drie voorbeelden waarin D66 socialer was Pechtold had moeite om zijn gedachten te ordenen en lulde er eerst een minuut omheen. Zwak dat hij stelde dat als Rutte hem links vindt en Bos hem rechts, dat hij wel goed zit. Het redelijk alternatief. Wat noemde Pechtold? Lager pensioenleeftijd. Hypotheekrente aftrek kwijt raken.
Geen bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking was zijn tweede punt. Verder hoefde hij niet. Leek me zwak. Onderwijs, minder overheid, cultuur waren betere onderwerpen geweest. Toen begon het gehakketak. Bos hamerde flink door op het lijken op de VVD, slim want dat is een zwak punt - dwz. er zijn veel VVD kiezers die D66 als tweede keuze hebben. Bos wil die terugjagen naar de VVD. Heeft hij zelf niets aan maar het is wel slim om D66 en VVD in dezelfde hoek te zetten. Pechtold ging goed door op scheef wonen en combineerde kopen en huren - hier wel een goede tussenpositie. Bos merkte terecht op dat je dan hogere inkomens wegjaagde uit de gemengde wijken. Pauw begreep niet veel van de belastingschijven en gooide van alles door elkaar. Pechtold had het over de onderkant, twee onderste schijven, Pauw begon over de twee hoogste en toen werd het gesprek rommelig. Pechtolds hittepitterige kerst-offensief sloeg nergens op en Bos vroeg zich terecht af waar de opwinding vandaan kwam. Omdat het nergens over gaat, zei Pechtold. Zo was dat en in snapte niet waarom hij maar door bleef gaan.
Waarom heeft Wilders aantrekkingskracht? Pechtold gaf genuanceerd antwoord en vertelde keurig dat Wilders ook al jaren rond loopt in Den Haag. Bos ging mee. Pechtold analyseerde het goed als een politiek probleem, niet per se een moslim en integratieprobleem. Dat hij de geloofwaardigheid van ministers aanvoerde deed me weer denken aan zijn eigen positie toen hij in de regering zat en zijn partij tegen Afghanistan was. Maar wat mij meer stoorde was dat Pechtold wel analyseerde dat het politieke systeem in Nederland problemen heeft, maar hij het grootste probleem: de rol van de overheid in de moderne samenleving, niet echt analyseerde, laat staan een oplossing gaf. Pechtold hing zichzelf op aan de paspoortenaffaire van Albayrak en Aboutalep (toen Wilders daar een nummertje van maakte gaf de PvdA niet thuis) maar had beter de quote van Wilders kunnen nemen dat er geen moslims in de regering mochten zitten. Terecht gooide Pechtold Spekman met zijn domme Marokkaanse jongensvoorstellen naar Bos. Het compliment van Bos an Pechtold voor zijn weerwerk tegen Wilder was oprecht en aardig - maar tegelijkertijd een steek omdat hij suggereerde dat het niet meer was dan dat. Bos vond dat integratie niet vanzelf gaat, maar dat was vooral een uitspraak over goede bedoelingen. Keer op keer is aangetoond dat overheidsbeleid weinig invloed heeft maar algemeen beleid goed werkt. Het had Bos gesierd (en ik denk dat hij er voordeel aan zou hebben) als hij zou zeggen dat algemeen sociaal democratisch beleid van Nederland een beschaafde samenleving heeft gemaakt met kansen voor iedereen. Gemiste kans.
Pechtold ging ineens weer mee met Bos over het niet vanzelf gaan, terwijl hij eerder volgens de quote van Bos het wel een autonoom proces vond (zoals ik dat ook vind). Pechtold begon toen met een Amsterdam riedel die ik niet begreep. ‘Nou breekt mijn klomp', zei Bos terecht. Pechtolds aanval op Aboutaleb was zwak.

Wat zou er gebeuren als D66 in Amsterdam zou besturen, vroeg Witteman? Wat is de algemene notie van D66 over grote steden? Pechtold noemde namen maar van ex ministers van D66 die we soms maar liever vergeten, mar hij gaf geen grote lijn. Die heeft hij namelijk niet. Ging vervolgens in de aanval op de langdurige machtspositie van de PvdA in Amsterdam. Dom, zo'n negatieve insteek, vooral als je weet dat de lijst wordt geleid door een groot talent, Lodewijk Asscher. Bos kwam lekker terug met een steek over de grote D66 zorg in Utrecht: een nieuw gymnasium. En terecht veegde Bos Pechtold de mantel uit over dat gezeik over tweetalig Amsterdam. Absurd dat D66 zich daarop heeft laten vangen. Daarmee kon Bos Pechtold wegezetten als ‘voor de bovenlaag'.
Misschien niet terecht, maar het is precies wat Bos bedoelde te zeggen voor zijn achterban. Dom dat Pechtold doorging op het Engels - zoals hij het bracht had het overigens niets met Amsterdam te maken maar wilde hij heel Nederland tweetalig maken. De Amsterdamse visie (als je het zo mag noemen) is dat in een internationale stad er veel engels gepraat moet worden. Een nogal klein argument om meestemmende expats voor D66 te winnen. Maar daar had Pechtold het niet over. En terecht zei Bos: dat is niet het grootste probleem van de stad.

Pechtold excelleerde weer in de counter punch maar ik vond hem nog steeds onduidelijk in het neerzetten van waar D66 nu eigenlijk voor staat. Oud probleem. Bos deed het lang niet slecht maar moet ook een brede boodschap ontwikkelen en niet over de mensen aan de onderkant praten maar over een inclusieve samenleving.

Trends

Volgens opiniemassage specialist De Hond gaat de PVV dik winnen in de twee gemeentes waar ze meedoet, Almere en Den Haag. Ik heb daar de Hond niet voor nodig. Deze gemeenteverkiezingen zich nog niets. Wel de trends: PVV en D66 dalend, VVD stijgend, CDA komt terug. De Hond laat de PvdA nog steeds omlaag gaan, maar ik voorspel dat ze gaan terugkomen en in 2011 boven de 25 zetels gaan scoren.

Als politici nu een uitlegden waarom er een overheid is in plaats van ertegen te hoop te lopen

Tweederde deel van de Amerikaanse bevolking is ontevreden met de overheid. Meer dan de helft vindt overheidsuitgaven verspild geld. Niet vreemd als je afgelopen jaar beschouwt. En toch weer wel. Was het niet de overheid die de financiële wereld redde? Die de economie stimuleerde en de autoindustrie redde van zijn eigen excessen? Die hypotheekhouders hielp nu de waarde van hun huis is gedaald? Is het niet de overheid die Medicare, Medicaid en Social Security biedt?
Ik zal niet zeggen dat het probleem simpelweg is dat politici niet goed uitleggen waarvoor mensen een overheid hebben maar dat is er wel een deel van. Het is veel gemakkelijker om alles aan Washington te wijten (of aan Den Haag, zoals de simpele versie van PVV populisme gaat) en de overheid af te schilderen als een hongerig monster dat op dieet gezet moet worden.

Zelfs redelijk rustige en verstandige mensen zoals John McCain, die wel beter weet, moet dit refrein nu meezingen in Arizona. Zijn kandidatuur als senator voor de Republikeinen wordt bedreigd omdat een Tea Party fan met simplistische anti-overheidsideeën (die overigens sterk zijn in Arizona, Barry Goldwater kwam er vandaan - en ze blijven sterk, ook leeft een groot deel van de bevolking op overheidskosten, al die bejaarden met water midden in een woestijn). McCain wordt nu afgeschilderd als een gevaarlijke linkse radicaal en dat geeft al aan hoe onzinnig de discussie is geworden. Gelukkig blijkt het leeghoofd Palin evenmin erg populair bij de kiezers. Meer dan de helft heeft een negatief beeld van haar, slechts 37 procent een positief beeld. Ik zeg ‘slechts' maar eigenlijk moet je je afvragen hoe het mogelijk is dat zo ontzettend mensen blijkbaar vallen voor haar leeghoofdigheid. Ik zal het eens aan haar fervente fan in Nederland vragen, Bart Jan Spruyt.
De WP columnist David Broder, ooit grand old man van de politieke analyse maar nu tragisch onnadenkend, is wel onder de indruk van Palin. Een politica ‘on top of her game', zegt hij. Hij denkt ook dat zij met haar boodschap van ‘gewone moeder die het beste wil voor haar land' past in een lange traditie van kandidaten die tegen Washington te hoop lopen. Misschien, maar die kandidaten hadden uiteindelijk meer te bieden en wisten dat dit enkel een tactiek was om gekozen te worden. Palin denkt dat het echt is wat het land nodig heeft. Broder blijkbaar ook. Het is triest.

Publieke voorzieningen voor extreme omstandigheden

Er zit wel iets van geruststellende onontkoombaarheid in dat de oostkust van de VS plat ligt. Een sneeuwbuitje - nou ja, een flinke - kan alles ontregelen in de meest ontwikkelde natie van de wereld. Ik ken dat. Gebeurde in mijn tijd in Washington ook al en toen kreeg burgemeester Marion Barry, cokehead par excellence, er flink van langs. Maar het komt ook omdat de Amerikaanse publieke sector gewoon slecht ontwikkeld is. Sneeuwruimen heeft geen grote financiële prioriteit - tot het nodig is. Elektriciteitskabels liggen nog steeds bovengronds, met als gevolg dat ze bij ijzel en sneeuw steevast breken en honderdduizenden mensen zonder stroom zitten. In Washington weet iedereen dat bij een halve centimeter sneeuw de hele stad vrij neemt. Scholen dicht, ambtenaren thuis blijven. Niet zo vreemd ook, trouwens. DC is een zuidelijke stad. Die sneeuwbui iedere zoveel jaar is een fremdkörper. Daar moet je je samenleving niet op inrichten. Dan maar een paar weken klagen.

Beslissingen afschuiven naar wereldniveau

In de FT staat vandaag dat er mogelijk toch een wereldwijde belasting op banken komt. Dat lijkt goed nieuws, maar ik weet het niet. Ik herinner me dat gisteren of eergisteren Joseph Stiglitz, een van de mensen die deze problemen heeft voorzien, daartegen pleitte. Hij stelde dat als je iets wereldwijd probeert te regelen dat een recept is voor gerommel en compromissen op het laagst mogelijke niveau van eensgezindheid. Dat zou ook de reden zijn waarom de banken dat het liefst zouden zien. Ik neig ernaar het daarmee eens te zijn. We moeten niet uit de pas lopen met de rest van de wereld is altijd het excuus van ministers die eigenlijk liever niets willen doen, aan milieu, aan sancties, aan wat dan ook, maar proberen die keuze te ontlopen door het door te schuiven naar een wereldforum.Ik wantrouw dat soort mensen altijd.

De media: goed nieuws is geen nieuws

Veel mensen vragen waarom ze niets over mijn boek op televisie gezien hebben. Pauw en Witteman en DWDD gaan toch voortdurend over boeken? Mijn antwoord, in alle bescheidenheid en niet zonder frustratie: ik heb geen idee. Het boek ligt bij de redacties. Ik kan alleen maar vaststellen dat ze geheel voldoen aan het verwijt dat ik hen maak, namelijk alleen incidenten oppikken. Die ene moslimadvocaat die niet opstaat, de bedreiging door een vervelende mafketel van de Gelderlander. Een stevig debat over integratie in het algemeen staat niet echt op de rol. Toegegeven, Tofik Dibi heeft naar aanleiding van zijn manifest wel aandacht gekregen. Maar verder is en was het magertjes.

Franse bullshit

De NYT heeft een ongewoon leuk verhaal over een van die pompeuze nieuwe filosofen in Frankrijk, Bernard-Henri Lévy, oftewel BHL zoals hij zich graag laat noemen. De Fransen vinden het altijd leuk dat dit soort lui als Bekende Fransen opereren, het steunt hun idee dat in elke Fransoos wel een filosoof verborgen zit en in elk geval dat filosofen echt gelezen worden. Sartre was het bekendste voorbeeld natuurlijk.
BHL schreef een jaar of twee geleden een boek over Amerika, waar hij zogenaamd in de voetsporen van Alexis de Tocqueville rondhobbelde. Het was een grabbelpot van tamelijk onopmerkelijke observaties, gelardeerd met cryptische beschouwingen die voor diepe gedachten moesten doorgaan. Ongeveer net zo onleesbaar als Sideraal Amerika van Jean Baudrillard. Een hoop bullshit om het maar eens op zijn niet-Frans te zeggen.
Nu blijkt BHL in zijn nieuwste bestseller ‘De la Guerre en Philosophie' genadeloos onderuit te gaan. De research van de grote filosoof strekte zich uit tot de Wikepedia pagina's van ene Jean-Baptiste Botul, een creatie van twee journalisten van de Canard Enchainé, het satirische dagblad. BHL zag er wel brood in. Botul staat op de site genoteerd als de auteur van het gezaghebbende werk ‘Het seksleven van Immanuel Kant', wat al voldoende zou moeten zijn om zelfs een oppervlakkige lezer te waarschuwen. Dat er verder een school is van ‘Botulisme' met aanhangers van Botul die ‘Botulliennes' heten moet zelfs een opgeblazen man als BHL aan het denken zetten. Nee, hij nam het hele verhaal mee en viel Kant aan met behulp van de geschriften van deze Jean-Baptiste Botul.
Het schijnt dat BHL vorige week, ter promotie van zijn boek, in denkende pose verscheen op de cover van Paris Match. Lachen.

Relax over Iran

We zijn toe aan nieuwe rondes in de sanctieverhalen tegen Iran. Ik zie nog steeds niet goed hoe de ambities van Iran op zich verworpen kunnen worden - het zijn ambities die Israël, Pakistan en India ook hebben gebotvierd. Maar ik zie ook nog niet hoe het hebben van een bom de situatie fundamenteel verandert. Behalve als Israël zich daardoor laat verleiden om Iran aan te vallen want dan breekt de hel los. Ik hoop dat we ons niet laten meeslepen in de actieretoriek. Minister Verhagen zal ongetwijfeld binnenkort met een oproep komen.

Niets te doen in Den Haag?

Over minister Verhagen gesproken. Hij deed een oproep om defensie uit te zonderen van de bezuinigingsoperaties. De PvdA reageerde met een oproep om onderwijs vrij te stellen. D66 diende vervolgens een motie in om dat ook officieel vast te leggen. Die werd verworpen. Goed. Hebben we nog wat zinnigs te doen in Den Haag?

Verkeerd debat over Uruzgan

Ik blijf het Nederlandse Afghanistan debat onzinnig vinden. Het argument is steeds dat we door moeten gaan met ons goede werk. En vervolgens stoppen we met dat werk en gaan we wat anders doen, namelijk trainen. De logica is zoek. Zeg dan meteen dat je in Afghanistan wilt blijven om de NAVO en Amerika rugdekking te geven van een kleine bondgenoot - of dat je met opgeheven hoofd in Washington op bezoek kunt, zoals minister Verhagen zou willen (aan tafel zitten lijkt me te veel gevraagd als je een beetje traint). Maar alle krokodilletranen over het halverwege opgeven, over de al gebrachte slachtoffers, over de investering in Uruzgan, lijken me hypocriet, opportunistisch en onzin. Zeg dan gewoon militaire missie in Uruzgan houden. Maar dat doet ook niemand. Het is een laf flutdebat.

Sarkozy's mislukking is een les voor ons

In Frankrijk werd gisteren het resultaat van het nationale debat over identiteit gepresenteerd. Het was, geheel voorspelbaar, flauwekul. Er is geen onomstreden, duidelijke Franse identiteit. Het debat ging vaker over de vraag wie nu precies probeerde hier een politiek slaatje te slaan dan over waar het pretendeerde te gaan. Identiteitsdebatten zijn een doos van Pandorra, dat geldt voor Frankrijk net zogoed als voor Nederland en ook voor de VS - waar ze over het geheel genomen een beter idee hebben over wat het betekent om Amerikaan te zijn dan andere landen dat idee over zichzelf hebben.
In Nederland moeten we zo'n debat vermijden. We worden het er namelijk niet over eens. Een gewrongen poging om een identiteit op te stellen wordt dan of een document van stuitende banaliteit, vol gemeenplaatsen waar niemand zich een buil aan kan vallen (zie Frankrijk), of een splijtzwam omdat de heer Wilders en ikzelf nu eenmaal een wat ander idee hebben over wat die Nederlandse identiteit behelst (en vermoedleijk 16 miljoen Nederlanders daar ook weer wat anders over hebben te zeggen). Kortom, Sarkozy heeft ons, in al zijn gladjanus opportunisme een goede dienst bewezen. Laten we zo'n discussie niet beginnen. Maxima had gelijk. Dé Nederlander bestaat niet en dat is heerlijk.

Just say no werkt voor de Republikeinen

In de FT heeft Clive Crook een interessante analyse van de Democratische problemen. Ze zijn helemaal aan henzelf te wijten, stelt hij vast. De Republikeinen hebben niets te bieden, geen leiders, geen programma, geen vooruitzicht. Als gematigde Democraten in het midden dan toch onder vuur liggen, concludeert hij, dan is het omdat de linkervleugel, de corporatistische, laten we alles regelen afdeling, de macht heeft gegrepen. De kiezers zijn duidelijk niet blij met hun boodschap, maar het lijkt alsof ze er geen donder om geven. En Obama valt hen bij door te zeggen: ‘Laat je niet afleiden. Ga door met het goede werk.'
Ik weet niet of Crook gelijk heeft dat de populistische anti-bank tirade van de regering inderdaad de gematigde kiezers tegen de borst stuit, maar wel dat conservatieve, centristische Democraten zich er zorgen over maken. Als ze in november tegen Tea Party anti-overheids Republikeinen moeten aantreden zijn ze kwetsbaar voor het verwijt van Big Government zonder al te veel uitleg over de noodzaak daarvan.
Crook gelooft dat het beste wat je van de Republikeinen kunt zeggen is dat ze hun interne conflicten binnen boord gehouden hebben. Met andere woorden, terwijl de Tea Party activisten de macht overnemen (of samen laten vallen) met de evangelische vleugel, houden de gematigde Republikeinen hun mond en verliezen daardoor hun macht.
Maar de problemen waarmee Obama en de Democraten hebben te maken zijn echt en vergen oplossingen. Alleen maar nee roepen is niet voldoende. Het lijkt erop dat Obama door een conferentie voor te stellen over health care waarin hij ook de Republikeinse alternatieven wil horen, probeert hun bluf op tafel te krijgen. De vraag is of ze daarvoor gaan. Maar er moeten door de Democraten wel realistische alternatieven op tafel gelegd worden. Zo is er voor de begrotingstekorten geen alternatief dan de belastingheffingsbasis breder te maken dan alleen inkomensbelasting van de hoogste vijftig procent. Een BTW is dan onvermijdelijk. Aan de uitgavenkant kan er geen ruimte komen door de discretionaire programma's in te kaderen. Dat levert niets op. Medicare, Medicaid en Social Security zijn te groot, en neem voor het gemak ook maar meteen defensie mee. Wat dat betreft zou het slim Democratisch beleid zijn geweest om Afghanistan te laten vallen.

Goldman en de manier om geld te verdienen

In de NYT een interessant verhaal over de manier waarop Goldman Sachs begin 2008 zijn verzekeraar van hypotheekinvesteringen, AIG, onder druk zette. Goldman eiste vergoedingen op voor hypotheken die er slecht uit zagen, maar nu blijkt dat Goldman als sinds 2006 enorme bedragen had ingezet in investeringen die zouden uitbetalen áls de hypotheekmarkt om zou vallen. Met andere woorden, de bank verzekerde zijn slechte hypotheken om zich af te dekken en wedde vervolgens veel geld op het misgaan van die investeringen. Goldman had er onder alle omstandigheden belang bij om de waarde van de hypotheek instrumenten (zoals die bankiers dat noemen) onderuit te praten.
Ik vat het kort samen maar het artikel roept opnieuw vragen op over de manier waarop banken zoals Goldman Sachs het systeem bespelen. AIG moest voor 180 miljard gered worden, onder meer omdat Goldman geld opeiste (dat ook nog niet eens altijd terecht was). In 2007 ontving Goldman 7 miljard van AIG en daarna nog eens miljarden bij de reddingsoperatie. In totaal stak de bank 12,9 miljard van de belastingsbetaler in zijn zak.
In het artikel komt ook een deal ter sprake die Goldman maakte met Societé General. Een deel van de 11 miljard die de belastingbetaler vergoedde aan SG, die als Franse bank handel dreef met AIG, kwam weer terug naar Goldman. Het is een gecompliceerd verhaal maar wat eruit springt is opnieuw de mogelijkheid voor dit soort investeerders om de ultieme handel te drijven: kop, ik win, munt, jij verliest. Is dat te reguleren? Ik kan dat niet beoordelen. Maar wat in elk geval moet gebeuren is dat de belastingbetaler er nooit voor verantwoordelijk mag zijn om dit op te vangen. Een pleidooi, denk ik, voor Paul Volckers voorstel om die handelsactiviteiten los te koppelen van overheidsgaranties. Geen handelshuis of bank mag zo groot zijn dat hij gered moet worden door de belastingbetaler omdat anders alles in elkaar dondert.

Crisisbeleid

Het is goed om te zien dat in deze moeilijke tijden het kabinet zich bezig houdt met belangrijke en relevante zaken: de reactie op het Irak rapport. Dagen, weken, zijn ze er al mee bezig. Alsof er niets beter te doen is.
Volgende afleiding is de beslissing over de heilloze missie in Afghanistan. Mijn indruk is dat alle argumenten die zijn aangevoerd voor ons om in Uruzgan te blijven, wegvallen als we ergens anders klein werk op gaan knappen. Dan is er geen ervaring meer, geen ‘nederlandse manier', geen voortbouwen op succes. Me dunkt dat er dan ook geen reden is om überhaupt in Afghanistan te blijven. Ik durf er wat om te verwedden dat we ergens anders in gerommeld worden. We moeten nu eenmaal achter de NAVO en Amerika aan hobbelen, maar serieuze, fundamentele argumenten om in Afghanistan actief te zijn spelen al geen rol meer. Het is nu een zaak om de missie uit te zitten tot hij mislukt is en we weg kunnen. Blij dat het kabinet daar zoveel tijd aan besteedt. 

Ook leuk om te zien hoe minster Verhagen stevig doorwerkt aan zijn eigen carrière. Van hem moet defensie ontzien worden in de bezuinigingen. Ik ben het niet met hem oneens, moet ik eerlijk zeggen, maar je mag je afvragen waarom de man nu dit 'nieuws' nu laat lekken. De volgende minister president aan het werk?

Het essay dat ik gisteren in Het Vervolg van de Volkskrant publiceerde, staat nu ook on line. Hoe een intellectuele elite de weg bereidde voor het PVV populisme en zo de waarden die ze dacht te verdedigen meer bedreigd heeft dan anders het geval geweest zou zijn.

Geldt ook voor het interview dat vorige week in de NRC stond.

Hoezo gemeenteraadsverkiezingen?

Vandaag was het eerste debat tussen de landelijke partijleiders over .. de gemeente. Ik moet u bekennen dat ik, als niet Parool lezer, helemaal niets, nop, heb gemerkt van de gemeenteraadsverkiezingen. Niemand langs geweest om om mijn stem te vragen, geen folders in de bus, geen idee hoe ik zou moeten weten op wie ik moet stemmen. De enige die het nieuws heeft gehaald de afgelopen weken was Lodewijk Asscher, de PvdA wethouder, die zijn boek over Amsterdam en zichzelf slim gepland heeft. Een daaraan gerelateerd interview in Vrij Nederland gaf een extraatje. Verder weinig gehoord van wat er in Amsterdam omgaat. Misschien dat die landelijke lui dan inderdaad de trend bepalen. Zuur voor gemeenteraadsleden die het goed doen maar wier partij landelijk in de lappenmand zit - en omgekeerd, slecht functionerende lokale mensen die dankzij hun partij wel mogen blijven.

Palins portemonnee is goed gevuld

Sarah Palin heeft alle kranten gehaald met haar voordracht op de Tea Party, anti-overheidsbijeenkomst van de Republikeinen. Flinke aanval op Obama en de Democraten, dat was te verwachten. Het leukste vond ik haar oprechte steun aan kandidaten die ‘vrije markt principes' steunen en ‘persoonlijke verantwoordelijkheid nemen'. Yeah, als we die randvoorwaarden hadden gehanteerd dan was de financiële wereld ingestort en hoefden we ons niet druk te maken om zakkenvullende bankiers. Zoals altijd had Palin geen enkele oplossing, of zelfs maar beleidslijn, voor welk serieus probleem dan ook. Maar het is een teken van het disfunctioneren van de Amerikaanse politiek in brede zin dat een leeghoofd van haar allure de Republikeinse Partij kan aanvoeren, bij gebrek aan beter. De nieuwe wereld onder Palin ziet eruit als ... een heel bekende wereld: ze kreeg 100.000 dollar voor haar speech. Zuinigheid is bij de Tea Partiers niet bij.

Zonde van de energie

Ach gut, Wilders manipuleert als hij selectief winkelt in de Koran. Tjonge, jonge, wat een ontdekking. Who cares? Ja, de rechter, die moet wel omdat het Openbaar Ministerie zo suf is geweest onze populist aan te klagen. Een rechtszaak waarin theologen komen uitleggen hoe je heilige teksten moet uitleggen. Wie kan zo bizar bedenken? Dat we in ons ex-verzuilde land ons bezig houden met een debat over de inhoud van geloof. Ik mag niet meedoen, want anders dan mijnheer Wilders en iemand als Boekestijn heb ik geen studie gemaakt van de Koran. Ik ben niet bij de infantiele Arabist Hans Jansen in de leer geweest, die achter iedere boom een moslim radicaal ziet en meent dat omdat hij 24 uur per dag naar Al Jazeera kijkt elke moslim dat doet. Gelukkig wil ik ook niet meedoen aan deze heilloze discussie. In een beschaafde samenleving laat je mensen lekker hun geloof geloven, ook als is het nog zo maf. In een beschaafde samenleving reken je mensen af op wat ze doen, niet op wat ze geloven. Zo moeilijk is dat toch niet? Zo mag Wilders van mij alles geloven wat hij wil. En hij mag ook nog vertellen wat hij gelooft. Als ik maar mag zeggen dat hij een manipuleerder is, een populist en bovendien ziek in zijn hoofd en een psychiater van node heeft, dan ben ik allang tevreden. Die rechtszaak is een grote publiciteitskaravaan voor Wilders zelve. Degenen die serieuze artikelen schrijven over zijn geloofswaanzin, doen daaraan mee.

Hoezo debat over gemeentelijke verkiezingen?

Ik lees dat PVV baas Wilders een radiodebat met andere fractieleiders, gepland voor zondag, heeft afgezegd. De held. Altijd in opstand tegen de elite! Maar wat ik niet begrijp is a) waarom fractieleiders van de Tweede Kamer over gemeenteverkiezingen moeten debateren, b) waarom daarvoor een stichting/partij wordt uitgenodigd die maar in vier gemeentes meedoet. Het valt te vrezen dat zoals zo vaak de gemeenteraadsverkiezingen gaan over landelijke politiek. Dat is zuur. Misschien dat het in Amsterdam wat dat betreft beter gaat en de PvdA onder leiding van Asscher (zie hieronder) wel degelijk goed kan scoren - althans beter dan verwacht. Het zou ook onredelijk zijn om de (on)populariteit van de Haagse politici de doorslag te laten geven. En dat debat? Ach, u kunt het gerust overslaan. Zal gaan over banken, Irak, Afghanistan, JSF, bezuinigingen en helemaal niet over de onderwerpen die u in staat moeten stellen te kiezen in uw eigen gemeente. Ga gewoon wat anders doen.

Op hol geslagen beleid

Ach ja, de JSF. Ik schreef er al over. De Rekenkamer kwam opnieuw met een vernietigend rapport. Gewoon ophouden. Moeilijk is dat, een beleid stopzetten dat geheid fout gaat maar dat nu eenmaal op gang is en belangengroepen achter zich heeft. JSF, Afghanistan. Tijd om wakker te worden.

Meer moralisme in de politiek, svp

Ik zat gisteren in een uitzending van Dit is de dag van de EO. Een van de onderwerpen die zijdelings aan de orde kwamen - via een bespreking van een interview met wethouder Asscher van Amsterdam - was of politici moralistisch moeten zijn. Ik vind van wel en Tijs van den Brink, de presentator, samen met Knevel de moralisten bij uitstek, zag dat met genoegen aan. Moeten we het vaker over hebben. Politici moeten richting geven, niet volgen. Dat is de belangrijkste reden dat ze moeten moraliseren. Ze moeten vertellen waar ze heen willen en wat mij betreft niet te gedetailleerd maar vooral op het niveau van de brede samenleving. En vervolgens moeten ze aan de kiezers uitleggen waarom ze dat willen, hoe ze dat willen bereiken en waarom die kiezers hen moeten volgen. Het vergt, denk ik, een ander soort politicus dan ons systeem nu voortbrengt. Het heeft ook, als basisvoorwaarde, ideologie nodig. Je moet een mens- en maatschappijbeeld hebben voordat je visie op de toekomst kunt uitstralen en uitdragen. Ik roep al een tijdje dat ideologie een comeback gaat maken (vooralsnog wordt ik door de feiten niet ondersteund) en daarbij horen moralistische politici. Mensen die het beter weten dan u en ik en bereid zijn om een weg uit te stippelen, in plaats van aan u of aan mij te vragen wat we graag zouden willen.

De voortgezette crisis

Pessimisme over Griekenland, Portugal en Spanje, gecombineerd met tegenvallende banencijfers in de VS zorgden voor een flinke val in de aandelenmarkten gisteren. Ernstiger is de vraag of dit de voorbode is van een nieuwe ronde problemen in de financiële sector, zoals sommige commentaren suggereren. Te vroeg gejuicht, ook die bankiers met hun bonussen? Meer gesomber over een diepe wereldwijde, voortgezette crisis.

Veel aandacht, weinig nieuws

Ik heb de commissie de Wit over de financiële crisis niet echt gevolgd, moet ik bekennen. Zo te zien aan de koppen in de kranten was daarvoor ook weinig reden. Om het live and in colour te zien, om PVV kamerlid Graus zijn lijstje te zien afwerken, leek me al helemaal niet nodig (ik moet bekennen dat ik er alleen maar over heb gelezen, eerlijk is eerlijk). Het ging de laatste dagen, zo begreep ik, vooral over ABN AMRO en de biecht van Rijkman Groenink. Niemand wilde naar hem luisteren en hij had liever niet zoveel geld meegekregen. Waarom je naar de man zou moeten luisteren, is me een raadsel. Wellink die nu roept dat als hij maar een gaatje had gezien hij de verkoop zou hebben tegengehouden. Fijne quote, goed geoefend. Ah well, ik wacht wel op het rapport en beter nog, op wat de Amerikaanse commissie over de structurele problemen in de financiële sector heeft te zeggen.

Kans van 1 op 1,7 miljard dat uw rem het niet doet

Toyota heeft problemen. Vooral pr problemen. Te groot gegroeid, te snel en niet goed opgelet op aanstormende problemen. Het is goed om perspectief te houden, zoals Philip Stephens doet in zijn blog dat in de FT is weergegeven. Nu een Prius kopen, zegt hij. Prijzen staan onder druk en de kans dat je daadwerkelijk een rem-probleem tegenkomt, is minimaal. En hoe belangrijk het ook is om de veiligheidsaspecten van auto's streng te controleren, het is een relatief klein probleem in een complex apparaat. Ik wil het niet bagatelliseren, maar het is een probleem dat Toyota snel en tegen een hoge prijs zal oplossen. Geen paniek. En investeren in een Prius lijkt me niet het stomste advies.

Wanneer heeft een interview zin?

Wat voor zin zou het hebben om bendeleider Dick Cheney, ex-vicepresident en coupleider, te interviewen over de buitenlandse politiek van Barack Obama? Iedereen zou zich realiseren dat Cheney tien keer zou roepen ‘I told you so', Obama naïef en onervaren zou noemen, en geen greintje introspectie zou vertonen over de kostbare mislukkingen van het beleid van president Bush. Het interview dat Tom-Jan Meeus had met Ricard Perle, neoconservatieve hardliner par excellence, heeft hetzelfde effect. De antwoorden van Perle zijn volstrekt voorspelbaar, voegen geen enkel inzicht toe en zijn, in dat opzicht, overbodig.
Het leidt tot de interessante journalistieke vraag of je dit soort lui moet interviewen. Wat is het doel van zo'n interview? Laten zien dat neocons niets geleerd hebben en als ze de kans zouden krijgen, opnieuw grote puinhopen zouden aanrichten? Misschien. En misschien is het goed om dat te horen. Maar dan zou ik liever een aantal interviews en analyses samen zien in een dieper gravend artikel. Perle is niet interessant vanwege zijn inzichten. Die gaf hij niet. Er zijn tientallen analisten die je aan het denken zetten over welke kant het op moet, maar Perle kan daar niet bij horen omdat hij een ideologische agenda heeft. Moet je als journalist zo'n interview dan niet maken omdat het enkel een platform geeft aan een dergelijke ideologische havik? Lastig. Ik neig naar ja, maar ik sta lekker aan de kant en ik heb in mijn tijd ook wel totaal voorspelbare interviews gemaakt. Rest de vraag of het interview iemand enig inzicht heeft verschaft. Als dat het criterium is dan had het niet gemaakt of geplaatst hoeven te worden.

Als tacktiek het wint van strategie

In The Atlantic schrijft James Fallows deze maand een mooi, lang artikel over de stand van Amerika. Hij concludeert, enigszins verbaasd, dat er weinig mis is met Amerika als entiteit, maar dat het politieke systeem disfunctioneel is. De senaat bijvoorbeeld, is in staat met 40 man die in het ergste geval slechts 12 procent van de bevolking vertegenwoordigen, alles te blokkeren en ze doen dat. Democraten gaven de overheid in de jaren zestig en zeventig een slechte naam, Republikeinen hebben sindsdien de overheid stelselmatig zwart gemaakt. Het artikel is te uitgebreid om veel uit te citeren, maar één opmerking bleef me bij, in de discussie over het mogelijk maken van de counterinsurgency in Afghanistan - omdat ik er gisteren in een andere context ook een moedeloos stemmende discussie over had. De nadruk ligt, zo zegt een van de zegslieden, op het beter vechten van de oorlog in Irak of Afghanistan. Maar dat is een 'overwinning van tacktiek op strategie' omdat het nalaat de vraag te stellen of je daar überhaupt wel moet vechten. Het is een brede ziekte: trivia regeren de politiek, de discussie gaat niet over de grote lijnen, de grote onderwerpen. Dit laatste is een discussie die ik dagelijks voer omdat ik in Hoezo mislukt? er ook voor pleit dat politici zich eens bezighouden met hoe de samenleving in elkaar zit in plaats van op ieder incident te reageren.
Even terug naar Afghanistan. De discussie was moedeloos stemmend omdat hij uitging van de premisse dat we nu eenmaal in Afghanistan zaten en daar het beste van moeten maken. Ik wordt daar erg mies van. We hebben een fout gemaakt door erheen te gaan maar omdat we dat deden moeten we dat foute beleid zo goed mogelijk uitvoeren. Er werden scenario's voorgeschoteld die geen rekening hielden met de mogelijkheid dat het gewoon hopeloos mis gaat, noch met de mogelijkheid (zekerheid) dat er geen steun is in de samenleving, niet in de VS en niet in Europa, om daar tien, vijftien jaar te blijven om een tribale samenleving waar alles gedealed wordt mee te slepen naar de 21ste eeuw. De tacktiek van Nederland in Uruzgan mag geslaagd lijken, de strategie is waardeloos - wat de spreker ook toegaf door te zeggen dat Uruzgan een uitzondering was qua onbelang in het grote plaatje. We doen het redelijk goed, voor een klein aantal mensen in een provincie die er niet toe doet. Gefeliciteerd. En daar moeten we nog jaren mee doorgaan?

Koukleumen

Ik weet niet wat dat is met PvdA kamerleden. Die Spekman... En dan nu een bericht waarvan ik eerst dacht dat het een flauwe grap was van de Wakker Krant die altijd politieke campagne voert. PvdA kamerleden willen alleen verkiezingen als het lekker weer is, anders is het zo koud flyeren. Zoiets kan toch niet echt zijn? Maar ik vrees dat het nieuws over de PvdA fractie nog ernstiger is dan je je kunt voorstellen. Ze meenden het, de kamerleden Heijnen en Kalma. Wat is dat toch, met die partij?

Cliché meningen

Ik hield gisteren een van mijn lezingen voor middelbare scholen, dit keer in Schijndel, bij Den Bosch. Het onderwerp is de Amerikaanse immigratie en integratieprocessen en daarna een discussie over hoe het in Nederland gaat met de integratie. Wat me opnieuw opviel en schokte was hoezeer kinderen van 15 en 16 (dit was 4 VWO) het negatieve verhaal over integratie zich eigen hebben gemaakt. Dat geldt voor de terminologie (allemaal ‘zij', buitenlanders) maar vooral voor het onversneden clichématige beeld van hoe niet westerse allochtonen in Nederland het doen. Ik weet het, pubers staan niet bekend om hun afgewogen oordelen, maar als je iets vraagt en de reactie is dat ‘ze' het allemaal slecht doen dan is het toch even schrikken. Noem een paar voorbeelden van mensen die het goed doen en ze zeggen dat dit uitzonderingen zijn. Cijfers als het hoge percentage niet westerse allochtonen (12,5 %) aan onze universiteiten worden geabsorbeerd maar leiden niet tot een ander oordeel. De rest doet het vast heel slecht. Bovendien neigen ze naar de slechtst mogelijke verklaring. Waarom doen ze het goed? Omdat we het onderwijs hebben laten verslonzen. Duh? Maar dat geldt dan toch ook voor alle autochtonen die studeren? Ja, dat is wel waar.

Dat Turkse jongens op het voetbalveld met elkaar Turks praten wordt niet gezien als een manier om de tegenstander te irriteren of gewoon dingen te zeggen die de tegenstander niet mag horen, maar als bewijs dat ze weigeren Nederlands te praten. Ik heb jarenlang in dat voetbalcircuit meegedraaid en ik ken het verschijnsel. Natuurlijk beheersen ze het Nederlands prima. En ja, er wordt wat afgescholden en soms geknokt op het voetbalveld. Dat begon, vond ik, al bij de club, onze eigen club, die geen eisen stelde aan leden. Niemand hoefde bardienst te draaien, eerste elftal spelers gaven niets terug aan hun club en ga zo maar door. Hockey is een veel elitairdere sport maar ik moet toegeven dat ze daar ouders en kinderen meer bij het clubgebeuren weten te betrekken.

Het is geen integratieprobleem natuurlijk, maar een Nederlands beschavingsprobleem - daar hebben we veel last van, hufterigheid (neem het WC-eend verhaal van opperhufter Wilders die zijn argumentloze statements weer op de opiniepagina van de Volkskrant mocht loslaten).
Overpeinzingen naar aanleiding van zo'n schoolervaring. Symptomatisch? Ik vrees het wel. De meest expliciete, onberedeneerde en onvoldragen meningen kom je tegen bij mensen die het minst te maken hebben met de onderwerpen of de mensen waarover ze die meningen hebben. Lastig, vooral als je in de media steeds dat cliché beeld bevestigd krijgt. Maar, ik geef het toe, ook dat is weer een clichébeeld. Ik houd erover op.

Voorhoeve bij D66

Het aantal leden van D66 neemt explosief toe, daar kan Joris Voorhoeve ook nog wel bij.Wel leuk dat hij zijn VVD lidmaatschap aanhoudt, dat was een oud D66 ding: lid mogen zijn van meerdere partijen. Houden zo. Zou Voorhoeve een goudzoeker zijn? Iemand die lid wordt omdat het goed gaat, in de hoop een functie er aan over te houden? Denk ik niet. Ondertussen dreigt de partij wel een onstuurbaar geheel te worden omdat veel leden geen idee hebben waar ze precies voor intekenen (bij congressen mag iedereen komen, dus dat belooft programmatisch nog een leuke kakofonie te worden).

Goed nieuws show

De FT opent vandaag met de sterke stijging in de industriële productie in januari. In de VS het hoogste niveau sinds augustus 2004, in China op recordniveau en in de EU stijgend voor de vierde maand op rij. Dat is goed voor de verwachtingen maar als je de verhalen over het bankiersuitje in Davos leest, dan overheerst de vrees voor protectionisme (vanwege de hoge werkloosheid) en het gevoel dat het westen het nakijken heeft. Dat kan allemaal snel veranderen, zoals Gideon Rachman opmerkt, dacht Davos vorig jaar nog dat een Grote Depressie onvermijdelijk was en dat de bubble in China zou barsten. De werkgelegenheid zal erachteraan blijven hobbelen.

Record begroting met oneindige problemen

Ondertussen heeft Obama een record begroting met een record tekort ingediend. Hij hoopt op enige tweepartijen consenus over de nabije toekomst maar dat lijkt een dure illusie. Het is een politiek jaar en de Republikeinen liggen intern onder vuur van de Tea Party anti-overheidsactivisten (die de rol van religieus rechts hebben overgenomen). Als er een doorbraak komt, dan zal die komen van de tweepartijen commissie die Obama gaat instellen. Het beste voorstel is een oud plan, namelijk om BTW in te voeren. De ruimte voor inkomstenbelasting in de VS is zeer beperkt geworden (40 % betaalt überhaupt geen belasting), er moeten andere bronnen gevonden worden.

Einde aan bemande ruimtevaart

De missie om weer mensen op de maan te zetten, onverstandig ingezet door Bush als een soort nationaal project op weg naar Mars, wordt door Obama afgeblazen. Er is al 9 miljard aan uitgegeven maar hij kiest ervoor om het daarbij te houden. Prima besluit. Bemande ruimtevaart is geldverspilling.China en India hebben plannen om nog dit decennium naar de maan te gaan. Alsof ze daar geen belangrijker dingen te financieren hebben.

JSF planning puinhoop

De begroting voor defensie bereikt opnieuw een recordhoogte (daar wordt niet - nooit - op bezuinigd). Zelfs met het inboeken van wat lagere kosten in Irak en Afghanistan vanaf 2012 blijft het hoog. Minister Gates heeft ondertussen ook de F-35 ontwikkeling de wacht aangezegd (F-35 is JSF, dus we kunnen hier ook weer de discussie beginnen), omdat daar nog de begrotingsdoelstellingen noch de tijdsdoelstellingen worden gehaald. De top official van het Pentagon die het project beheert, is ontslagen en Gates meldde dat hij 641 miljoen dollar zou terughouden van Lockheed Martin in ‘performance fees' omdat ze hun doelen op geen stukken na halen.

Party poopers

Stel je organiseert een EU-VS top en de VS komt niet? Vervelend, zo'n feestje. Dat overkomt Spanje. Obama heeft laten weten dat hij niet geïnteresseerd is in de voorgestelde top die in mei gehouden zou worden. Niet omdat hij Spanje niet mag, zo haastte de onderminster die het aankondigde eraan toe te voegen, maar omdat hij geen heil ziet in zo'n bijeenkomst. Obama was niet onder indruk toen hij vorig jaar in Praag zijn opwachting maakte. Het is echter ook een duidelijke terechtwijzing aan Europa dat ze a) hun topontmoetingen serieuzer moeten maken, dwz. er moet iets serieus aan de orde komen en b) de VS de EU als instelling niet serieus neemt op het wereldtoneel, ook al is er nu onder de Lissabonregels een speciale buitenlandse politiek chef, Baroness Ashton. Het is, helaas, een vaststelling van voor iedereen zichtbare feiten.

Voor wie het niet gezien heeft, hier een link  of hier als u geen abonnee bent naar het interview in de NRC over mijn nieuwe boek.

Vernederende positie voor de Britten

Ook in de FT een interessante analyse van medewerker Max Hastings over de Irak hearings in Engeland. Hij vindt er weinig van te verwachten omdat Amerikanen niet getuigen. Maar interessanter is dat hij vaststelt dat het besluit om mee te doen in essentie werd genomen omdat één man het wilde: Tony Blair. Er was wel kritiek, er waren dissidenten maar niemand nam ontslag, nam afstand en daardoor accepteerde het parlement de oorlog (dit is vergelijkbaar met Colin Powell die met al zijn reserves de speelbal werd van de oorloghitsers). Hastings verwacht dat in nieuwe, gelijksoortige situaties, het proces ongeveer gelijk zal verlopen. Sinds 1945 zijnde Britten ervan overtuigd dat ze altijd aan de kant van de VS moeten staan. Duidelijk is in elk geval dat het omgekeerde, Britse actie zonder VS steun, niet mogelijk is. De zwakte van de Europese defensie versterkt dit idee. Het argument is ‘als wij niet met de Amerikanen meegaan en zijn gaan niet met ons, dan eindigen we in een strategisch vacuüm.' Een vernederende positie. De Fransen die in 2003 wel de poot stijf hielden, vonden het vervelend om met Washington te breken. Maar zegt Hastings, hun ongenoegen was minder diep en structureel dan het Britse.
Afghanistan is de volgende test. Obama zit er zonder strategie. De Britten weten dat en maken zich zorgen. En opnieuw weten ze dat het Verenigde Koninkrijk niet wegkan uit Afghanistan voordat de Amerikanen er weg gaan. Iets anders zou een breuk betekenen. De Britten zijn gijzelaars geworden van de Amerikanen. Maar daaraan geven ze de voorkeur boven het alleen staan in de wereld.

Laffe begrotingsvoorstellen

De voorstellen die president Obama woensdag deed om de begrotingstekorten te verminderen hebben geen betekenis. Ze doen niets. Amerika heeft een eenvoudig probleem. De kiezers (en de politici) willen meer publieke diensten dan ze bereid zijn te betalen. Om de tekorten echt te verminderen is het noodzakelijk om of de diensten te verminderen of de belastingen te verhogen. Het wass beter geweest als Obama daarover klare wijn had geschonken en de Republikeinen én Democraten met de billen bloot had gelegd. Nu is het voortmodderen naar de volgende crisis.

Griekenland, Portugal en de Euro

Wolfgang Münchau heeft in de FT een goed opinieartikel over Griekenland, Portugal en de Euro. Hij spelt de voorwaarden uit die nodig zijn om de Euro te laten overleven. De eerste is dat landen alleen gered mogen worden als ze er geen prijs voor betalen en die prijs is een zeker verlies aan soevereiniteit. Doe je dat niet, dan kan elk land maar gewoon onverantwoordelijk zijn zonder represailles. De tweede voorwaarden is een ‘vermindering van de internationale imbalances, die aan de grondslag liggen van de huidige crisis'. Hij bedoelt dat landen met een tekort op de lopende rekening, zoals Griekenland en Spanje en die met grote overschotten, zoals Duitsland, actie moeten ondernemen. Spanje moet zijn arbeidsmarkt hervormen en Duitsland moet meer consumeren. Dit moet worden geregeld in de eurogroep van ministers van financiën van de eurozone, nu een officiële Europese instelling onder het verdrag van Lissabon. Juncker moet dit een beslissend onderwerp maken.
Ten derde moet Europa de slappe voorstellen voor financiële regulering herzien. Münchau noemt de Larossière voorstellen waarmee het begon al ‘deepl unimpressive' en stelt dat ze verder uitgekleed zijn tot een niveau waarop ze niets meer voorstellen. Het financiële systeem blijft de grootste dreiging voor de stabiliteit van de eurozone economieën.
Er moeten volgens de schrijver ook acties ondernomen worden om de politieke en economische cohesie te versterken. De balans in de Europese Central Bank bijvoorbeeld moet behouden blijven. Münchau stelt dat de voorgestelde benoeming van Ales Weber als hoofd van de ECB onverstandig is. Te veel Duitsland, te veel machtsgreep. Bovendien moet de externe vertegenwoordiging van de Eurozone volwassen worden. De Duitse en Franse vertegenwoordigers in internationale organen doen hun nationale ding en dat kan niet samengaan met de euro.
Tenslotte moet de EU - niet de Eurozone - zijn interne markt herstellen, die schade heeft geleden door de crisis. Hij noemt dit de grootste kans om productiviteit te herstellen.
Münchau is sceptisch en terecht, denk ik. Hij meent dat de politieke wil er niet is om te doen wat nodig is.

Onderhandelen met de Taliban

De Afghanistan conferentie in Londen heeft weinig opgeleverd behalve een algemene overtuiging dat met de Taliban gepraat moet worden. Hoe en wat dat moet opleveren, blijft onduidelijk. Het is raar dat je dit op tafel ligt terwijl je tegelijkertijd probeert de onderhandelingsmacht van de Taliban te ondermijnen door ze militair flink aan te pakken. Zij hebben, dat is bekend, meer tijd dan wij dat hebben en wachten gewoon tot ze een sterke positie hebben. Het lijkt mij verstandiger om nu meteen te gaan praten - als dat mogelijk is.
Ondertussen staat in het nieuwe defensieplan van de VS dat ondanks het terugtrekken van de troepen na 2011 er 75.000 soldaten in Afghanistan zullen blijven in de korte tot middenlange termijn. Gates heeft er ook weinig vertrouwen in, blijkbaar.

Bliar

Ik vond de getuigenis van Blair gisteren, over de Irak oorlog, volstrekt ongeloofwaardig. Natuurlijk was Saddam een bedreiging en er was een argument te bedenken om hem te verwijderen (ik heb het zelf indertijd met voorzichtige instemming gegeven). Maar in plaats van daar gewoon machtspolitiek en veiligheidsoverwegingen voor te doen gelden en gewoon na 9.11 en voor de Amerikaanse verkiezingen de gelegenheid te misbruiken, komt hij weer met zijn massavernietigingswapens aan. We wisten indertijd al dat dat vooral een stok was om de hond te slaan, om beleid erdoor te duwen dat ze toch al wilden (zoals dat nu ook voor Iran geldt). Het zou Blair gesierd hebben dat die wapens er uiteindelijk niet toe deden en dat hij gewoon de norm heeft gehanteerd: gevaarlijk man, buitenkansje, we doen het gewoon. Want zo is het gegaan.