De forten van Canada

Door Ronald de Lange

Canadezen hebben soms moeite met hun verleden. Misschien is dat de reden waarom hun historische forten en andere nationale historische plaatsen zo geliefd zijn, zo met zorg overeind worden gehouden. Schrik niet als om 12.00 uur ’s middags de kanonnen worden afgeschoten, als tegen het eind van de middag de infanterie komt aanmarcheren: ‘Careful, be ready! Take the capital by storm...’

Voor veel ‘blanke’ Canadezen gaat de Canadese geschiedenis niet verder terug dan de veroveringen door Engelsen en Fransen, bonthandel, en vooral de oorlogen met Engelsen, Fransen en Amerikanen. De overblijfselen uit die oorlogstijd in de achttiende en negentiende eeuw worden dan ook met zorg omringd, in ere hersteld, gerestaureerd of zelfs opnieuw opgebouwd. Vooral de forten en historische gebouwen mogen rekenen op een warme belangstelling.

Gedurende de zomermaanden komen tientallen van die historische forten van Canada tot leven. Sergeants, kapiteins, majoors en drummasters marcheren er dan weer, kanonnen worden afgeschoten, parades worden gehouden. Canada’s recente geschiedenis wordt in ere gehouden met levende ‘historic sites’. Duizenden betaalde en vooral onbetaalde vrijwilligers kleden zich in historische kostuums om het leven in een fort tastbaar te maken. Of om belangrijke gebeurtenissen uit het verleden na te spelen. In veel gevallen worden bezoekers aangemoedigd mee te doen. Voor kinderen zijn er vaak verkleedpartijen en marcheer-spelletjes.

Nederzetting van Vikingen

Canada heeft bijna elfhonderd historische plaatsen, verspreid over alle provincies en territoria. Niet gek voor een land dat, naar eigen idee, nauwelijks iets aan geschiedenis doet. Ze zijn door de overheid omarmd als ‘national historic sites’. Iedere provincie heeft bovendien haar eigen provinciale plaatsen van historische waarde, grote steden houden er zelf ook nog een paar op na. Een aantal daarvan is door de UNESCO erkend als ‘World Heritage Sites’, erfgoed dat van universeel belang is. Daarbij zijn de historische binnenstad van Québec, de enige Amerikaanse authentieke nederzetting van de Vikingen in L’Anse aux Meadows (Newfoundland), en Ninstints Village in British Columbia met een ongeëvenaarde verzameling totempalen.

Het historisch erfgoed van Canada omvat kerkhoven, uitgestrekte in cultuur gebrachte landschappen en alles wat daartussen in zit, losse bouwwerken en complexen van gebouwen, in stedelijke gebieden, op het platteland en in de wildernis. De historische forten zijn meestal een mengeling daarvan: gebouwen, ommuringen, al of niet droge grachten, landerijen binnen en buiten de muren. De Canadese federale regering beschouwt ze als bakens in Canada’s nationale evolutie, aldus de beherende overheidsinstelling Parks Canada. Dat gebeurt sinds 1919, toen een raad voor historische plaatsen en monumenten werd opgericht.

Schotse kilten

Canada’s oudste nationaal historische plaats is Fort Anne in Annapolis Royal, de hoofdstad van de Atlantische provincie Nova Scotia tussen 1713 en 1749. Een van de best bewaarde overblijfselen uit de negentiende eeuw is de Citadel, een fort met bastions op een heuvel midden in Halifax, de tegenwoordige hoofdstad van Nova Scotia. Daar kun je worden rondgeleid door studenten in het tenue van het regiment uit die tijd: in Schotse kilts en met berenmutsen. Waarmee duidelijk wordt waar de stichters van deze provincie vandaan kwamen: Nova Scotia, Nieuw Schotland...

Soldaten-vrouwen en schildwachten die even geen dienst hebben, vertoeven in de kamers, kazematten en zalen in de metersdikke bastion-muren en de garnizoensgebouwen. Klaar om vragen van onwetende bezoekers en toeristen te beantwoorden, uitleg te geven over het dagelijkse leven in deze forten. En altijd bereid te vertellen over wat is te zien in de kruitmagazijnen, de wapen-opslagplaatsen, het klaslokaal en de wachtruimten.

Fikse reprimande

Het grootste fort van Canada is Fort Edmonton Park in Edmonton, aan de North Saskatchewan River in de provincie Alberta. Het is nagebouwd naar een origineel fort van de Hudson Bay’s Company dat indertijd op dezelfde plaats stond. Een van de drukst bezochte historische forten is Fort Henry bij Kingston, Ontario, in een zeer toeristisch gebied aan de St.-Lawrence rivier. Hier worden de bezoekers het meest betrokken bij de fort-activiteiten. Bij binnenkomst ontvang je dan ook je ‘marching orders’: een overzicht van het dagprogramma en de evenementen gedurende het seizoen, en de opdracht ‘have fun’.

Regelmatig komt je een aantal marcherende ‘soldaten’ tegemoet of achterop, al of niet begeleid door één of meer trommelaars. Ook hier gidsen in vol tenue. En in allerlei fort-situaties mensen die het dagelijks bestaan in zo'n garnizoen van 150 jaar geleden tot leven brengen. Daarbij worden de aangenomen rollen tot in het uiterste volgehouden. Een schooljuffrouw in de rede vallen betekent een fikse reprimande. En wee degene die zich niet houdt aan de strikte regel mannen links, vrouwen rechts in de school- en kerkbanken...

Kadertje met informatie

De precisie-exercities, het wachtlopen, de schiet- en schermoefeningen, de artillerie-demonstraties met kanonnen en geweren, de optredens van drum- en muziekkorpsen, de verkleedpartijen, en de parades doen de tijden van weleer herleven. Dat is echter alleen het geval van ongeveer half mei tot circa half oktober. Buiten die periodes zijn de meeste Canadese historische forten wel (en dan gratis) toegankelijk, maar zijn het uitgestorven monumenten van hout, zand, gras en steen.

Terug naar boven